अस्योत्पत्तिं शृणु पतेर्वरुणस्यमहात्मनः
या अधिपतीचे, म्हणजे वरुण या महात्म्याचे, उत्पत्ती ऐक.
शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः
त्याचा मुलगा शुचिष्मान म्हणून प्रसिद्ध होता, तो नम्र आणि सद्गुणी होता.
अच्छोदे सरसि स्नातुं स गतो बालकैः सह
तो इतर मुलांसोबत अच्चोदा सरोवरात स्नान करण्यासाठी गेला.
ततस्तस्मिन्मुनिसुते हृतेऽत्याहितशंसिभिः
मग, त्या वेळी, जेव्हा ऋषीपुत्राला वाईट बातमी देणाऱ्यांनी पळवले,
हरार्चनोपविष्टस्य समाधौ निश्चलात्मनः
तो हराची पूजा करत बसला होता आणि एकाग्र मनाने ध्यानात मग्न होता,
अधिकं शीलयामास स सर्वज्ञं त्रिलोचनम्
त्याने सर्वज्ञ, त्रिनेत्री परमेश्वराकडे अधिक कठोर साधना केली.
नाना भूतानि भूतानि ब्रह्मांडांतर्गतानि च
विविध जीव, सर्व सृष्टीतील प्राणी आणि या ब्रह्मांडातील सर्व जीव
समुद्रानंतरीयाणि ह्यरण्यानीस्सरांसि च
समुद्र, त्यात वाहणाऱ्या नद्या, जंगलं आणि सरोवरं
वापीकूपतडागानि कुल्याः पुष्करिणीर्बहु 4.1.12.
तलाव, विहिरी, मोठी पाणवठी, ओढे आणि पुष्कळ कमळांनी भरलेली पुष्करिणी
बहून्मुनिकुमारांश्च मज्जनोन्मज्जनादिभिः
अनेक ऋषींची लहान मुलं, जी स्नान, बुडणे आणि वर येणे अशा कृतींमध्ये मग्न होती
करताडितपानीयशब्ददिङ्मुखनादिभिः
हाताने पाण्यावर मारून येणारे आवाज आणि चहुबाजूंनी ऐकू येणारे गडगडाट
तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः
त्यांच्या मध्ये, ध्यानात मग्न असलेला कर्दम यांनी हे सर्व पाहिलं
कयाचिज्जलदेव्याथ तस्माच्चक्रूरयादसः
तेव्हा, कोणत्यातरी जलदेवीने तिथून एक क्रूर जलचर पाठवला
निर्भर्त्स्य सरितांनाथं केनचिद्रुद्ररूपिणा
त्या भयंकर जलचराने रुद्राचा रूप धारण करून नद्यांचा अधिपतीला धारेवर धरलं
कुतो जलानामधिप शिवभक्तस्य बालकः
'हे जलांचे स्वामी, शिवभक्त असलेल्या या मुलाला त्रास कसा दिलास?'
अज्ञात्वा शिवसामर्थ्यं भवताचिरमासितः
'शिवाची शक्ती माहित नसताना, तू हे चुकून केलं आहेस'
बालं रत्नैरलंकृत्य बद्ध्वा तं शिशुमारकम्
त्या मुलाला रत्नांनी सजवून, त्यांनी त्या छोट्या मगराला बांधलं
नत्वा विज्ञापयत्तं च नापराध्याम्यहं विभो
नमस्कार करून तो म्हणाला, 'हे प्रभो, मी काहीही अपराध केलेला नाही'
भक्तकल्पतरो शंभोऽनेनायं दुष्टयादसा 4.1.12.
'हे शंभो, भक्तांसाठी इच्छापूर्ती करणारा वृक्ष, या दुष्ट जलचरामुळे—'
गणेन तेन विज्ञाय शंभोरथ मनोगतम्
त्या गणाने शंभूंच्या मनातील हेतू ओळखला
गृहाणेमं स्वतनयं पार्षदे शंकराज्ञया
'हे पार्षद, शंकराच्या आज्ञेने, हा तुझा स्वतःचा मुलगा घे'
समाधिसमये सर्वमिति शृण्वन्नुदारधीः
ध्यानाच्या वेळी हे सर्व ऐकून, तो उदार मनाचा पुरुष
संपश्यते शिशुं तावत्पुरतः समवैक्षत
त्याने समोरच त्या मुलाकडे एकटक पाहिलं
तोयार्द्रकाकपक्षाग्रं कषायनयनांचलम्
त्याच्या कावळ्यासारख्या काळ्या केसांच्या टोकांना पाणी लागलेलं होतं आणि वस्त्राचा कडा ओला व डागाळलेला होता
कृतप्रणाममालिंग्य जिघ्रंस्तन्मुखपंकजम्
त्याने वडिलांना नमस्कार केला, त्यांना मिठी मारली आणि त्यांच्या कमळासारख्या चेहऱ्याचा सुगंध घेतला.
शतानिपंचवर्षाणि प्रणिधानस्थितस्य हि
तो पाचशे वर्षे खोल ध्यानात मग्न राहिला.
कर्दमोपि च तत्कालमज्ञासीत्क्षणसंगतम्
त्या वेळी कर्दमालाही क्षण कसा निघून गेला हे समजले नाही.
ततस्तं तनयः पृष्ट्वा पितरं प्रणिपत्य च
मग मुलाने वडिलांना नमस्कार करून त्यांना प्रश्न विचारला.
तत्र तप्त्वा तपो घोरं लिंगं संस्थाप्य शांभवम् 4.1.12.
तेथे त्याने कठोर तप केला आणि शांभव लिंगाची स्थापना केली.
आविरासीन्महादेवस्तुष्टस्तत्तपसा ततः
त्या तपामुळे महादेव प्रकट झाले आणि प्रसन्न झाले.