रसवंति सुगंधीनि हिमवंति तपर्तुषु
जे लोक कडक उन्हाळ्यात सुगंधी, रसाळ आणि थंड पदार्थ देतात,
इक्षुक्षेत्राणि संकल्प्य ब्राह्मणेभ्यो ददत्यपि
जे लोक आपल्या संकल्पाने ऊसाची शेतं ब्राह्मणांना दान करतात,
गोरसानां प्रदातारस्तथा गोमहिषीप्रदाः
जे लोक गायीचे दूध, तूप, दही असे पदार्थ देतात, तसेच गायी आणि म्हशी दान करतात,
देवालयेषु ये दद्युर्बहुधारागलंतिकाः
जे लोक देवळांमध्ये भरपूर पाण्याच्या धारांचा नैवेद्य करतात,
अभयं ये प्रयच्छंति भयार्तोद्यत पाणयः
जे लोक भीतीने घाबरलेल्या, मदतीसाठी हात उचललेल्या लोकांना धैर्य देतात,
विपाशयंति ये पुण्या दुर्वृतैः कंठपाशितान्
जे पुण्यवान लोक वाईट कर्म करणाऱ्यांना, गळ्यात दोर बांधून बांधलेल्या लोकांना सोडवतात,
नौकाद्युपायैर्न द्यादौ पांथान्ये तारयंत्यपि
जे लोक होडी किंवा इतर साधनांनी प्रवाशांना नदी पार करून नेतात,
घट्टान्पुण्यतटिन्यादेर्बंधयंति शिलादिभिः
जे लोक पवित्र नद्यांच्या काठावर दगड वगैरे वापरून घाट बांधतात,
वितर्पयंति ये पुण्यास्तृषिताञ्शीतलैर्जलैः 4.1.12.
जे पुण्यवान लोक तहानलेल्या लोकांना थंड पाणी देऊन त्यांची तहान भागवतात,
जलाशयानां सर्वेषामयमेकतमः पतिः
सर्व जलाशयांमध्ये हा एकच सर्वांचा अधिपती आहे.
अस्योत्पत्तिं शृणु पतेर्वरुणस्यमहात्मनः
या अधिपतीचे, म्हणजे वरुण या महात्म्याचे, उत्पत्ती ऐक.
शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः
त्याचा मुलगा शुचिष्मान म्हणून प्रसिद्ध होता, तो नम्र आणि सद्गुणी होता.
अच्छोदे सरसि स्नातुं स गतो बालकैः सह
तो इतर मुलांसोबत अच्चोदा सरोवरात स्नान करण्यासाठी गेला.
ततस्तस्मिन्मुनिसुते हृतेऽत्याहितशंसिभिः
मग, त्या वेळी, जेव्हा ऋषीपुत्राला वाईट बातमी देणाऱ्यांनी पळवले,
हरार्चनोपविष्टस्य समाधौ निश्चलात्मनः
तो हराची पूजा करत बसला होता आणि एकाग्र मनाने ध्यानात मग्न होता,
अधिकं शीलयामास स सर्वज्ञं त्रिलोचनम्
त्याने सर्वज्ञ, त्रिनेत्री परमेश्वराकडे अधिक कठोर साधना केली.
नाना भूतानि भूतानि ब्रह्मांडांतर्गतानि च
विविध जीव, सर्व सृष्टीतील प्राणी आणि या ब्रह्मांडातील सर्व जीव
समुद्रानंतरीयाणि ह्यरण्यानीस्सरांसि च
समुद्र, त्यात वाहणाऱ्या नद्या, जंगलं आणि सरोवरं
वापीकूपतडागानि कुल्याः पुष्करिणीर्बहु 4.1.12.
तलाव, विहिरी, मोठी पाणवठी, ओढे आणि पुष्कळ कमळांनी भरलेली पुष्करिणी
बहून्मुनिकुमारांश्च मज्जनोन्मज्जनादिभिः
अनेक ऋषींची लहान मुलं, जी स्नान, बुडणे आणि वर येणे अशा कृतींमध्ये मग्न होती
करताडितपानीयशब्ददिङ्मुखनादिभिः
हाताने पाण्यावर मारून येणारे आवाज आणि चहुबाजूंनी ऐकू येणारे गडगडाट
तेषां मध्ये ददर्शाथ समाधिस्थः स कर्दमः
त्यांच्या मध्ये, ध्यानात मग्न असलेला कर्दम यांनी हे सर्व पाहिलं
कयाचिज्जलदेव्याथ तस्माच्चक्रूरयादसः
तेव्हा, कोणत्यातरी जलदेवीने तिथून एक क्रूर जलचर पाठवला
निर्भर्त्स्य सरितांनाथं केनचिद्रुद्ररूपिणा
त्या भयंकर जलचराने रुद्राचा रूप धारण करून नद्यांचा अधिपतीला धारेवर धरलं
कुतो जलानामधिप शिवभक्तस्य बालकः
'हे जलांचे स्वामी, शिवभक्त असलेल्या या मुलाला त्रास कसा दिलास?'
अज्ञात्वा शिवसामर्थ्यं भवताचिरमासितः
'शिवाची शक्ती माहित नसताना, तू हे चुकून केलं आहेस'
बालं रत्नैरलंकृत्य बद्ध्वा तं शिशुमारकम्
त्या मुलाला रत्नांनी सजवून, त्यांनी त्या छोट्या मगराला बांधलं
नत्वा विज्ञापयत्तं च नापराध्याम्यहं विभो
नमस्कार करून तो म्हणाला, 'हे प्रभो, मी काहीही अपराध केलेला नाही'
भक्तकल्पतरो शंभोऽनेनायं दुष्टयादसा 4.1.12.
'हे शंभो, भक्तांसाठी इच्छापूर्ती करणारा वृक्ष, या दुष्ट जलचरामुळे—'
गणेन तेन विज्ञाय शंभोरथ मनोगतम्
त्या गणाने शंभूंच्या मनातील हेतू ओळखला