यच्च हस्तशतादूर्ध्वं सरस्तत्र विधीयते
शंभर हातांपेक्षा जिथे पाणी लांब आहे, तिथे सरोवर असावं असं सांगितलं आहे.
ततः स्नानं प्रकर्तव्यमन्यथा दोष उच्यते
म्हणून तिथेच स्नान करावं, नाहीतर ते दोष मानलं जातं.
मलं मूत्रं पुरीषं च श्लेष्म निष्ठीनाश्रु च
मळ, मूत्र, विष्ठा, कफ, थुंकी आणि अश्रू —
तस्मान्निःसर शीघ्रं त्वं यद्येवमजितेन्द्रियः
म्हणून, जर तुझ्या इंद्रियांवर ताबा नसेल, तर लवकर बाहेर जा.
यस्य हस्तौ च पादौ च मनश्चैव सुसंयतम्
ज्याचे हात, पाय आणि मन नीट संयमित आहेत —
क्षुधा तृषा मया नित्यं वारितुं नैव शक्यते
भूक आणि तहान मी नेहमीच आवरू शकत नाही.
किं न श्रुतस्त्वया श्लोकः शिबिना यः समीरितः
शिबी राजाने सांगितलेला श्लोक तुला ऐकू आला नाही का?
मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा
माणूस थोडा वेळ जरी का होईना, पण चांगल्या कर्माने जगू शकतो.
पास्याम्येव जलं चात्र कामं विलप शुष्य वा ।। 1.2.64.
इथे मी माझ्या इच्छेने पाणी पिणार; तुला हवं तर तक्रार कर किंवा सुकून जा.
तस्मात्ते पातकं कर्तुं न दास्यामि कथंचन
म्हणून, मी तुला कधीच पाप करु देणार नाही.
तद्वराकाथ शीघ्रं त्वमस्मात्कुंडाद्विनिःसर
म्हणून, दुर्दैवी, लवकर या कुंडातून बाहेर पड.
इष्टकाशकलैः शीघ्रं चूर्णयिष्येऽन्यथा शिरः
नाहीतर मी विटांचे तुकडे घेऊन तुझं डोकं फोडीन.
भीमश्च वंचयित्वा तामुत्प्लुत्य बहिराव्रजत्
तेव्हा भीमाने तिला फसवून उडी मारली आणि बाहेर आला.
युयुधाते प्रलंबाभ्यां बाहुभ्यां युद्धपारगौ
तो प्रलंबाशी, दोघेही युद्धात पारंगत, हातांनी लढू लागले.
मुष्टिभिः पार्ष्णिघातैश्च जानुभिश्चाभिजघ्नतुः
त्यांनी एकमेकांना मुठीने, टाचा आणि गुडघ्यांनी मारलं.
हीयमानस्ततो भीम उद्यतोऽभूत्पुनः पुनः
मग भीमावर जोर येऊ लागला, पण तो पुन्हा पुन्हा उठला.
ततो भीमं समुत्पाट्य बर्बरीको बलादिव
तेव्हा बर्बरीकाने मोठ्या ताकदीने भीमाला जणू काही मुळासकट उपटल्यासारखा पकडले.
मूर्छितं चैवमादाय विस्फुरन्तं पुनःपुनः
मूर्च्छित झालेला आणि पुन्हा पुन्हा तडफडणारा भीमाला त्याने उचलले.
ददृशुः पांडवा नैतद्देव्या नयनयंत्रिताः ।। 1.2.64.
पांडवांना हे काहीच दिसले नाही, कारण देवीच्या सामर्थ्यामुळे त्यांची दृष्टी बांधली गेली होती.
तथा गृहीते कुरुवीरमुख्ये वीरेण तेनाद्भुतविक्रमेण
अशा रीतीने, त्या अद्भुत पराक्रमी वीराने कौरवांचा तो मुख्य वीर पकडला.
सागरस्य ततस्तीरे बर्बरीकं गतं तदा
नंतर बर्बरीक समुद्राच्या काठावर गेला.
भोभो राक्षसशार्दूल बर्बरीक महाबल
'अरे राक्षसांत वाघासारखा, महाबली बर्बरीका,
अयं हि तीर्थयात्रायां विचरन्भ्रातृभिर्युतः
हा आपल्या भावांसह तीर्थयात्रेला निघाला आहे.
सम्मानं सर्वथा तस्मादर्हः कौरवनंदनः
म्हणून, कुरुवंशाचा आनंद, तो नेहमीच सन्मानास पात्र आहे.
न्यपतत्पादयोर्हा धिक्कष्टं कष्टं च प्राह सः
तो त्याच्या पायांवर पडला आणि 'हाय, किती वाईट! किती वाईट!' असे म्हणू लागला.
क्षम्यतां क्षम्यतां चेति पुनः पुनरवोचत
तो पुन्हा पुन्हा 'माफ करा, माफ करा' असे म्हणत राहिला.
तं तथा परिशोचंतं मुह्यमानं मुहुर्मुहुः
त्याला अशा प्रकारे शोक करताना, वारंवार बेशुद्ध पडताना पाहून,
वयं त्वां नैव जानीमस्त्वं चास्माञ्जन्मकालतः
'आम्हाला तुझे ओळख नाही, आणि तुलाही आमची जन्मापासून ओळख नाही.'
परं नो विस्मृतं सर्वं नानादुःखैः प्रमुह्यताम् 1.2.64.
इतर सर्व काही आम्ही विसरलो आहोत, कारण वेगवेगळ्या दुःखांनी आम्ही गोंधळलो आहोत.
तदस्माकमिदं दुःखं सर्वकालविधानतः
हे आमचे दुःख सगळ्या काळातल्या नशिबामुळे आले आहे.