अन्येषां द्यूतकर्तृणां भूरि तेनार्पितं वसु
इतर जुगाऱ्यांना त्याने पुष्कळ धन दिलं.
भाजनानि विचित्राणि कांस्य ताम्रमयानि च
कांस्य आणि तांब्याची अनेक रंगीबेरंगी भांडीही होती.
न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले
पृथ्वीवर असा कुठलाही जुगारी नव्हता जो त्याच्या तोडीचा असेल.
कथं नाज्ञायि तनयो ऽविनयानयकोविदः
अशा वाईट वागणुकीत निपुण असलेला मुलगा कसा ओळखला गेला नाही?
प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमंदिरम्
डोक्यावर कापड गुंडाळून तो आपल्या घरात गेला.
दीक्षितायिनि कुत्रासि क्व ते गुणनिधिः सुतः
दीक्षितायिनी, तू कुठे आहेस? तुझा गुणी मुलगा कुठे आहे?
अंगोद्वर्तन काले या त्वया मेंऽगुलितो हृता
शरीराला तेल लावताना, तू माझ्याकडून घेतलेली अंगठी—
इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायिनी
हे शब्द ऐकून दीक्षितायिनी घाबरली.
व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादि कर्मणि 4.1.13.
मी देवपूजेच्या आणि नैवेद्याच्या तयारीत गुंतले होते.
इदानीमेव पक्वान्नकरणव्यग्रया मया
आत्ताच मी शिजवलेल्या जेवणाच्या तयारीत व्यस्त होते.
दीक्षित उवाच हंहो सत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि
दीक्षित म्हणाला: गुणी मुलाच्या आई, नेहमी सत्य बोलणारी,
तदातदेति त्वं ब्रूया नाथेदानीं स निर्गतः
तू नेहमी म्हणतेस, 'तो इथे आहे, तिथे आहे,' पण आता तो बाहेर गेला आहे.
कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः
बायको, मी तुला दिलेला तो मंजीष्टा रंगाचा शाल कुठे आहे?
सांप्रतं नेक्ष्यते सोपि भृंगारुर्मणिमंडितः
आता तो रत्नजडित भुंग्याच्या आकाराचा दागिनाही दिसत नाही.
क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा
तो दक्षिणेकडील कांस्याचा भांडे कुठे आहे? आणि गौड देशातील तांब्याचा घडा कुठे आहे?
क्व सा पर्वतदेशीया चंद्रकांतशिलोद्भवा
आणि पर्वत प्रदेशातील चंद्रकांत मण्यापासून बनवलेले ते भांडे कुठे आहे?
किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा
अजून काय सांगू? कुलीन स्त्री, मी उगाचच तुझ्यावर रागावलो आहे.
अनपत्योस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा
त्या वाईट, घराला कलंक लावणाऱ्यामुळे मी आता अपत्यहीन झालो आहे.
अपुत्रत्वं वरं नृणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् 4.1.13.
वाईट आणि घराला कलंक लावणारा मुलगा असण्यापेक्षा, मुलगा नसलेलंच पुरुषांना बरं.
स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्निकस्यचित्
स्नान करून, नेहमीचे विधी करून, त्याच दिवशी—
श्रुत्वा तथा स वृत्तांतं प्राक्तनं स्वं विनिंद्य च
घडलेली सगळी गोष्ट ऐकून आणि आपल्या पूर्वीच्या वागण्याचा दोष स्वतःला देऊन,
चिंतामवाप महतीं क्व यामि करवाणि किम्
त्याला मोठी चिंता वाटू लागली: 'कुठे जाऊ, काय करू?'
देशांतरे ह्यस्ति धनः सद्विद्यः सुखमेधते
इतर देशात धन, खरी ज्ञान आणि सुख मिळू शकतं.
यायजूके कुले जन्म क्वक्व मे व्यसनं तथा
यज्ञ करणाऱ्या कुटुंबात जन्म मिळणं—मग माझं दु:ख कुठे आहे?
भिक्षितुं नाधिगच्छामि न मे परिचितः क्वचित्
मला कुणाकडून भिक्षा मागता येत नाही, आणि कुठेही माझा ओळखीचा कोणी नाही.
सदाभ्युदिते भानौ प्रसूर्मे मृष्टभोजनम्
सूर्य उगवला की, माझी आई मला नेहमी छान शिजवलेलं अन्न देते.
इति चिंतयतस्तस्य भानुरस्ताचलं गतः
तो असं विचार करत असताना सूर्य पश्चिम डोंगरामागे मावळला.
महोपहारानादाय नगराद्बहिरभ्यगात्
त्याने मोठ्या प्रमाणात नैवेद्य घेतला आणि शहराबाहेर गेला.
पक्वान्नगंधमाघ्राय क्षुधितः स तमन्वगात् 4.1.13.
शिजवलेल्या अन्नाचा सुवास घेत, भुकेला असलेला तो त्याच्या मागे गेला.
पलायमानो निहतः क्षणात्पंचत्वमागतः
पळत असताना तो मारला गेला आणि क्षणात त्याचा मृत्यू झाला.