एषामन्यतमः कार्यो गृहस्थेन विपश्चिता
गृहस्थाने यापैकी कोणताही एक पुत्र मिळवावा.
अन्नप्राशनमब्दार्धे चूडाब्दे चार्थवत्कृता ।। 4.1.11.
अर्ध्या वर्षी अन्नप्राशन आणि पहिल्या वर्षी चूडाकर्म योग्य प्रकारे करावे.
कर्णवेधं ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे सकर्मवित्
नंतर, शुभ नक्षत्रावर योग्य विधीने कर्णवेध करावा.
उपाकर्म ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः
त्याच्यानंतर उपाकर्म करून, विद्वान गुरु वेदांचे अध्ययन शिकवतो.
विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात्
संपूर्ण विद्या आणि शिक्षण गुरुच्या तोंडून साक्षीभावाने मिळते.
ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम्
नंतर नवव्या वर्षी तो आईवडिलांची सेवा करण्यात मन लावतो.
विश्वानरोटजं प्राप्य देवर्षिर्नारदः सुधीः
विश्वानरोतज मिळाल्यावर, ज्ञानी देवरुषी नारद—
कुरुते युवयोर्वाक्यमयं गृहपतिः शिशुः
तो गृहस्थ बालक तुमच्या दोघांच्या सांगण्याप्रमाणे वागतो.
नान्यत्तीर्थं न वा देवो न गुरुर्न च सत्किया
पित्यामात्यांपेक्षा दुसरे कोणतेही तीर्थ, देव, गुरु किंवा सत्कर्म नाही.
न पित्रोरधिकं किंचित्त्रिलोक्यां तनयस्य हि
मुलासाठी तिन्ही लोकांत आईवडिलांपेक्षा मोठे काहीच नाही.
अंभोभिरभिषिच्यस्वं जननीचरणच्युतैः
आईच्या पायातून वाहून आलेल्या पाण्याने स्वतःला अभिषेक कर.
संन्यस्ताखिलकर्मापि पितुर्वंद्यो हिमस्करी 4.1.11.
सर्व कर्मे सोडली असली तरी वडिलांचा सन्मान करायलाच हवा, हे हिमकरी.
इदमेव तपोत्युग्रमिदमेवपरं व्रतम्
हेच सर्वांत कठोर तप आहे; हेच सर्वांत श्रेष्ठ व्रत आहे.
मन्येमान्यो नाधमस्य तथान्यस्य यथा युवाम्
तुमच्यासारखा दुसरा कुणीच नाही, ना नीच, ना दुसरा कोणी.
वैश्वानरसमभ्येहि ममोत्संगे निषीद भो
वैश्वानर, माझ्याजवळ ये आणि माझ्या मांडीवर बस, बाळा.
इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः
मुनिने असे सांगितल्यावर, त्या मुलाने आईवडिलांची आज्ञा मान्य केली.
ततो दृष्ट्वास्य सर्वांगं तालुजिह्वाद्विजानपि
मग त्याचे सर्व अंग, तालू, जीभ आणि दात पाहिले.
स्मृत्वा शिवौ गणाध्यक्षमूर्ध्वीभूतमुदङ्मुखम्
शिव आणि गणांच्या अधिपतीचे, जो वर उभा आणि उत्तर दिशेकडे तोंड करून आहे, त्याचे स्मरण केले.
तिर्यगूर्ध्वं समो माने योष्टोत्तरशतांगुलः
आडवे, उभे आणि सम प्रमाणाने, तो एकशे आठ बोटे उंच होता.
पंचसूक्ष्मः पंचदीर्घः सप्तरक्तः षडुन्नतः
त्याच्यात पाच सूक्ष्म, पाच लांब, सात लाल आणि सहा उंच वैशिष्ट्ये होती.
पंचदीर्घाणि शस्यानि यथादीर्घायुषोस्य वै
ही पाच लांब वैशिष्ट्ये शुभ आहेत, कारण ती त्याच्या दीर्घायुष्याचे लक्षण आहेत.
ग्रीवाजंघा मेहनैश्च त्रिभिर्ह्रस्वोयमीडितः 4.1.11.
त्याची मान, पोटरी आणि जननेंद्रिय प्रत्येकी तीन बोटांनी लहान आहेत, असे सांगितले आहे.
त्वक्केशांगुलिदशनाः पर्वाण्यंगुलिजान्यपि
त्याची त्वचा, केस, बोटे, दात आणि बोटांपासून बनणारी सांधे—
वक्षः कुक्ष्यलकं स्कंध करं वक्त्रं षडुन्नतम्
छाती, पोट, कंबरेचे बाजू, खांदे, हात आणि चेहरा—ही सहा उंच आहेत.
पाण्योस्तले च नेत्रांते तालुजिह्वाधरौष्ठकम्
हातांच्या तळव्यावर, डोळ्यांच्या टोकांना, तालू, जीभ, खालचा ओठ आणि हनुवटी येथे—
ललाटकटिवक्षोभिस्त्रिविस्तीर्णो यथाह्यसौ
कपाळ, कंबर आणि छाती यामुळे तो तिप्पट रुंद आहे, जसा तो खरोखर आहे.
कमठीपृष्ठकठिनावकर्मकरणौ करौ
कासवाच्या पाठीसारखे मजबूत, कामासाठी योग्य असे त्याचे हात आहेत.
अच्छिन्ना तर्जनीं व्याप्य तथा रेखास्य दृश्यते
त्याची तर्जनी अखंड आणि सरळ आहे, आणि त्यावरच्या रेषा स्पष्ट दिसतात.
पादौ सुमांसलौ रक्तौ समौ सूक्ष्मौ सुशौभनौ
त्याचे पाय मांसल, लालसर, सम, सडपातळ आणि फारच सुंदर आहेत.
स्वल्पाभिः कररेखाभिरारक्ताभिः सदासुखी
त्याच्या हातांवर रेषा फार थोड्या आहेत, हात नेहमी लालसर असतात आणि तो नेहमी सुखी असतो.