अयमग्निर्गृहपतिर्गार्हपत्यः प्रजाया वसुवित्तमः
हा अग्नी आहे, घराचा स्वामी, गार्हपत्य, सर्वश्रेष्ठ धनवान आणि संततीचा आधार.
अग्ने गृहपते स्थित्या परामपि निदर्शयन् 4.1.11.
अग्ने, गृहरक्षक, तुझ्या उपस्थितीनेच तू सर्वोच्च स्थिती दाखवतोस.
कृत्वा बालोचितां रक्षां हरेण हरिणा सह
हरिणे आणि हरिसोबत लहान मुलाला जशी काळजी घ्यावी तशी रक्षण केली.
अहोरूपमहो तेजस्त्वहो सर्वांगलक्षणम्
काय सुंदर रूप! काय तेज! आणि प्रत्येक अंगावर किती शुभ चिन्हे!
अथवा किमिदं चित्रं शर्वभक्तजनेष्वहो
म्हणूनच, शर्वाच्या भक्तांमध्ये हे काही विशेष आश्चर्यकारक नाही.
इति स्तुवंतस्त्वन्योन्यं जग्मुः सर्वे यथागतम्
अशा प्रकारे एकमेकांचे गुणगान करत सर्वजण जसे आले तसे परत गेले.
अतः पुत्रं समीहंते गृहस्थाश्रमवासिनः
म्हणूनच, गृहस्थाश्रमात राहणारे लोक पुत्राची इच्छा करतात.
अपुत्रस्य गृहं शून्यमपुत्रस्यार्जनं वृथा
ज्याला पुत्र नाही त्याचे घर ओके, आणि ज्याला पुत्र नाही त्याचे संपादन व्यर्थ आहे.
न पुत्रात्परमो लाभो न पुत्रात्परमं सुखम्
पुत्रापेक्षा मोठा लाभ नाही, आणि पुत्रापेक्षा मोठे सुखही नाही.
औरसः क्षेत्रजः क्रीतो दत्तः प्राप्तः सुतासुतः
स्वतःच्या पोटी जन्मलेला, पत्नीपासून, विकत घेतलेला, दिलेला किंवा मिळवलेला—असा कोणताही पुत्र, तोच खरा पुत्र आहे.
एषामन्यतमः कार्यो गृहस्थेन विपश्चिता
गृहस्थाने यापैकी कोणताही एक पुत्र मिळवावा.
अन्नप्राशनमब्दार्धे चूडाब्दे चार्थवत्कृता ।। 4.1.11.
अर्ध्या वर्षी अन्नप्राशन आणि पहिल्या वर्षी चूडाकर्म योग्य प्रकारे करावे.
कर्णवेधं ततः कृत्वा श्रवणर्क्षे सकर्मवित्
नंतर, शुभ नक्षत्रावर योग्य विधीने कर्णवेध करावा.
उपाकर्म ततः कृत्वा वेदानध्यापयत्सुधीः
त्याच्यानंतर उपाकर्म करून, विद्वान गुरु वेदांचे अध्ययन शिकवतो.
विद्याजातं समस्तं च साक्षिमात्राद्गुरोर्मुखात्
संपूर्ण विद्या आणि शिक्षण गुरुच्या तोंडून साक्षीभावाने मिळते.
ततोथ नवमे वर्षे पित्रोः शुश्रूषणे रतम्
नंतर नवव्या वर्षी तो आईवडिलांची सेवा करण्यात मन लावतो.
विश्वानरोटजं प्राप्य देवर्षिर्नारदः सुधीः
विश्वानरोतज मिळाल्यावर, ज्ञानी देवरुषी नारद—
कुरुते युवयोर्वाक्यमयं गृहपतिः शिशुः
तो गृहस्थ बालक तुमच्या दोघांच्या सांगण्याप्रमाणे वागतो.
नान्यत्तीर्थं न वा देवो न गुरुर्न च सत्किया
पित्यामात्यांपेक्षा दुसरे कोणतेही तीर्थ, देव, गुरु किंवा सत्कर्म नाही.
न पित्रोरधिकं किंचित्त्रिलोक्यां तनयस्य हि
मुलासाठी तिन्ही लोकांत आईवडिलांपेक्षा मोठे काहीच नाही.
अंभोभिरभिषिच्यस्वं जननीचरणच्युतैः
आईच्या पायातून वाहून आलेल्या पाण्याने स्वतःला अभिषेक कर.
संन्यस्ताखिलकर्मापि पितुर्वंद्यो हिमस्करी 4.1.11.
सर्व कर्मे सोडली असली तरी वडिलांचा सन्मान करायलाच हवा, हे हिमकरी.
इदमेव तपोत्युग्रमिदमेवपरं व्रतम्
हेच सर्वांत कठोर तप आहे; हेच सर्वांत श्रेष्ठ व्रत आहे.
मन्येमान्यो नाधमस्य तथान्यस्य यथा युवाम्
तुमच्यासारखा दुसरा कुणीच नाही, ना नीच, ना दुसरा कोणी.
वैश्वानरसमभ्येहि ममोत्संगे निषीद भो
वैश्वानर, माझ्याजवळ ये आणि माझ्या मांडीवर बस, बाळा.
इत्युक्तो मुनिना बालः पित्रोराज्ञामवाप्य सः
मुनिने असे सांगितल्यावर, त्या मुलाने आईवडिलांची आज्ञा मान्य केली.
ततो दृष्ट्वास्य सर्वांगं तालुजिह्वाद्विजानपि
मग त्याचे सर्व अंग, तालू, जीभ आणि दात पाहिले.
स्मृत्वा शिवौ गणाध्यक्षमूर्ध्वीभूतमुदङ्मुखम्
शिव आणि गणांच्या अधिपतीचे, जो वर उभा आणि उत्तर दिशेकडे तोंड करून आहे, त्याचे स्मरण केले.
तिर्यगूर्ध्वं समो माने योष्टोत्तरशतांगुलः
आडवे, उभे आणि सम प्रमाणाने, तो एकशे आठ बोटे उंच होता.
पंचसूक्ष्मः पंचदीर्घः सप्तरक्तः षडुन्नतः
त्याच्यात पाच सूक्ष्म, पाच लांब, सात लाल आणि सहा उंच वैशिष्ट्ये होती.