तदारभ्य च लोकेऽस्मिन्द्विजराजोधिपोभवत्
त्या वेळेपासून या जगात तो ब्राह्मणांचा राजा झाला.
सोमवारव्रतकृतः सोमपानरता नराः
जे पुरुष सोमवारीचे व्रत करतात आणि सोमपानात आनंद मानतात,
चंद्रेश्वरसमुत्पत्तिं तथा चांद्रमसं तपः
चंद्रेश्वराचा जन्म आणि चंद्रदेवाने केलेली तपश्चर्या यांची कथा सांगितली आहे.
अगस्तिरुवाच शिवशर्मणि शर्मकारिणीं प थि दिव्ये श्रमहारिणीं गणौ
अगस्त्य म्हणाले: शिवशर्मा, जो आनंद देणारा आहे, त्याला दिव्य मार्गावर, श्रम दूर करणाऱ्या गणांसह—
अगस्तिरुवाच कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे
अगस्त्य म्हणाले: विष्णूच्या गणांनी ही कथा शिवशर्माला सांगितली.
शिवशर्मोवाच उडुलोककथां ख्यातं विष्वगाख्यानकोविदौ
शिवशर्मा म्हणाले: उडू लोकांची कथा प्रसिद्ध आहे आणि तुम्ही दोघेही सर्व कथा सांगण्यात कुशल आहात.
गणावूचतुः दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः सर्वलावण्यरोहिण्यो रोहिणीप्रमुखाः शुभाः
गण म्हणाले: दक्ष प्रजांच्या निर्मितीसाठी जन्मला; सर्व सुंदर रोहिण्या, रोहिणी प्रमुख, शुभ होत्या.
ताभिस्तप्त्वा तपस्तीव्रं प्राप्य वैश्वेश्वरीं पुरीम्
त्यांच्यासोबत कठोर तप करून, त्याने वैश्वेश्वरी नगरी प्राप्त केली.
यदा तुष्टोयमीशानो दातुं वरमथाययौ
जेव्हा प्रभू संतुष्ट झाला, तेव्हा तो वर देण्यासाठी आला.
शंभोर्वाक्यमथाकर्ण्य ऊचुस्ताश्च कुमारिकाः
शंभूंचे शब्द ऐकून त्या कुमारिका बोलल्या.
भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः
महादेव, तुम्ही दुःख दूर करणारे आहात.
लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् ।। वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ
वरणा नदीच्या सुंदर तीरावर, संगमेश्वराच्या सान्निध्यात, नक्षत्रेश्वर नावाचे एक मोठे लिंग स्थापले.
दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् 4.1.15.
दिव्य हजार वर्षे, ते पुरुषायित या नावाने ओळखले गेले.
ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम्
मग, जेव्हा विश्वेश्वर संतुष्ट झाला, तेव्हा त्याने श्रेष्ठ वर दिला.
श्री विश्वेश्वर उवाच न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम्
श्री विश्वेश्वर म्हणाले: इतके कठोर तप इतर कुणीही केलेले नाही.
पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना
पुरुषायित नावाच्या पवित्र तपामुळे—
ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ
या सर्व तेजस्वी लोकांत, तुम्ही सर्वांत श्रेष्ठ व्हाल.
ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः
जो औषधी, अमृत आणि ब्राह्मणांचा स्वामी आहे—
भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम्
तुमचे हे लिंग नक्षत्रेश्वर या नावाने ओळखले जाईल.
उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति
मृगांकाच्या लोकापेक्षा वर, तुमच्यासाठी एक स्वतंत्र लोक असेल.
नक्षत्रपूजका ये च नक्षत्रव्रतचारिणः
जे लोक नक्षत्रांची पूजा करतात आणि जे नक्षत्रांशी संबंधित व्रत पाळतात,
नक्षत्रग्रहराशीनां बाधास्तेषां कदाचन
त्यांना नक्षत्र, ग्रह किंवा राशी यांच्याकडून कधीच त्रास होत नाही.
अगस्त्य उवाच अतिथित्वमवाप नेत्रयोर्बुधलोकः शिवशर्मणस्त्वथ 4.1.15.
अगस्त्य म्हणाले : शिवशर्माचा पुत्र बुधलोक हा नेत्रयोर यांच्या घरी पाहुणा म्हणून आला.
शिवशर्मोवाच कस्य लोकोयमतुलो ब्रूतं श्रीभगवद्गणौ
शिवशर्म म्हणाले : हे भगवंत गणाधिपती, हा अद्वितीय लोक कोणाचा आहे ते सांगा.
स्वर्गमार्गविनोदाय तापत्रयविनाशिनीम्
स्वर्गमार्गाचा आनंद आणि त्रिविध दुःखांचा नाश यासाठी—
योसौ पूर्वं महाकांतिरावाभ्यां परिवर्णितः
जो पूर्वी आम्ही दोघांनीही मोठ्या तेजाचा म्हणून वर्णन केला—
दक्षिणा राजसूयस्य येन त्रिभुवनं कृता
ज्याने राजसूय यज्ञाची दक्षिणा म्हणून तीनही लोक निर्माण केली—
अत्रिनेत्रसमुद्भूतः पौत्रो वै द्रुहिणस्य यः
जो अत्रीच्या नेत्रातून जन्मलेला आणि ब्रह्माचा नातू आहे—
निर्मलानां कलानां च शेवधिर्यश्च गीयते
जो निर्मळ किरणांचा खजिना म्हणून गातात—
मुदंकुमुदिनीनांयस्तनोति जगता सह
जो कमळांना आणि जगालाही आनंद देतो—