उत्कंटासनगुल्फास्फिग्नाभिरस्यापि वर्तुला
तिचे टाच, गुडघे, घोटे आणि मांड्या सर्व गोलाकार आहेत.
धारैका मूत्रयत्यस्मिन्दक्षिणावर्तिनी यदि 4.1.11.
ती एका सरळ धारेत, उजव्या बाजूला वळून लघवी करत असेल तर—
विस्तीर्णौ मांसलौ स्निग्धौ स्फिचावस्य सुखोचितौ
तिचे कंबर आणि नितंब रुंद, मांसल, मऊ आणि आरामदायक आहेत.
श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत्
तिच्या अंगावर श्रीवत्स, वज्र, चक्र, कमळ, मासा, अंकुश आणि काठी यांची चिन्हे आहेत.
द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः
त्याचे बत्तीस दात आहेत, त्याचे हात शंखासारखे आणि गळा घड्याळासारखा आहे.
मधुपिंगलनेत्रोऽसौ नैनं श्रीस्त्यजति क्वचित्
त्याच्या डोळ्यांचा रंग मधासारखा असून लक्ष्मी त्याला कधीच सोडत नाही.
ऊर्ध्वरेखांकितपदो निःश्वसन्पद्मगंधवान्
त्याच्या पायांवर वरच्या बाजूला जाणाऱ्या रेषा आहेत; त्याचा श्वास कमळासारखा सुगंधी आहे.
किंतु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम्
पण तो सर्व गुणांनी युक्त आणि सर्व शुभ चिन्हांनी चिन्हित आहे.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशुः
म्हणून हा मुलगा सर्वतोपरी जपला पाहिजे.
शंकेऽस्य द्वादशेवर्षे प्रत्यूहो विद्युदग्नितः
मला वाटते त्याच्या बाराव्या वर्षी वीज किंवा आगीतून काही संकट येईल.
विश्वानरः सपत्नीकस्तच्छ्रुत्वा नारदेरितम्
विश्वानर आणि त्याची पत्नी यांनी नारदांनी सांगितलेली ही वचने ऐकली.
हाहतोस्मीति वचसा हृदयं समताडयत् 4.1.11.
'हाय, मी संपलो!' असे म्हणून त्याने आपले हृदय दणकन मारले.
शुचिष्मत्यपि दुःखार्ता रुरोदातीव दुःसहम्
शुद्ध मनाची असूनही ती दुःखाने व्याकुळ झाली आणि ती असह्य अशा वेदनेने रडू लागली.
हाशिशो हागुणनिधे हा पितुर्वाक्यकारक
'हाय बाळा! हाय गुणांचा खजिना! हाय, वडिलांचे वचन पाळणारा!'
त्वदेकपुत्रां हापुत्रकोऽत्र मां त्रायते पुरा
'हाय, माझा एकुलता एक मुलगा! हाय, हे बाळ मला वाचवो!'
हा बाल हा विमल हा कमलायताक्ष हा लोकलोचनचकोर कुरंगलक्ष्मन्
'हाय बाळा! हाय निर्मळा! हाय कमळासारख्या डोळ्यांचा! हाय, जगाचा चंद्र, हरिणासारखा डाग असलेला!'
हा पूर्णचंद्रमुख हा सुनखांगुलीक हा चाटुकारवचनामृतवीचिपूर
अरे, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा! अरे, सोन्यासारख्या बोटा! अरे, गोड बोलणं जणू अमृताच्या लाटा, मन मोहून टाकणारं!
नोप्तो बलिर्न बत कासु च देवता सुतीर्थानि कानि न मयाध्युषितानि वत्स
ना बळी मिळाला, ना कोणते देव, आणि मी कोणतेही पवित्र तीर्थ सोडले नाही, बाळा, मी कुठे राहिलो नाही?
संसारसागरतरे हर दुःखभारं सारं मुखेंदुमभिदर्शय सौख्यसिंधो
या संसाराच्या अथांग सागरात, माझं दुःख दूर कर. तूच खरी माया आहेस, तुझं चंद्रासारखं मुख दाखव, सुखाच्या सागरासारख्या!
किंदेवता अहह जन्ममहोत्सवेऽस्य ज्ञात्वेति भाविमिलिता युगपत्समस्ताः
काय रे देवांनो, या जन्माच्या मोठ्या सोहळ्यात, हे जाणून, सगळे एकत्र का जमलात?
शंभो महेश करुणाकर शूलपाणे मृत्युंजयस्त्वमिति वेदविदो वदंति
शंभो, महेश, दयाळू, त्रिशूळधारी, मृत्यूलाही जिंकणारा — वेद जाणणारे असेच म्हणतात.
हा हंतहंतभवता भव तापहारी कस्माद्विधेऽत्र विदधे बहुभिः प्रयत्नैः 4.1.11.
अरे देवा, तू दुःख दूर करणारा असताना, इतक्या कष्टाने हे सगळं का केलंस?
हा कालबालकवती किमुतेन राज्ञी त्वत्कालतां न हृतवान्नसुताननेंदुः
अरे काळासारख्या काळ्या मुलाची राणी, तुझ्या मुलाचा काळ का घेतला नाहीस, चंद्रमुखी?
इत्थं विलप्य बहुशो नयनांबुधारासंपातजात तटिनी शतमुत्तरंगम्
ती पुन्हा पुन्हा अशा प्रकारे रडू लागली, आणि डोळ्यांतून वाहणाऱ्या अश्रूंच्या धारा जणू एक मोठी नदीच बनली.
आकर्ण्य तत्करुणवत्परिदेवितानि तानि द्रुमा व्रततयः कुसुमाश्रुपातैः
ती करूण हाक ऐकून, व्रतस्थ झाडांनीही अश्रू मिसळलेली फुलं टाकली.
रुण्णं तया किल तथा बहुमुक्तकंठमार्तस्वरैः प्रतिरवच्छलतो यथोच्चैः
तिच्या तुटक्या गळ्याने, दुःखाने भरलेल्या आवाजात, मोठ्या आवाजात साऱ्या जंगलात प्रतिध्वनी घुमू लागली.
श्रुत्वार्तनादमिति विश्वनरोपि मोहं हित्वोत्थितः किमिति किंत्विति किंकिमेतत्
तो आर्त आवाज ऐकून, विश्वनराने मोह सोडून उठला आणि म्हणाला, 'हे काय? काय चाललंय? हे सगळं काय आहे?'
अगस्त्य उवाच ततो दृष्ट्वा स पितरौ बहुशोकसमावृतौ
अगस्त्य म्हणाले — मग त्याने आपल्या आईवडिलांना मोठ्या दुःखाने भरलेले पाहिलं.
न मांकृत वपुस्त्राणं भवच्चरणरेणुभिः
मी तुमच्या पायांच्या धुळीने हे शरीर वाचवायला केलं नाही.
प्रतिज्ञां शृणुतं तातौ यदि वां तनयो ह्यहम्
आईवडिलांनो, मी खरंच तुमचा मुलगा असेन, तर माझं वचन ऐका.