सुचिरं नरकान्भुक्त्वा मदिरापानलंपटाः
मद्यपानात आसक्त असलेले लोक नरकात फार काळ यातना भोगतात.
अतएव पुराणेषु गाथेति परिगीयते
म्हणूनच पुराणांमध्ये ही गाथा प्रसिद्ध आहे.
क्व मांसं क्व शिवे भक्तिः क्व मद्यं क्व शिवार्चनम् 4.1.3.
मांस कुठे आणि शिवभक्ती कुठे? मद्य कुठे आणि शिवपूजा कुठे?
विना शिवप्रसादं हि भ्रांतिः क्वापि न नश्यति
शिवाची कृपा नसताना, भ्रम कुठेही नाहीसा होत नाही.
इत्याश्रमचरान्दृष्ट्वा तिर्यञ्चोपि मुनीनिव
अशा प्रकारे, आश्रमात राहणाऱ्या साधूंना पाहून, प्राणीही ऋषीसारखे वागतात.
यतो विश्वेश्वरेणैते तिर्यञ्चोप्यत्रवासिनः
विश्वेश्वराच्या कृपेने, येथे राहणारे हे प्राणीही—
ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं यो वसेत्कृतनिश्चयः
जो या क्षेत्राचे महत्त्व जाणून, ठाम निश्चयाने येथे राहतो—
अविमुक्तरहस्यज्ञा मुच्यंते ज्ञानि नो नराः
अविमुक्ताचे रहस्य जाणणारे मुक्त होतात; अज्ञानी नाही.
इत्याश्चर्यपरा देवा यावद्यांत्याश्रमं मुनेः
हे पाहून, देवता आश्चर्यचकित होऊन, ऋषींच्या आश्रमात पोहोचेपर्यंत तिथेच थांबतात.
सारसो लक्ष्मणाकंठे कंठमाधाय निश्चलः ६७ कंडूयमाना वरटा स्वचंचुपुटकोटिभिः
बगळा लक्ष्मणाच्या गळ्यात आपली चोच घट्ट धरून स्थिर उभा आहे, तर जळकुंभ्या आपल्या चोचीच्या टोकाने स्वतःला खाजवत आहेत.
निरुद्ध्यमान चक्रेण चक्रीक्रेंकितभाषणैः
चक्रधारी आपल्या चक्राने अडवतो आणि चक्राच्या आवाजासारख्या बोलण्याने ओळखला जातो.
कलकंठः किलोत्कंठं मंजुगुंजति कुंजगः 4.1.3.
काळ्या गळ्याचा कोकिळ, आपल्या जोडीदाराची आठवण काढत, कुंजात गोड गातो.
केकीकेकां परित्यज्य मौनं तिष्ठति तद्भयात्
मोर, भीतीपोटी आपला आवाज सोडून, शांतपणे उभा राहतो.
पठंती सारिकासारं शुकंसंबोधयत्यहो
सारीका आपल्या जातीचा गाणं म्हणते आणि खरंच, ती पोपटाला शिकवते.
कोकिलः कोमलालापैः कलयन्किलकाकलीम्
कोकिळ आपल्या गोड आवाजात सुरेल गाणं गातो.
मृगाणां पक्षिणामित्थं दृष्ट्वा चेष्टां त्रिविष्टपम्
मृग आणि पक्ष्यांची अशी हालचाल पाहून स्वर्गातील लोक—
वरमेतेपक्षिमृगाः पशवः काशिवासिनः
काशीत राहणारे हे पक्षी, मृग किंवा जनावरं होणं जास्त चांगलं आहे.
काशीस्थैः पतितैस्तुल्या न वयं स्वर्गिणः क्वचित्
काशीत पडलेल्यांशी आम्ही, स्वर्गातले जरी असलो तरी, कधीच समकक्ष नाही.
वरं काशीपुरी वासो मासोपवसनादिभिः
मासभर उपवास वगैरे करण्यापेक्षा काशीपुरीत राहणं जास्त श्रेष्ठ आहे.
शशकैर्मशकैः काश्यां यत्पदं हेलयाप्यते
काशीमध्ये ज्या जागेवर सुद्धा ससा आणि डास सहजपणे फिरतात—
वरं वाराणसीरंको निःशंकोयो यमादपि
यमाच्या भीतीत राहण्यापेक्षा वाराणसीत निर्भय बेडूक होणं जास्त चांगलं आहे.
ब्रह्मणो दिवसाष्टांशेषपदमैंद्रं विनश्यति 4.1.3.
ब्रह्मदेवाच्या एका दिवसाच्या आठव्या भागात इंद्राचं स्थान नष्ट होतं.
परार्धद्वयनाशेपि काशीस्थो यो न नश्यति
पण काशीमध्ये राहणारा दोन परार्ध संपले तरी नष्ट होत नाही.
यत्सुखं काशिवासेत्र न तद्ब्रह्मांडमंडपे
काशीत मिळणारं सुख ब्रह्मांडाच्या राजमहलातही मिळत नाही.
जन्मांतरसहस्रेषु यत्पुण्यं समुपार्जितम्
अनेक जन्मांत मिळवलेलं पुण्य—
लब्धोपि सिद्धिं नो यायाद्यदि कुद्ध्येत्त्रिलोचनः
तीन डोळ्याच्या देवाला जर राग आला, तर मिळालेलं यशही साध्य होत नाही.
धर्मार्थकाममोक्षाख्यं पुरुषार्थचतुष्टयम्
धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष हे मनुष्याचे चार मुख्य उद्दिष्टं—
आलस्येनापि यो यायाद्गृहाद्विश्वेश्वरालयम्
आळसानेसुद्धा जो आपल्या घरातून विश्वेश्वराच्या मंदिरात जातो—
यः स्नात्वोत्तरवाहिन्यां याति विश्वे शदर्शने
जो उत्तरेकडे वाहणाऱ्या नदीत स्नान करून विश्वेश्वराचं दर्शन घेतो—
स्वर्धुनी दर्शनात्स्पर्शात्स्नानादाचमनादपि
स्वर्गीय नदीचं दर्शन, स्पर्श, स्नान किंवा अगदी पाणी पिलं तरी—