क इमे विकृताकारा ब्रूतमेतन्ममाग्रतः ।। 4.1.8.
त्याने विचारलं, "हे विचित्र दिसणारे कोण आहेत? मला समोरच सांग."
गणावूचतुः अयं पिशाचलोकोत्र वसंति पिशिताशनाः
सेवकांनी उत्तर दिलं, "हे पिशाच्च लोक आहेत, इथे राहतात आणि मांस खातात."
शिवं प्रसंगतोभ्यर्च्य सकृत्त्वशुचिचेतसः
शिवाची एकदाच शुद्ध मनाने भक्ती केल्याने, त्याच्या संगतीमुळे,
ततो गच्छन्ददर्शाग्रे हृष्टपुष्टजनावृतम्
मग पुढे जात असताना त्याला आनंदी आणि बळकट लोक दिसले.
लोकैरप्युषितं लोकं श्यामलांगैश्च लोमशैः
त्या लोकांच्या अंगावर केस होते आणि त्यांची त्वचा काळी होती.
गणावूचतुः गुह्यकानामयं लोकस्त्वेते वै गुह्यकाः स्मृताः
सेवकांनी सांगितलं, "हा गुह्यकांचा लोक आहे; हे सगळे गुह्यक म्हणून ओळखले जातात."
स्वमार्गगाधनाढ्याश्च शूद्रप्रायाः कुटुंबिनः
हे बहुतेक शूद्र जातीचे, घरदार असलेले आणि आपल्या मार्गाने श्रीमंत आहेत.
न तिथिं नैव वारं च संक्रात्यादि न पर्व च
त्यांना तिथी, वार, संक्रांती किंवा सण माहीत नाहीत.
एकमेव हि जानंति कुलपूज्यो हि यो द्विजः
त्यांना एकच गोष्ट माहीत आहे—घरात जो द्विज पूजला जातो.
समृद्धिभाजोह्यत्रापि तेन पुण्येन गुह्यकाः
इथेही त्या पुण्यामुळे गुह्यकांना समृद्धी मिळते.
ततो विलोकयामास लोकं लोचनशर्मदम् 4.1.8.
मग त्याने डोळ्यांना आनंद देणारा लोक पाहिला.
देवानां गायनाद्येते चारणाः स्तुतिपाठकाः
हे चारण आहेत, देवांची स्तुती गाणारे आणि म्हणणारे.
गीतज्ञा अतिगीतेन तोषयंति नराधिपान्
गाण्यात पटाईत असलेले हे उत्तम गाण्याने राजांना आनंद देतात.
राज्ञां प्रसादलब्धानि सुवासांसि धनान्यपि
राजांकडून मिळालेली सुंदर वस्त्रे आणि धन,
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छंति गीतं गायंत्यहर्निशम्
ते ब्राह्मणांना देतात आणि दिवस-रात्र गाणी गातात.
तेन पुण्येन गांधर्वो लोकस्त्वेषां विशिष्यते
त्या पुण्यामुळे गंधर्वांचा लोक ह्यांच्यासाठी खास आहे.
गीतविद्याप्रभावेन देवर्षिर्नारदो महान्
गीतातल्या विद्या आणि तेजामुळे, देवर्षी नारद हे महान तेजस्वी दिसतात.
तुंबुरुर्नारदश्चोभौ देवानामतिदुर्लभौ
तुम्बुरू आणि नारद, हे दोघेही देवांमध्ये फारच दुर्मिळ आहेत.
यदि गीतं क्वचिद्गीतं श्रीमद्धरिहरांतिके
कुठेही जर गाणं, श्रीमंत हरि आणि हराजवळ गायले गेले,
गीतज्ञो यदि गीतेन नाप्नोति परमं पदम्
जो गाण्यात निपुण आहे, तो जर गाऊनही श्रेष्ठ अवस्था मिळवत नाही,
अस्मिँल्लोके सदा कालं स्मृतिरेषा प्रगीयते 4.1.8.
या जगात, सर्व काळात, ही आठवण नेहमी गायली जाते.
इति शृण्वन्क्षणात्प्राप पुनरन्यन्मनोहरम्
असं ऐकून, क्षणातच त्याला दुसरं मनोहारी काही मिळालं.
गणावूचतुः असौ वैद्याधरो लोको नाना विद्या विशारदाः
गणांनी सांगितलं — हा वैद्याधर लोक अनेक विद्या जाणणाऱ्यांनी भरलेला आहे.
औषधान्यपि यच्छंति तत्पीडाशमनानि हि
ते औषधंही देतात, जी खरोखरच वेदना कमी करतात.
शिष्यं पुत्रेण पश्यंति वस्त्र तांबूल भोजनैः
ते शिष्यांना मुलासारखे मानतात, वस्त्र, तांबूल आणि जेवण देतात.
अभिलाषधिया नित्यं पूजयंतीष्टदेवताः
इच्छेने ते नेहमी आपल्या आवडत्या देवतेची पूजा करतात.
यावदित्थं कथां चक्रुस्तावत्संयमिनीपतिः
अशी गोष्ट चालू असताना, तितक्यात संयमिनीचा स्वामी—
सोम्यमूर्तिर्विमानस्थो धर्मज्ञैः परिवारितः
सोम्य रूप धारण करून, विमानात बसलेला, धर्म जाणणाऱ्यांनी वेढलेला,
धर्मराज उवाच कुलोचितं ब्राह्मणानां भवता प्रतिपादितम्
धर्मराज म्हणाले — ब्राह्मणांना त्यांच्या कुलाला योग्य असं तू समजावून सांगितलंस.
वेदाभ्यासः कृतः पूर्वं गुरवश्चापि तोषिताः
वेदांचा अभ्यास आधीच केला गेला, आणि गुरुजनही समाधानी झाले.