पंचदीर्घाणि शस्यानि यथादीर्घायुषोस्य वै
ही पाच लांब वैशिष्ट्ये शुभ आहेत, कारण ती त्याच्या दीर्घायुष्याचे लक्षण आहेत.
ग्रीवाजंघा मेहनैश्च त्रिभिर्ह्रस्वोयमीडितः 4.1.11.
त्याची मान, पोटरी आणि जननेंद्रिय प्रत्येकी तीन बोटांनी लहान आहेत, असे सांगितले आहे.
त्वक्केशांगुलिदशनाः पर्वाण्यंगुलिजान्यपि
त्याची त्वचा, केस, बोटे, दात आणि बोटांपासून बनणारी सांधे—
वक्षः कुक्ष्यलकं स्कंध करं वक्त्रं षडुन्नतम्
छाती, पोट, कंबरेचे बाजू, खांदे, हात आणि चेहरा—ही सहा उंच आहेत.
पाण्योस्तले च नेत्रांते तालुजिह्वाधरौष्ठकम्
हातांच्या तळव्यावर, डोळ्यांच्या टोकांना, तालू, जीभ, खालचा ओठ आणि हनुवटी येथे—
ललाटकटिवक्षोभिस्त्रिविस्तीर्णो यथाह्यसौ
कपाळ, कंबर आणि छाती यामुळे तो तिप्पट रुंद आहे, जसा तो खरोखर आहे.
कमठीपृष्ठकठिनावकर्मकरणौ करौ
कासवाच्या पाठीसारखे मजबूत, कामासाठी योग्य असे त्याचे हात आहेत.
अच्छिन्ना तर्जनीं व्याप्य तथा रेखास्य दृश्यते
त्याची तर्जनी अखंड आणि सरळ आहे, आणि त्यावरच्या रेषा स्पष्ट दिसतात.
पादौ सुमांसलौ रक्तौ समौ सूक्ष्मौ सुशौभनौ
त्याचे पाय मांसल, लालसर, सम, सडपातळ आणि फारच सुंदर आहेत.
स्वल्पाभिः कररेखाभिरारक्ताभिः सदासुखी
त्याच्या हातांवर रेषा फार थोड्या आहेत, हात नेहमी लालसर असतात आणि तो नेहमी सुखी असतो.
उत्कंटासनगुल्फास्फिग्नाभिरस्यापि वर्तुला
तिचे टाच, गुडघे, घोटे आणि मांड्या सर्व गोलाकार आहेत.
धारैका मूत्रयत्यस्मिन्दक्षिणावर्तिनी यदि 4.1.11.
ती एका सरळ धारेत, उजव्या बाजूला वळून लघवी करत असेल तर—
विस्तीर्णौ मांसलौ स्निग्धौ स्फिचावस्य सुखोचितौ
तिचे कंबर आणि नितंब रुंद, मांसल, मऊ आणि आरामदायक आहेत.
श्रीवत्सवज्रचक्राब्ज मत्स्यकोदंडदंडभृत्
तिच्या अंगावर श्रीवत्स, वज्र, चक्र, कमळ, मासा, अंकुश आणि काठी यांची चिन्हे आहेत.
द्वात्रिंशद्दशनश्चायं करकंबु शिरोधरः
त्याचे बत्तीस दात आहेत, त्याचे हात शंखासारखे आणि गळा घड्याळासारखा आहे.
मधुपिंगलनेत्रोऽसौ नैनं श्रीस्त्यजति क्वचित्
त्याच्या डोळ्यांचा रंग मधासारखा असून लक्ष्मी त्याला कधीच सोडत नाही.
ऊर्ध्वरेखांकितपदो निःश्वसन्पद्मगंधवान्
त्याच्या पायांवर वरच्या बाजूला जाणाऱ्या रेषा आहेत; त्याचा श्वास कमळासारखा सुगंधी आहे.
किंतु सर्वगुणोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम्
पण तो सर्व गुणांनी युक्त आणि सर्व शुभ चिन्हांनी चिन्हित आहे.
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षणीयस्त्वसौ शिशुः
म्हणून हा मुलगा सर्वतोपरी जपला पाहिजे.
शंकेऽस्य द्वादशेवर्षे प्रत्यूहो विद्युदग्नितः
मला वाटते त्याच्या बाराव्या वर्षी वीज किंवा आगीतून काही संकट येईल.
विश्वानरः सपत्नीकस्तच्छ्रुत्वा नारदेरितम्
विश्वानर आणि त्याची पत्नी यांनी नारदांनी सांगितलेली ही वचने ऐकली.
हाहतोस्मीति वचसा हृदयं समताडयत् 4.1.11.
'हाय, मी संपलो!' असे म्हणून त्याने आपले हृदय दणकन मारले.
शुचिष्मत्यपि दुःखार्ता रुरोदातीव दुःसहम्
शुद्ध मनाची असूनही ती दुःखाने व्याकुळ झाली आणि ती असह्य अशा वेदनेने रडू लागली.
हाशिशो हागुणनिधे हा पितुर्वाक्यकारक
'हाय बाळा! हाय गुणांचा खजिना! हाय, वडिलांचे वचन पाळणारा!'
त्वदेकपुत्रां हापुत्रकोऽत्र मां त्रायते पुरा
'हाय, माझा एकुलता एक मुलगा! हाय, हे बाळ मला वाचवो!'
हा बाल हा विमल हा कमलायताक्ष हा लोकलोचनचकोर कुरंगलक्ष्मन्
'हाय बाळा! हाय निर्मळा! हाय कमळासारख्या डोळ्यांचा! हाय, जगाचा चंद्र, हरिणासारखा डाग असलेला!'
हा पूर्णचंद्रमुख हा सुनखांगुलीक हा चाटुकारवचनामृतवीचिपूर
अरे, पूर्ण चंद्रासारखा चेहरा! अरे, सोन्यासारख्या बोटा! अरे, गोड बोलणं जणू अमृताच्या लाटा, मन मोहून टाकणारं!
नोप्तो बलिर्न बत कासु च देवता सुतीर्थानि कानि न मयाध्युषितानि वत्स
ना बळी मिळाला, ना कोणते देव, आणि मी कोणतेही पवित्र तीर्थ सोडले नाही, बाळा, मी कुठे राहिलो नाही?
संसारसागरतरे हर दुःखभारं सारं मुखेंदुमभिदर्शय सौख्यसिंधो
या संसाराच्या अथांग सागरात, माझं दुःख दूर कर. तूच खरी माया आहेस, तुझं चंद्रासारखं मुख दाखव, सुखाच्या सागरासारख्या!
किंदेवता अहह जन्ममहोत्सवेऽस्य ज्ञात्वेति भाविमिलिता युगपत्समस्ताः
काय रे देवांनो, या जन्माच्या मोठ्या सोहळ्यात, हे जाणून, सगळे एकत्र का जमलात?