सिद्धयोगीश्वरं पीठमेतत्साधकसिद्धिदम्
सिद्ध योगीश्वरांचे हे स्थान साधकांना सिद्धी देणारे आहे.
रक्षोगुह्यकयक्षेषु किंनरेषु नरेषु च ।। सप्तकोट्यस्तु सिद्धानामत्र सिद्धा ममाग्रतः
राक्षस, गुह्यक, यक्ष, किन्नर आणि माणसांमध्ये येथे सत्तर कोटी सिद्ध आहेत, आणि हे सिद्ध माझ्या समोर आहेत.
षण्मासं नियताहारो ध्यायन्विश्वेश्वरीमिह
जो येथे सहा महिने नियमाने अन्न घेऊन, विश्वेश्वरीचे ध्यान करतो,
सिद्धयोगीश्वरी साक्षाद्वरदा तस्य जायते
त्याच्यासाठी सिद्धयोगीश्वरी स्वतःच प्रत्यक्ष वर देणारी होते.
संति पाठान्यनेकानि क्षितौ साधकसिद्धये
या पृथ्वीवर साधकांच्या सिद्धीसाठी अनेक पाठ आहेत.
यत्र चंद्रेश्वरं लिंगं त्वयेदं स्थापितं शशिन्
हे चंद्रेश्वराचे लिंग, हे शशि, तू जिथे स्थापले आहेस,
जितकामा जितक्रोधा जितलोभस्पृहास्मिताः 4.1.14.
जे लोक काम, क्रोध, लोभ, आसक्ती आणि अभिमान जिंकतात,
ये तु प्रत्यष्टमि जनास्तथा प्रति चतुर्दशि
आणि जे लोक प्रत्येक अष्टमीला आणि तसाच प्रत्येक चतुर्दशीला,
अदृष्टरूपां सुभगां पिंगलां सर्वसिद्धिदाम्
अदृश्य रूपाची, शुभ्र, पिंगळी आणि सर्व सिद्धी देणारी देवी पाहतात,
इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तस्मै चंद्रमसे द्विज
अशा प्रकारे, शंभूने वर देऊन ते चंद्राला दिले, हे द्विज.
तदारभ्य च लोकेऽस्मिन्द्विजराजोधिपोभवत्
त्या वेळेपासून या जगात तो ब्राह्मणांचा राजा झाला.
सोमवारव्रतकृतः सोमपानरता नराः
जे पुरुष सोमवारीचे व्रत करतात आणि सोमपानात आनंद मानतात,
चंद्रेश्वरसमुत्पत्तिं तथा चांद्रमसं तपः
चंद्रेश्वराचा जन्म आणि चंद्रदेवाने केलेली तपश्चर्या यांची कथा सांगितली आहे.
अगस्तिरुवाच शिवशर्मणि शर्मकारिणीं प थि दिव्ये श्रमहारिणीं गणौ
अगस्त्य म्हणाले: शिवशर्मा, जो आनंद देणारा आहे, त्याला दिव्य मार्गावर, श्रम दूर करणाऱ्या गणांसह—
अगस्तिरुवाच कथा विष्णुगणाभ्यां च कथितां शिवशर्मणे
अगस्त्य म्हणाले: विष्णूच्या गणांनी ही कथा शिवशर्माला सांगितली.
शिवशर्मोवाच उडुलोककथां ख्यातं विष्वगाख्यानकोविदौ
शिवशर्मा म्हणाले: उडू लोकांची कथा प्रसिद्ध आहे आणि तुम्ही दोघेही सर्व कथा सांगण्यात कुशल आहात.
गणावूचतुः दक्षः प्रजाविनिर्माणे दक्षो जातः प्रजापतिः सर्वलावण्यरोहिण्यो रोहिणीप्रमुखाः शुभाः
गण म्हणाले: दक्ष प्रजांच्या निर्मितीसाठी जन्मला; सर्व सुंदर रोहिण्या, रोहिणी प्रमुख, शुभ होत्या.
ताभिस्तप्त्वा तपस्तीव्रं प्राप्य वैश्वेश्वरीं पुरीम्
त्यांच्यासोबत कठोर तप करून, त्याने वैश्वेश्वरी नगरी प्राप्त केली.
यदा तुष्टोयमीशानो दातुं वरमथाययौ
जेव्हा प्रभू संतुष्ट झाला, तेव्हा तो वर देण्यासाठी आला.
शंभोर्वाक्यमथाकर्ण्य ऊचुस्ताश्च कुमारिकाः
शंभूंचे शब्द ऐकून त्या कुमारिका बोलल्या.
भवतोपि महादेव भवतापहरो हि यः
महादेव, तुम्ही दुःख दूर करणारे आहात.
लिंगं संस्थाप्य सुमहन्नक्षत्रेश्वर संज्ञितम् ।। वारणायास्तटे रम्ये संगमेश्वरसन्निधौ
वरणा नदीच्या सुंदर तीरावर, संगमेश्वराच्या सान्निध्यात, नक्षत्रेश्वर नावाचे एक मोठे लिंग स्थापले.
दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् 4.1.15.
दिव्य हजार वर्षे, ते पुरुषायित या नावाने ओळखले गेले.
ततस्तुष्टो हि विश्वेशो व्यतरद्वरमुत्तमम्
मग, जेव्हा विश्वेश्वर संतुष्ट झाला, तेव्हा त्याने श्रेष्ठ वर दिला.
श्री विश्वेश्वर उवाच न क्षांतं हि तपोत्युग्रमेतदन्याभिरीदृशम्
श्री विश्वेश्वर म्हणाले: इतके कठोर तप इतर कुणीही केलेले नाही.
पुरुषायितसंज्ञेन तप्तं यत्तपसाधुना
पुरुषायित नावाच्या पवित्र तपामुळे—
ज्योतिश्चक्रे समस्तेऽस्मिन्नग्रगण्या भविष्यथ
या सर्व तेजस्वी लोकांत, तुम्ही सर्वांत श्रेष्ठ व्हाल.
ओषधीनां सुधायाश्च ब्राह्मणानां च यः पतिः
जो औषधी, अमृत आणि ब्राह्मणांचा स्वामी आहे—
भवतीनामिदं लिंगं नक्षत्रेश्वर संज्ञितम्
तुमचे हे लिंग नक्षत्रेश्वर या नावाने ओळखले जाईल.
उपरिष्टान्मृगांकस्य लोको वस्तु भविष्यति
मृगांकाच्या लोकापेक्षा वर, तुमच्यासाठी एक स्वतंत्र लोक असेल.