अष्टादश सुविद्यासु मीमांसातिगरीयसी
अठरा विद्यांमध्ये मीमांसा सर्वात श्रेष्ठ आहे.
ततोपि धर्मशास्त्राणि तेभ्यो गुर्वी श्रुतिर्द्विज 4.1.9.
त्यापुढे धर्मशास्त्रे येतात; त्याहूनही श्रेष्ठ वेद आहे, हे द्विजा.
दुर्लभा सर्वमंत्रेषु गायत्री प्रणवान्विता
सर्व मंत्रांमध्ये गायत्री आणि प्रणव यांचा संगम फार दुर्मिळ आहे.
न गायत्री समो मंत्रो न काशी सदृशी पुरी
गायत्रीला तोड असा दुसरा मंत्र नाही, आणि काशीला सारखी दुसरी नगरी नाही.
गायत्री वेदजननी गायत्री ब्राह्मणप्रसूः
गायत्री ही वेदांची जननी आहे; गायत्रीपासूनच ब्राह्मणांचा उगम झाला आहे.
वाच्यवाचकसंबंधो गायत्र्याः सवितुर्द्वयोः
गायत्री आणि सविता यांच्यात वाच्य आणि वाचक असा संबंध आहे.
प्रभावेणैव गायत्र्याः क्षत्रियः कौशिको वशी
गायत्रीच्या प्रभावामुळेच क्षत्रिय कौशिक श्रेष्ठ झाला.
सामर्थ्यं प्राप चात्युच्चैरन्यद्भुवनसर्जने
त्याने दुसरे जग निर्माण करण्याची महान क्षमता मिळवली.
न ब्राह्मणो वेदपाठान्न शास्त्रपठनादपि
फक्त वेदपठणाने किंवा शास्त्रांचे अध्ययन करून ब्राह्मण होता येत नाही.
गायत्र्येव परं विष्णुर्गायत्र्येव परःशिवः
गायत्रीच परम विष्णु आहे; गायत्रीच परम शिव आहे.
देवत्रयं स भगवानंशुमाली दिवाकरः
किरणांनी शोभलेला भगवंत, म्हणजे दिवाकर, हा त्रिदेव आहे.
अर्कमुद्दिश्य सततमस्मल्लोकनिवासिनः 4.1.9.
आपल्या लोकांनी नेहमी सूर्याची उपासना करावी.
एषो ह देवः प्रदिशोनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भे अंतः
हा देव सर्व दिशांमध्ये आहे; तो सर्वांपूर्वी जन्मलेला आहे; तो गर्भातही आहे.
सदैवमुपतिष्ठेरन्सौरसूक्तैरतंद्रिताः
सदैव सूर्याच्या स्तोत्रांनी, थकवा न आणता, अशीच उपासना करावी.
पुष्यार्केप्यथ हस्तार्के मूलार्केप्यथवा द्विज
द्विजा, पुष्यार्क, हस्तार्क, मूलार्क किंवा अन्य कोणत्याही वेळी,
पौषे मास्यर्कदिवसे यः स्नात्वा भास्करोदये
पौष महिन्यात सूर्याच्या दिवशी, जो भास्कराच्या उदयावेळी स्नान करतो,
श्रद्धावानेकभक्तश्च कामक्रोधविवर्जितः
श्रद्धा, भक्ती आणि काम-क्रोधापासून मुक्त मनाने,
अयने विषुवे चापि षडशीतिमुखेषु वा
अयन, विषुव किंवा छप्पन तिथींच्या संधी काळात,
तिलाञ्जुह्वति साज्यांश्च ब्राह्मणान्भोजयंति च
तीळ आणि तूप आहुती देतो, आणि ब्राह्मणांना जेवू घालतो,
महापूजां च ये कुर्युर्महामंत्राञ्जपंति च
जे लोक मोठ्या भक्तीने पूजा करतात आणि मोठे मंत्र जपतात,
न दरिद्रा न च दुःखार्ता न व्याधि परिपीडिताः
इथे ना कोणी गरीब आहे, ना कोणी दुःखाने त्रस्त आहे, ना कोणाला आजाराने छळले आहे.
संक्रमेषु न यैर्दत्तं न स्नातं तीर्थवारिषु 4.1.9.
जे लोक संक्रांतीच्या वेळी दान देत नाहीत, किंवा तीर्थाच्या पाण्यात स्नान करत नाहीत—
ते दृश्यंते प्रतिद्वारं विहीन नयनाननाः
ते दरवाजाजवळ दिसतात, त्यांना डोळे किंवा चेहरा नसतो.
समं कृष्णलकेनापि यो दद्यात्कांचनं कृती
कोणी जरी एक काळा धान्याचा दाणा किंवा सोनं भक्तीने दिलं—
सर्वं गंगासमं तोयं सर्वे ब्रह्मसमा द्विजाः
सगळं पाणी गंगेसारखं पवित्र आहे; सगळे ब्राह्मण ब्रह्मासारखे आहेत.
दत्तं जप्तं हुतं स्नातं यत्किंचित्सदनुष्ठितम्
जे काही दान दिलं, जप केलं, अग्नीत होम केलं, किंवा स्नान केलं, ते नीट पार पडलं असेल—
रविवारे संक्रमश्चेदुपरागोऽथवाभवेत्
रविवारी संक्रांती आली, किंवा ग्रहण झालं—
भानुवारो यदा षष्ठ्यां सप्तम्यामथ जायते
जेव्हा रविवार हा सहाव्या किंवा सातव्या तिथीला येतो—
हंसो भानुः सहस्रांशुस्तपनस्तापनो रवि
त्याला हंस, भानू, सहस्रांशु, तपन, तापन, रवि असे म्हणतात—
विश्वरूपो विश्वकर्ता मार्तंडो मिहिरोंऽशुमान्
विश्वरूप, विश्वकर्ता, मार्तंड, मिहिर, अंशुमान—