अश्रौषीस्तस्य दक्षस्य गणैः शीर्षासखंडनम्
दक्षाचं डोकं गणांनी कापलं, हेही तू ऐकलं आहेस.
दंतघातं रवेः पाणिपाटनं जातवेदसः
सूर्याचे दात तोडले गेले, त्याचे हात छाटले गेले आणि अग्नी जखमी झाला.
सा च देवी पुनर्जन्म लेभे हिमवतो गृहे
ती देवी पुन्हा हिमालयाच्या घरी जन्माला आली.
देवः स्थाणुवने तां च परिचर्यापरं रहः 1.3.2.17.
देवाने तिची सेवा करत, गुप्तपणे स्थाणूच्या अरण्यात तिच्यासोबत वास्तव्य केले.
जितेंद्रियं च तं देवं क्वापि यातं गणैः सह
स्वतःवर संयम असलेला तो देव आपल्या गणांसह कुठेतरी गेला.
उपयम्याथ तां देवो वृत्तांतैश्चित्तखंडिभिः
नंतर देवाने तिच्याकडे गेलं, तिचं मन मागच्या घडामोडींनी अस्वस्थ होतं.
वैधव्यखिन्नया रत्या प्रार्थिता शैलनंदिनी
विधवापणाच्या दुःखाने व्याकुळ झालेली पर्वतराजाची कन्या त्याच्याशी संग मिळवू लागली.
पुनश्च मेनया मात्रा पित्रा च हिमभूभृता
पुन्हा तिच्या आई मेना आणि वडील हिमवान यांनीही तिला समजावलं.
तदा शुंभनिशुंभाख्यौ लेभाते वेधसो वरम्
त्या वेळी शुंभ आणि निशुंभ या दोघांना सृष्टीकर्त्याने वर दिला.
इति तद्वचनं श्रुत्वा जातत्रासैः सुपर्वभिः
हे शब्द ऐकून देवांना भीतीने थरकाप उडाला.
माभैष्ट भद्र कालेन तथा प्रतिविधीयते
भिऊ नकोस, शुभे, काळानुसार यावर योग्य उपाय केला जाईल.
दत्ताभयान्मुकुंदादीन्विसृज्यांधकसूदनः
आंधकासुराचा वध करणाऱ्याने, सुरक्षिततेचं वचन देऊन मुकुंद व इतरांना परत पाठवलं.
कदाचिन्मर्मलक्ष्येण प्रीत्या कालीति निंदिता
कधीतरी एका गुप्त जखमेच्या निमित्ताने तिला प्रेमाने 'काळी' असं हाक मारलं गेलं.
यत्रोत्क्षिप्तवती चर्म स्वेच्छया परमेश्वरी 1.3.2.17.
तेथे परात्पर देवीने आपल्या इच्छेने आपली कातडी टाकली.
सा च त्वक्कौशिकी नाम्ना काली विंध्याद्रिवासिनी
ती त्वक्कौशिकी नावाची, काळी म्हणून ओळखली जाते, ती विंध्य पर्वतावर राहते.
देवी च गौरी शिखरे तस्मिन्नेव मनोहरे
तीच देवी गौरी त्या सुंदर शिखरावर होती.
क्रमेण दौर्हृदवती भूत्वा प्रासूत पार्वती
हळूहळू, मनात इच्छा धरून, तिने पार्वतीला जन्म दिला.
तौ चागमविदः प्राहुर्नारायणचतुर्मुखौ
परंपरेनुसार, नारायण आणि चतुर्मुख या दोघांनी ते सांगितले असे मानले जाते.
वर्धमानौ च तौ बालौ पित्रोरालोकमानयोः
ते दोन्ही मुले वाढत असताना, त्यांनी आपल्या आईवडिलांकडे पाहिले.
जातु वीणानिनादेन कदाचिच्चित्रलेखनैः
कधी वीणेच्या नादाने, कधी चित्र काढत असताना,
जातु विद्यागमालापैः कदाचिच्चित्रवस्तुभिः
कधी विद्या आणि परंपरेच्या गप्पांनी, कधी अद्भुत वस्तूंमुळे,
पुष्पावचयनैर्जातु कदाचिद्वारिखेलनैः
कधी फुलं वेचताना, कधी पाण्यात खेळताना,
मैनाकेनार्चितौ जातु मेनया जातु पूजितौ
कधी मैनाकाने सन्मान केला, कधी मेनाने पूजा केली,
जातु द्यूतविनोदेन गतिगोष्ठ्या कदाचन 1.3.2.17.
कधी फडशाचा खेळ, कधी गप्पांची रंगत,
द्यूतनिर्जितमाच्छिद्य पत्युरुत्संगतां गतम्
फडशात हरवलेले परत मिळवून, ती आनंदाने पतीकडे गेली.
इति तौ पितरौ चराचराणां निवसंतौ कनकाचलादिकेषु
अशा प्रकारे, सर्व चराचरांचे ते दोन्ही पालक सोन्याच्या पर्वतांमध्ये वावरत होते.
पक्वान्नपानैस्सा तत्र पर्य्यतर्पयत प्रजाः
तीथे तिने लोकांना शिजवलेले अन्न आणि पाणी देऊन तृप्त केले.
जातु संध्यानुसंधानमुकुलीकृतलोचनम्
कधी संध्याकाळच्या ध्यानात डोळे मिटून बसलेली,
ध्यायते नूनमधुना कापि सौभाग्यशालिनी
नक्कीच, सध्या एखादी भाग्यवान स्त्री ध्यान करत आहे.
कथं विज्ञायते पुंसां कुटिला मानसी स्थितिः
माणसांच्या मनाची वाकडी स्थिती कशी ओळखता येईल?