अथवा चित्तनिर्वृत्यै ज्ञातुमिच्छसि भारत
किंवा, भारत, तुझ्या मनाला समाधान मिळावं म्हणून तुला जाणून घ्यायचं असेल—
एकोऽहमेव संग्रामे सर्वे तिष्ठंतु ते रथाः
माझा एकट्याचा सामना होऊ दे; तुझे सगळे रथ बाजूला राहू देत.
इत्यर्जुनवचः श्रुत्वा स्मयन्दामोदरोऽब्रवीत्
अर्जुनाचं हे बोल ऐकून, दामोदर हसला आणि म्हणाला.
ततश्च शंखान्भेरीश्च शतशश्चैव पुष्करान्
मग शंख, भेरी आणि शेकडो नगाडे वाजू लागले.
येन तप्तं गुप्तक्षेत्रे येन देव्यः सुतोषिताः 1.2.66.
ज्याने गुप्त क्षेत्र जाळून टाकलं, ज्यामुळे देवी प्रसन्न झाल्या—
यद्ब्रवीमि वचः सत्यं शृणुध्वं तन्नराधिपाः
मी जे बोलतो ते सत्य आहे—हे ऐका, नराधिपांनो.
यदार्येण प्रतिज्ञातमर्जुनेन महात्मना
महात्मा अर्जुनाने, जो आर्य आहे, दिलेली प्रतिज्ञा—
सर्वे भवंतस्तिष्ठंतु सार्जुनाः सहकेशवाः
सगळे जण, अर्जुन आणि केशवांसह, तिथेच राहू द्या.
मयि तिष्ठति केनापि शस्त्रग्राह्यं न क्षत्रियैः
मी इथे उभा असताना, कुठल्याही क्षत्रियाने शस्त्र उचलू नये.
पश्यध्वं मे बलं बाह्वोर्देव्याराधनसंभवम्
माझ्या बाहूंचं, देवीच्या आराधनेतून मिळालेलं बळ पाहा.
पश्यध्वं मे धनुर्घोरं तूणीरावक्षयौ तथा
माझं भयंकर धनुष्य आणि न संपणारे बाणांचे भाते पाहा.
इति तस्य वचः श्रुत्वा क्षत्रिया विस्मयं ययुः
त्याचं हे बोल ऐकून, क्षत्रिय चकित झाले.
तमाह ललितं कृष्णः फाल्गुनं परमं वचः
मग कृष्णाने फाल्गुनाला सौम्यपणे हे श्रेष्ठ वचन सांगितलं.
नवकोटियुतोऽनेन पलाशी निहतः पुरा
त्याने पूर्वी नव्वद कोटी सैन्यासह पलाशीला मारलं होतं.
पुनः प्रक्ष्यामदे त्वेनं क्वेनोपायेन कौरवान् 1.2.66.
पुन्हा मी त्याला विचारणार आहे, कोणत्या उपायाने कौरवांचा पराभव करता येईल?
ततः स्मरन्यादवेंद्रो भैमिपुत्रमभाषत
मग यादवांचा स्वामी आठवून भीमपुत्राशी बोलला.
भीप्मद्रोणकृपद्रौणिकर्णदुर्योधनादिभिः
भीम, मद्र, द्रोण, कृप, द्रौणि, कर्ण, दुर्योधन आणि इतरांनी—
अयं महान्विस्मयस्ते वचसो भैमिनंदन
हे तुझे मोठे आश्चर्य आहे, भीमाच्या आनंदा, ही वचने.
तद्ब्रूहि केनोपायेन मुहूर्ताद्धंसि कौरवान्
मग सांग, कोणत्या उपायाने कौरवांचा एका क्षणात नाश करता येईल?
सिंहवक्षाः पर्वताभो नानाभूषणभूषितः
सिंहासारखी छाती, पर्वतासारखा देह, विविध दागिन्यांनी सजलेला,
घटास्यो घटहासश्च ऊर्ध्वकेशोऽतिदीप्ति मान्
घड्यासारखा चेहरा, घड्यासारखा हसणारा, केस उभे राहिलेले, विलक्षण तेजस्वी,
देवीदत्तातुलबलो बर्बरीकोऽभ्यभाषत
देवीने दिलेल्या अतुलनीय बळाने संपन्न, बर्बरीक बोलला.
तदहं दर्शयाम्येष पश्यध्वं सहकेशवाः निःशल्यं चापि संपूर्णं सिंदूराभेण भस्मना
मग मी हे दाखवतो; पाहा रे केशवाचे सोबतीनो, सैन्य पूर्णपणे बाणांपासून मोकळे झाले आहे, आणि सिंदूरासारख्या राखेने भरले आहे.
आकर्णमाकृप्य च तं मुमोच मुखादथोद्भूतमभूच्च भस्म
त्याने कानापर्यंत ओढून सोडले, आणि त्याच्या तोंडातून राख बाहेर आली.
सेनाद्वये तच्च पपात शीघ्रं यस्यैव यत्रास्ति च मृत्युमर्म 1.2.66.
ती राख दोन्ही सैन्यांमध्ये वेगाने पडली, जिथे जिथे मृत्यूचे मर्मस्थान होते तिथे.
ऊरौ दुर्योधनस्यापि शल्यस्यापि च वक्षसि
दुर्योधनाच्या मांडीवर आणि शल्याच्या छातीवर,
कृष्णस्य पादतल लके कंठे द्रुपदमत्स्ययोः
कृष्णाच्या पायाच्या तळव्यावर, द्रुपद आणि मत्स्य यांच्या गळ्यावर,
पपात रक्तं तद्भस्म यत्र येषां च मर्म च
ती लाल राख जिथे जिथे त्यांची मर्मस्थाने होती तिथे पडली.
इति कृत्वा ततो भूयो बर्बरीकोऽभ्यभाषत
हे करून बर्बरीक पुन्हा बोलला.
अधुना पातयिष्यामि मर्मस्वेषां शिताञ्छरान्
आता मी त्यांच्या मर्मस्थानी तीक्ष्ण बाण सोडणार आहे.