विधाय च द्राक्स हि पंचतीर्थिकां विश्वेशमाराध्य ततो यथास्वम्
त्याने पाच तीर्थांची यात्रा करून, विश्वेश्वराची पूजा केली आणि मग आपल्या पद्धतीने पुढे गेला.
न स्वः पुरी सा त्वनया पुरासमं समंजसापि प्रतिसाम्यमावहेत
ती नगरी स्वर्ग नाही; तिच्यासोबत जरी असली, तरीही प्राचीन नगरीला तिच्याशी बरोबरी करता येणार नाही.
पयोपि यत्रत्यमचिंत्यवैभवं दिविस्थिता साधुसुधाप्यतोमुधा
इथलं दूध इतकं अद्भुत आहे की, स्वर्गातील देवांचं अमृत सुद्धा त्यापुढं फिकं वाटतं; हे दूध मनमोकळं आणि भरपूर प्रमाणात मिळतं.
अनामयाश्चिंतनया न येशितुर्जनामनाग्यत्र विना पिनाकिना
इथं राहणारे लोक रोग आणि चिंता यांपासून मुक्त असतात, फक्त धनुष्यधारी प्रभूच्या भक्तीपासून दूर असलेल्यांना हे लागू होत नाही.
न वर्ण्यते कैः किल काशिकेयं जंतोः स्थितस्यात्र यतोंतकाले
ही काशी कोण वर्णन करू शकेल? कारण जो इथे शेवटपर्यंत राहतो, मृत्यूसमयी—
संसारिचिंतामणिरत्र यस्मात्तं तारकं सज्जनकर्णिकायाम्
कारण इथेच संसारात अडकलेल्यांसाठी इच्छापूर्ती रत्न आहे, सज्जनांच्या कमळातलं मुक्ती देणारं तेजस्वी तारा आहे.
मुक्तिलक्ष्मी महापीठ मणिस्तच्चरणाब्जयोः 4.1.7.
मुक्तीची देवी, महान आसन, आणि त्या चरणकमळांतील रत्न—
जरायुजांडजोद्भिज्जाः स्वेदजाह्यत्र वासिनः
इथे गर्भातून, अंड्यातून, ओलाव्यातून आणि अंकुरातून जन्म घेणारे सर्व प्रकारचे जीव राहतात.
मम जन्म वृथाजातं दुर्वृत्तस्य जडात्मनः
माझं जन्म व्यर्थ गेलं, कारण मी दुष्ट वागणारा आणि मूर्ख मनाचा आहे.
पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः
पुन्हा पुन्हा मी त्या क्षेत्राकडे पाहिलं, जणू माझ्या डोळ्यांसाठी ते पाहुणं झालं.
सप्तानां च पुरीणां हि धुरी णामवयाम्यहम्
मी खरोखर सात शहरांचं ओझं वाहिलं आहे.
तथापि न चतस्रोन्या मया दृग्गोचरीकृताः
तरीही, मी त्यांपैकी चारही माझ्या नजरेत आणू शकलो नाही.
तीर्थयात्रां प्रतिदिनं कुर्वन्नूनं सवत्सरम्
संपूर्ण वर्षभर रोज तीर्थयात्रा केली तरी—
नाना प्रमाणैः प्रवणो निरगात्स तथाप्यहो
विविध मार्गांनी उत्साही होऊन निघालो, तरीही, अहो—
किं कुर्वंति हि शास्त्राणि सप्रमाणानि सुंदरि
सुंदरी, पुरावे असलेली शास्त्रं काय उपयोगाची?
कः समुच्चलितं चेतस्तोयंवा संप्रतीपयेत्
एकदा मन अस्थिर झालं की, पाण्यासारखं हललं, ते कोण शांत करू शकेल?
शिवशर्मा व्रजन्सोथ देशाद्देशांतरं क्रमात् 4.1.7.
शिवशर्मा असा एकेक देश मागे टाकत पुढे पुढे जात होता—
कल्पेकल्पेखिलंविश्वं कालयेद्यः स्वलीलया
जो प्रत्येक युगात आपल्या लीलांनी संपूर्ण विश्वाचा संहार करतो—
पापादवंती सा विश्वमवंतीति निगद्यते
जी पाप दूर करते, तिला अवंती म्हणतात, कारण ती जगाचं रक्षण करते.
विपन्नो यत्र वै जंतुः प्राप्यापि शवतां स्फुटम्
जिथे एखादा जीव, ते मिळवल्यावरही, प्रकटपणे प्रेतांमध्ये नष्ट होतो—
यमदूता न यस्यां हि प्रविशंति कदाचन
ज्या ठिकाणी यमाचे दूत कधीच प्रवेश करत नाहीत.
हाटकेशो महाकालस्तारके शस्तथैव च
हाटकेश, महाकाळ, तारक आणि शस्त असेही.
ज्योतिः सिद्धवटे ज्योतिस्ते पश्यंतीह ये द्विजाः
सिद्धवट येथे जे द्विज तेज पाहतात, तेच तेज येथे आहे.
महाकालस्य तल्लिंगं यैर्दृष्टं कष्टिभिः क्वचित
ज्यांनी कष्टाने का होईना, महाकाळाचे लिंग एकदातरी पाहिले आहे—
महाकालपताकाग्रैः स्पृष्टपृष्ठास्तुरंगमाः
महाकाळाच्या पताका ज्या घोड्यांच्या पाठीला स्पर्श करतात—
महाकालमहाकालमहाकालेतिसंततम्
महाकाळ, महाकाळ, महाकाळ असे सातत्याने उच्चार करणारे—
एवमाराध्य भूतेशं महाकालं ततो द्विजः 4.1.7.
अशा प्रकारे भूतांच्या अधिपती महाकाळाची पूजा केल्यावर, हे द्विज—
युगेयुगे द्वारवत्या रत्नानि परितो मुषन् 4.1.7.
प्रत्येक युगात द्वारवतीमध्ये सर्वत्र रत्ने चोरून नेणारा—
चिंतार्णवे निमग्नोभूत्त्यक्ताशो जीविते धने 4.1.7.
चिंतेच्या समुद्रात बुडालेला, जीवन आणि धनाची आशा सोडलेला—
एवं चिंतयतस्तस्य पीडासीदतिदारुणा 4.1.7.
अशा प्रकारे विचार करत असताना त्याला अतिशय भयंकर वेदना झाली.