आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः
सर्व ऋषी, ऋषींचे अधिपती, तसेच तिथले लहानथोर सर्वांना निरोप घेऊन—
प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा
कोणी दूर गेलेला असो, जाण्याची चिन्हे असो, किंवा नीच मार्गाकडे वळलेला असो—
वरं हि काश्यां तृणवृक्षगुल्मकाश्चरंति पापं न चरंति नान्यतः
काशीत गवत, झाडे आणि झुडपे जरी फिरत असली, तरी पाप इथे जसे फिरते तसे दुसरीकडे फिरत नाही, म्हणून ते इथे असणेच उत्तम.
असिं ह्युपस्पृश्य पुनःपुनर्मुनिः प्रासादमालाः परितो विलोकयन्
त्या ऋषीने पुन्हा पुन्हा पाणी स्पर्श करून, सभोवतालच्या मंदिरांच्या रांगा पाहिल्या.
स्वैरं हसंत्वद्य विधाय तालिकां मिथःकरेणापि करं प्रगृह्य
आज त्यांना मोकळेपणाने हसू द्या, हातात हात घेऊन, टाळ्या वाजवत खेळू द्या.
इत्थं विलप्य बहुशः स मुनिस्त्वगस्त्यस्तत्क्रौंचयुग्मवदहो अबलासहायः 4.1.5.
असे अनेकदा हळहळत, तो अगस्त्य ऋषी, हाय, आपल्या प्रियेशिवाय, क्रौंच पक्ष्यांच्या जोडप्यासारखा एकटा पडला.
स्थित्वा क्षणं शिवशिवेति शिवेति चोक्त्वा यावःप्रियेति कठिनाहि दिवौकसस्ते
क्षणभर थांबून, 'शिवा, शिवा' आणि 'प्रिय' असे म्हणत, गळा दाटून आला असताना, त्याने देवांना हाक मारली.
यावद्व्रजेत्त्रिचतुराणि पदानि खेदात्स्वेदोदबिंदुकणिकांचितभालदेशः
तो तीन-चार पावले चालला, थकव्याने त्याच्या कपाळावर घामाच्या थेंबांचे डाग पडले.
तपोयानमिवारुह्य निमेषार्धेन वै मुनिः
तपश्चर्येचे वाहन चढून, तो ऋषी डोळ्याच्या अर्ध्या पापण्येत निघून गेला.
चकंपे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रस्थितम मुनिम्
तो ऋषी शिखरावर उभा आहे हे पाहताच, तो डोंगर जोरात थरथरला.
तपःक्रोधसमुत्थाभ्यां काशीविरहजन्मना
काशीपासून दूर राहिल्यामुळे आणि तप व राग यांच्या जोरावर,
गिरिः खर्वतरो भूत्वा विविक्षुरवनीमिव
तो डोंगर लहान झाला, जणू काही जमिनीत शिरायचा प्रयत्न करीत होता.
पुनरागमनं चेन्मे तावत्खर्वतरो भव
तो परत आला तर, तू आणखी लहान हो.
इत्युक्त्वा दक्षिणामाशां सनाथामकरोन्मुनिः
असे म्हणून, त्या ऋषीने दक्षिण दिशा आपली आश्रयस्थानी केली.
गते तस्मिन्मुनिवरे वेपमानस्तदा गिरिः
तो श्रेष्ठ ऋषी निघून गेल्यावर, तो डोंगर पुन्हा थरथरला.
अद्याजातः पुनरहं न शप्तो यदगस्तिना 4.1.5.
आज मी पुन्हा जन्मलो आहे, कारण मला अगस्त्याने शाप दिला नाही.
अरुणोपि च तत्काले कालज्ञो ऽश्वानकालयत्
आणि त्या वेळी, योग्य वेळ जाणणारा अरुण, पहाट येण्यास थांबला.
अद्य श्वो वा परश्वो वाप्यागमिप्यति वै मुनिः
आज, उद्या किंवा परवा, तो ऋषी परत येऊ शकतो.
नाद्यापि मुनिरायाति नाद्यापिगिरिरेधते
आजही तो ऋषी आला नाही, आणि डोंगरही पूर्वीसारखा झाला नाही.
विवर्धिषति यो नीचः परासूयां समुद्वहन्
जो नीच माणूस दुसऱ्यांवर हेवा ठेवतो, तो कधीच वाढत नाही.
मनोरथा न सिद्ध्येयुः सिद्धा नश्यंत्यपि ध्रुवम्
त्यांच्या इच्छा पूर्ण होत नाहीत, आणि जे साध्य झाले तेही नष्ट होते.
विधवानां स्तना यद्वद्धृद्येव विलयंति च
जसे विधवांच्या उरात स्तन सुकतात, तसेच.
भवेत्कूलंकपा यद्वदल्पवर्षेणकन्नदी
जसं नदीवर पाऊस कमी पडला, तसं तिचं पात्र लहान होतं आणि काठही दिसेनासं होतं.
अविज्ञायान्य सामर्थ्यं स्वसामर्थ्यं प्रदर्शयेत
इतरांची ताकद न कळता, आपली ताकद दाखवू नये.
न तत्याज च तं तापं काशीविरहजं परम्
काशीपासून झालेल्या विरहाचा तीव्र दुःख त्याने सोडलं नाही.
उदीची दिक्स्पृशमपि स मुनिर्मातरिश्वनम् 4.1.5.
तो ऋषी उत्तरेकडे जात असताना, वाऱ्याच्या देवतेपर्यंत पोहोचला.
लोपामुद्रे न सा मुद्रा कापीह जगतीतले
लोपाामुद्रा ही ती मुद्रा नाही; आणि पृथ्वीवर इथे कुठेही माकड नाही.
क्वचित्तिष्ठन्क्वचिज्जल्पन्क्वचिद्धावन्क्वचित्स्खलन्
कधी उभा, कधी बोलत, कधी धावत, कधी अडखळत,
ततो व्रजन्ददर्शाग्रे पुण्यराशिस्तपोधनः
मग जात असताना, तपश्चर्येने संपन्न आणि पुण्याचा साठा असलेला तो ऋषी पुढे पाहतो.
विजित्यभानु नाभानुं दिवापि समुदित्वराम्
सूर्य आणि सूर्य नसलेल्यांनाही जिंकून, तो दिवसाही तेजस्वी दिसला.