क्रोडीकृत्य क्रोडपोतं तरक्षुः क्रीडयत्यहो
वाघाने डुकराच्या पिल्लाला पकडून, खेळत-खेळत त्याच्याशी खेळ करतो.
चलत्पुच्छोथ पिबति फेनिलेनाननेन वै
शेपूट हलवत, फेसाळलेल्या तोंडाने तो पाणी पितो.
यूका संवीक्ष्यवीक्ष्यैव भक्षयेद्दंतकोटिभिः
ओवा नीट पाहून, दातांच्या टोकांनी खाल्ला जातो.
जातिस्वभावमात्सर्यं त्यक्त्वैकत्र रमंति च 4.1.3.
जात, स्वभाव आणि मत्सर सोडून, सगळे एकत्र आनंदाने राहतात.
आखुश्चाखुभुजः कर्णं कंडूयेत चलाननः
एक उंदीर, चेहरा हलवत, दुसऱ्या उंदराच्या कानाला खाजवतो.
स्वकंठं घर्षयत्येव केकिकंठे भुजंगमः
साप आपला गळा, मोराच्या गळ्याशी घासतो.
वैरं परित्यज्य लुठेदुत्प्लुत्योत्प्लुत्य लीलया
द्वेष बाजूला ठेवून, उड्या मारत-मारत, खेळत लोळतात.
क्षुधांधोपि न गृह्णाति सोपि तस्माद्बिभेति नो
भूक लागून डोळे झाकले तरी, तो पकडत नाही; आणि त्याला भीतीही वाटत नाही.
तद्दृष्टिपातं मुंचन्वै व्याघ्रो दूरं व्रजत्यहो उभे कथयतो ऽन्योन्यं सख्याविवमुदान्विते
वाघ नजर टाळून दूर निघून जातो; दोघेही एकमेकांशी आनंदाने, जणू मित्रांसारखे बोलतात.
दृष्ट्वाप्युद्दंडकोदंडं शबरं शंबरोमृगः
शिकारीने धनुष्य उंचावलेले पाहूनसुद्धा, हरिण पळत नाही.
रोहितोऽरण्यमहिषमुद्धर्षति निराकुलः
रानातील लाल हरिण निर्भयपणे जंगली म्हशीजवळ जातो.
हुंडौ च मुंड युद्धाय न सज्जेते जयैषिणौ
मैदानात, टक्कल आणि मुंडण केलेले, जिंकायची इच्छा असूनही, भांडायला जात नाहीत.
तृण्वंति तृणगुल्मादीन्श्वापदास्त्वापदास्पदम् 4.1.3.
मांसाहारी प्राणी, गवत आणि काटेरी झुडपे खातात, जिथे धोका असतो तिथेच.
यः स्वार्थं मांसपचनं कुरुते पापमोहितः
जो पापाच्या मोहात पडून, स्वतःसाठी मांस शिजवतो—
परप्राणैस्तु ये प्राणान्स्वान्पुष्णं ति हि दुर्धियः
जे वाईट बुद्धीचे लोक, दुसऱ्यांचे प्राण घेऊन स्वतःचे जीवन वाढवतात—
जातुमांसं न भोक्तव्यं प्राणैः कंठगतैरपि
जन्मलेले मांस खाऊ नये, प्राण गळ्यापर्यंत आले तरीसुद्धा.
वरमेतेश्वापदा वै मैत्रावरुणि सेवया
मैत्रीयवरुणा, या संकटांची सेवा करणे हेच मला अधिक पसंत आहे.
बकोपि पल्वले मत्स्यान्नाश्नात्यग्रेचरानपि
तलावातला बगळाही, समोर फिरणाऱ्या माशांना खात नाही.
एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथकैतः
एका बाजूला सर्व प्रकारचे मांस आणि दुसऱ्या बाजूला मासाचा मांस — अशीच ही वेगळी ओळख आहे.
श्येनोपि वर्तिकां दृष्ट्वा भवत्येष पराङ्मुखः
गरुडसुद्धा, पाणकावळा दिसला की, त्याच्याकडे पाठ फिरवतो.
सुचिरं नरकान्भुक्त्वा मदिरापानलंपटाः
मद्यपानात आसक्त असलेले लोक नरकात फार काळ यातना भोगतात.
अतएव पुराणेषु गाथेति परिगीयते
म्हणूनच पुराणांमध्ये ही गाथा प्रसिद्ध आहे.
क्व मांसं क्व शिवे भक्तिः क्व मद्यं क्व शिवार्चनम् 4.1.3.
मांस कुठे आणि शिवभक्ती कुठे? मद्य कुठे आणि शिवपूजा कुठे?
विना शिवप्रसादं हि भ्रांतिः क्वापि न नश्यति
शिवाची कृपा नसताना, भ्रम कुठेही नाहीसा होत नाही.
इत्याश्रमचरान्दृष्ट्वा तिर्यञ्चोपि मुनीनिव
अशा प्रकारे, आश्रमात राहणाऱ्या साधूंना पाहून, प्राणीही ऋषीसारखे वागतात.
यतो विश्वेश्वरेणैते तिर्यञ्चोप्यत्रवासिनः
विश्वेश्वराच्या कृपेने, येथे राहणारे हे प्राणीही—
ज्ञात्वा क्षेत्रस्य माहात्म्यं यो वसेत्कृतनिश्चयः
जो या क्षेत्राचे महत्त्व जाणून, ठाम निश्चयाने येथे राहतो—
अविमुक्तरहस्यज्ञा मुच्यंते ज्ञानि नो नराः
अविमुक्ताचे रहस्य जाणणारे मुक्त होतात; अज्ञानी नाही.
इत्याश्चर्यपरा देवा यावद्यांत्याश्रमं मुनेः
हे पाहून, देवता आश्चर्यचकित होऊन, ऋषींच्या आश्रमात पोहोचेपर्यंत तिथेच थांबतात.
सारसो लक्ष्मणाकंठे कंठमाधाय निश्चलः ६७ कंडूयमाना वरटा स्वचंचुपुटकोटिभिः
बगळा लक्ष्मणाच्या गळ्यात आपली चोच घट्ट धरून स्थिर उभा आहे, तर जळकुंभ्या आपल्या चोचीच्या टोकाने स्वतःला खाजवत आहेत.