पक्षं द्रोणेन चाह्नां च दशभिर्द्रौणिना रणे
द्रोण दहा दिवसांत एक सेना नष्ट करेल, आणि द्रौणही युद्धात तसंच करेल.
तदहं स्वांश्च पृच्छामि केन कालेन हंति कः
म्हणून मी माझ्या बाजूच्यांबद्दलही विचारतो: त्यांना कोण आणि केव्हा मारेल?
अयुक्तमेतद्भीष्माद्यैः प्रतिज्ञातं युधिष्ठिर
युधिष्ठिरा, भीष्म वगैरे यांनी दिलेलं वचन योग्य नाही.
तवापि ये संति नृपाः सन्नद्धा रणसंस्थिताः
तुझ्यासोबत असलेले जे राजे आहेत, ते पूर्णपणे सज्ज होऊन रणांगणात उभे आहेत—
द्रुपदं च विराटं च धृष्टकेतुं च कैकयम् 1.2.66.
—ड्रुपद, विराट, धृष्टकेतू आणि कैकेयांचा राजा—
धृष्टद्युम्नं सपुत्रं च महावीर्यं घटोत्कचम्
—धृष्टद्युम्न आणि त्याचा मुलगा, आणि बलवान घटोत्कच—
मन्येहमेकस्त्वेतेषां हन्यात्कौरववाहिनीम्
माझ्या मते, यांपैकी एकटाही पुरेसा आहे कौरवांची सेना संपवायला.
तेभ्यो भयं न कार्यं ते फल्गवोऽमी मृगा इव
त्यांच्यापासून घाबरण्याचं काहीच कारण नाही; हे फाल्गव म्हणजे जणू काही हरणांसारखे आहेत.
अस्माकं धनुषां घोषैरिदानीमेव भारत
आता, भारत, आपल्या धनुष्यांच्या आवाजाने—
वृद्धाद्भीष्माद्द्विजाद्वृद्धाद्द्रोणादपि कृपादपि
वृद्ध भीष्म, वयोवृद्ध द्रोण, आणि कृप ह्यांच्याकडून—
अथवा चित्तनिर्वृत्यै ज्ञातुमिच्छसि भारत
किंवा, भारत, तुझ्या मनाला समाधान मिळावं म्हणून तुला जाणून घ्यायचं असेल—
एकोऽहमेव संग्रामे सर्वे तिष्ठंतु ते रथाः
माझा एकट्याचा सामना होऊ दे; तुझे सगळे रथ बाजूला राहू देत.
इत्यर्जुनवचः श्रुत्वा स्मयन्दामोदरोऽब्रवीत्
अर्जुनाचं हे बोल ऐकून, दामोदर हसला आणि म्हणाला.
ततश्च शंखान्भेरीश्च शतशश्चैव पुष्करान्
मग शंख, भेरी आणि शेकडो नगाडे वाजू लागले.
येन तप्तं गुप्तक्षेत्रे येन देव्यः सुतोषिताः 1.2.66.
ज्याने गुप्त क्षेत्र जाळून टाकलं, ज्यामुळे देवी प्रसन्न झाल्या—
यद्ब्रवीमि वचः सत्यं शृणुध्वं तन्नराधिपाः
मी जे बोलतो ते सत्य आहे—हे ऐका, नराधिपांनो.
यदार्येण प्रतिज्ञातमर्जुनेन महात्मना
महात्मा अर्जुनाने, जो आर्य आहे, दिलेली प्रतिज्ञा—
सर्वे भवंतस्तिष्ठंतु सार्जुनाः सहकेशवाः
सगळे जण, अर्जुन आणि केशवांसह, तिथेच राहू द्या.
मयि तिष्ठति केनापि शस्त्रग्राह्यं न क्षत्रियैः
मी इथे उभा असताना, कुठल्याही क्षत्रियाने शस्त्र उचलू नये.
पश्यध्वं मे बलं बाह्वोर्देव्याराधनसंभवम्
माझ्या बाहूंचं, देवीच्या आराधनेतून मिळालेलं बळ पाहा.
पश्यध्वं मे धनुर्घोरं तूणीरावक्षयौ तथा
माझं भयंकर धनुष्य आणि न संपणारे बाणांचे भाते पाहा.
इति तस्य वचः श्रुत्वा क्षत्रिया विस्मयं ययुः
त्याचं हे बोल ऐकून, क्षत्रिय चकित झाले.
तमाह ललितं कृष्णः फाल्गुनं परमं वचः
मग कृष्णाने फाल्गुनाला सौम्यपणे हे श्रेष्ठ वचन सांगितलं.
नवकोटियुतोऽनेन पलाशी निहतः पुरा
त्याने पूर्वी नव्वद कोटी सैन्यासह पलाशीला मारलं होतं.
पुनः प्रक्ष्यामदे त्वेनं क्वेनोपायेन कौरवान् 1.2.66.
पुन्हा मी त्याला विचारणार आहे, कोणत्या उपायाने कौरवांचा पराभव करता येईल?
ततः स्मरन्यादवेंद्रो भैमिपुत्रमभाषत
मग यादवांचा स्वामी आठवून भीमपुत्राशी बोलला.
भीप्मद्रोणकृपद्रौणिकर्णदुर्योधनादिभिः
भीम, मद्र, द्रोण, कृप, द्रौणि, कर्ण, दुर्योधन आणि इतरांनी—
अयं महान्विस्मयस्ते वचसो भैमिनंदन
हे तुझे मोठे आश्चर्य आहे, भीमाच्या आनंदा, ही वचने.
तद्ब्रूहि केनोपायेन मुहूर्ताद्धंसि कौरवान्
मग सांग, कोणत्या उपायाने कौरवांचा एका क्षणात नाश करता येईल?
सिंहवक्षाः पर्वताभो नानाभूषणभूषितः
सिंहासारखी छाती, पर्वतासारखा देह, विविध दागिन्यांनी सजलेला,