संत्यक्त ब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः
त्याने ब्राह्मणाचा आचार सोडला आणि संध्या-स्नान याकडे दुर्लक्ष केले.
नटपाखंडिभंडैश्च बद्धप्रेमपरंपरः
तो नट, स्वयंपाकी आणि फसवणूक करणाऱ्यांशी जिव्हाळ्याचे संबंध ठेवू लागला.
प्रेरितोपि जनन्या स न याति पितुरंतिकम्
आईने कितीही सांगितले तरी तो वडिलांकडे जात नसे.
यदा यदैव तां पृच्छेदयेगुणनिधिः सुतः
जेव्हा जेव्हा तो गुणी मुलगा तिला विचारायचा,
तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः
तेव्हा ती म्हणायची, 'तो आत्ता बाहेर गेला आहे.'
अधीत्याध्ययनार्थं स द्वित्रैर्मित्रैः समं ययौ
अभ्यासासाठी तो दोन-तीन मित्रांसोबत गेला.
न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः
त्या दीक्षिताला त्या वर्तनाची किंवा कृत्यांची काहीच माहिती नव्हती.
गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयत्
गृहस्थधर्मानुसार त्याने विवाह लावून दिला.
शास्ति स्नेहार्द्रहृदया क्रोधनस्ते पितेत्यलम् 4.1.13.
मायेने भरलेल्या हृदयाने ती सांगते, 'राग पुरे, हा तुझा वडील आहे.'
आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम्
मी नेहमी तुझ्या वडिलांसमोर तुझे वाईट वागणे लपवते.
ब्राह्मणानां धनं पुत्र सद्विद्या साधुसंगमः
ब्राह्मणांसाठी खरी संपत्ती म्हणजे चांगली विद्या आणि सज्जनांची संगत.
इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः
अशा रीतीने तुझे पूर्वज येथे कीर्तीला पोहोचले.
सद्विद्या सुमनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर
चांगली विद्या मनाशी ठेव आणि ब्राह्मणाचा आचार पाळ.
ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी
तू अजून एकोणीस वर्षांचा नाहीस; ती सोळा वर्षांची आहे.
एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुता भव
ही सद्गुणी मुलगी निवड आणि वडिलांवर प्रेम ठेव.
ततोऽपत्रपसे किं न त्यज दुर्वृत्ततां शिशो
मग तुला लाज कशाची? मुला, वाईट वर्तन सोड.
तेभ्योपि न बिभेषि त्वं शुद्धोस्युभय वंशतः
त्यांच्याही भीती तुला वाटत नाही; तू दोन्ही कुळांमधून शुद्ध जन्मलेला आहेस.
गृहेपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान्
घरातसुद्धा, वडिलांचे हे शिस्तबद्ध शिष्य पाहा.
श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति 4.1.13.
मुला, जर तू श्रद्धा सोडलीस तर उपजीविकेवर संकट येईल.
अनंतरं हसिष्यंति युक्तं दीक्षिततास्त्विति
ते लगेच हसतील आणि म्हणतील, 'हेच तर दीक्षिताला शोभून दिसतं.'
मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति
म्हणतात, मुलगा आईचे वर्तन कठोर बोलण्यातून दाखवतो.
तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः
माझं मन त्याच्या चरणांमध्ये गुंतलेलं आहे, आणि महेश्वर साक्षी आहे.
अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति
वा! किती बलवान आहे नशीब, ज्यामुळे तू जन्मास आलास.
न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः
तो अवघड समजणारा धर्म त्याने सोडला नाही, कारण तो व्यसनात पडला होता.
सपारदारैर्व्यसनैरेभिः कोत्र न खंडितः
इतरांच्या स्त्रियांमध्ये आणि या व्यसनांत गुंतलेल्यांपैकी कोण नष्ट झाला नाही?
अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम्
तो रागाच्या भरात जुगाऱ्यांना वस्त्रं आणि इतर सामान देई.
स्वपंत्यास्त्वेकदाऽऽदाय दुरोदरिकरेऽर्पयत्
एकदा त्याने आपल्या बायकोचं वस्त्र घेतलं आणि दूरच्या जुगाऱ्याला दिलं.
दीक्षितेन परिज्ञाता दैवाद्द्यूतकृतः करे पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्प्रत्युवाच किम्
नशिबाने जुगारी म्हणून ओळखला गेलेला तो, पुन्हा पुन्हा विचारला गेला, 'का?'
ममाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्य कर्मणा 4.1.13.
तू मला मोठ्याने दोष देतोस, ब्राह्मणा—मी कोणती चोरी केली?
मम मातुर्हि पूर्वे द्युर्जित्वानीतो हि शाटकः
माझ्या आईसाठी पूर्वी जुगाऱ्यात जिंकलेलं वस्त्र आणलं होतं.