न गौरी न महालक्ष्मीश्चित्रेपि परिलेखिते
मी गौरी किंवा महालक्ष्मी यांचे चित्रही काढले नाही.
सुसूक्ष्माणि विचित्राणि नोज्ज्वलान्यंबराण्यपि
मी कधीही सुंदर, वेगवेगळ्या किंवा तेजस्वी वस्त्रांची निर्मिती केली नाही, अगदी हलकी वस्त्रेही नाही.
न तिलाश्च घृतेनाक्ताः सुसमिद्धे हुताशने
मी तुप लावलेले तीळ उत्तम पेटलेल्या अग्नीत अर्पण केले नाहीत.
श्रीसूक्तं पावमानी च ब्राह्मणो मंडलानि च
मी श्रीसूक्त, पावमानी किंवा ब्राह्मण मंडळांचे पठण केले नाही.
अश्वत्थ सेवा न कृता त्यक्त्वा चार्कं त्रयोदशीम्
मी कधीही अश्वत्थ वृक्षाची सेवा केली नाही, किंवा अर्क सोडून त्रयोदशी पाळली नाही.
शयनीयं न चोत्सृष्टं मृदुला च प्रतूलिका
मी कधीही पलंग किंवा मऊ उशी सोडली नाही.
अजाश्वमहिषी मेषी दासी कृष्णाजिनं तिलाः
मी शेळी, घोडा, म्हैस, मेंढी, दासी, कृष्णमृगाची कातडी किंवा तीळ यापैकी काहीही दान दिले नाही.
पादाभ्यंगं दीपदानं प्रपादानं विशेषतः 4.1.7.
मी पायांना तेल लावणे, दिवा लावणे किंवा विशेषतः पाय धुणे केले नाही.
नित्यश्राद्धं भूतबलिं तथाऽतिथि समर्चनम्
मी नित्य श्राद्ध, भूतांना नैवेद्य किंवा अतिथींचे पूजन केले नाही.
न यमं यमदूतांश्च नयामीरपि यातनाः
मी यम किंवा त्याचे दूत यांना नेले नाही, किंवा कोणालाही शिक्षा दिली नाही.
कृच्छ्रचांद्रायणादीनि तथा नक्तव्रतानि च
मी कृत्स्र, चांद्रायण किंवा इतर उपवास, तसेच रात्रभरचे व्रत पाळले नाही.
गवाह्निकं च नोदत्तं कोकंडूतिर्न वै कृता
मी गायीला दररोजचा भाग दिला नाही, किंवा कावळ्याला बोलावण्याचा विधी केला नाही.
नार्थिनः प्रार्थितैरर्थैः कृतार्था हि मया कृताः
मी मागणाऱ्यांना त्यांची मागणी पूर्ण करून दिली नाही; मी त्यांना यशस्वी केले नाही.
न वेदा न च शास्त्राणि नार्धो दारा न नो सुतः
ना वेद, ना शास्त्रे, ना अर्धी पत्नी, ना मुलगा — हे काहीच माझे नाही.
शिवशर्मेति संचिंत्य बुद्धिं संधाय सर्वतः
‘मला शिवाचे सुख मिळावे’ असे ठरवून मी मन पूर्णपणे त्या दिशेने लावले.
यावत्स्वस्थोस्ति मे देहो यावन्नेंद्रियविक्लवः
जोपर्यंत माझे शरीर स्वस्थ आहे आणि इंद्रिये दुर्बल नाहीत,
दिनानि पंचपाण्येवमतिवाह्य गृहो द्विजः
पाच दिवस असे घालवून, तो द्विज आपल्याच घरी राहतो.
उपोष्य रजनीमेकां प्रातः श्राद्धं विधाय च 4.1.7.
एक रात्र उपवास करून, सकाळी तो श्राद्ध विधी करतो.
इति निश्चित्य निर्वाणपदनिःश्रेणिकां पराम्
अशी ठाम निश्चय करून, तो मोक्षाच्या सर्वोच्च मार्गावर पोहोचतो.
अथ पंथानमाक्रम्य कियंतमपि स द्विजः
मग तो द्विज कितीही लांब असला तरी, त्या मार्गावर निघतो.
भुवि तीर्थान्यनेकानि लोलमायुश्चलं मनः
या पृथ्वीवर अनेक तीर्थस्थाने आहेत, आयुष्य चंचल आहे आणि मन देखील अस्थिर असते.
अयोध्यां च पुरीं गत्वा सरयूमवगाह्य च
तो अयोध्या नगरीत जातो आणि सरयू नदीत स्नान करतो.
पंचरात्रमुषित्वा तु ब्राह्मणान्परिभोज्य च
पाच रात्री तेथे राहून, तो ब्राह्मणांना भोजन घालतो.
सिताऽसिते सरिच्छ्रेष्ठे यत्रास्तां सुरदुर्लभे
जिथे शुभ आणि काळ्या अशा दोन्ही श्रेष्ठ नद्या आहेत, ज्या देवांसाठीही दुर्मिळ आहेत.
क्षेत्रं प्रजापतेः पुण्यं सर्वेषामेव दुर्लभम्
तेथे प्रजापतीचे पुण्य क्षेत्र आहे, जे सर्वांसाठीच दुर्लभ आहे.
दमयंतीं कलिं कालं कलिंदतनयां शुभाम्
दमयंती, कली, काळ आणि कलिंदाची शुभ कन्या.
प्रकृष्टं सर्वयागेभ्यः प्रयागमिति गीयते
ते सर्व यज्ञांपेक्षा श्रेष्ठ मानले जाते, म्हणून त्याला प्रयाग असे म्हणतात.
यत्र स्थितः स्वयं साक्षाच्छूलटंको महेश्वरः 4.1.7.
जिथे स्वतः महेश्वर त्रिशूल आणि चिन्ह धारण करून उभा आहे.
तत्राऽक्षय्यवटोऽप्यस्ति सप्तपातालमूलवान्
तेथेच अक्षय वटवृक्ष आहे, ज्याच्या मुळ्या सात पाताळांपर्यंत गेलेल्या आहेत.
हिरण्यगर्भो विज्ञेयः स साक्षाद्वटरूपधृक्
हिरण्यगर्भ हा वटवृक्षाचे रूप धारण करून तेथे आहे, असे ओळखावे.