पुष्करादधिकं तीर्थं ब्रह्मेशंनाम फाल्गुन
फाल्गुन महिन्यातील ब्रह्मेश्वर नावाचे तीर्थ पुष्करपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
दानं चैव यथाशक्त्या कार्तिक्यां च विशेषतः
तेथे प्रत्येकाने आपल्या शक्तीनुसार दान द्यावे, विशेषतः कार्तिक महिन्यात.
पितरस्तस्य तुष्यंति यावदाभूतसंप्लवम्
तेथे पितर संतुष्ट होतात आणि जगाचा प्रलय होईपर्यंत तृप्त राहतात.
गंगादिपुण्यतीर्थेषु यत्फलं प्राप्यते नरैः 1.2.56.
गंगा व इतर पवित्र तीर्थांमध्ये जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य येथेही मिळते.
मोक्षलिंगस्य माहात्म्यं शृणु पार्थ महाद्भुतम्
पार्था, मोक्षलिंगाचे अद्भुत माहात्म्य ऐक.
स्थापितं प्रवरं लिंगं नाम्ना मोक्षेश्वरं हरम्
येथे मोक्षेश्वर नावाचे उत्तम लिंग स्थापन केले आहे, जे सर्वांचा उद्धार करणारे आहे.
प्रसाद्य लोककर्तारं ब्रह्माणं परमेष्ठिनम्
संपूर्ण जगाचा निर्माण करणारा, श्रेष्ठ ब्रह्मदेव प्रसन्न करून,
कूपेऽस्मिन्मोक्षनाथस्य लोकानां प्रेतमुक्तये
या मोक्षनाथाच्या विहिरीत, लोकांच्या मुक्तीसाठी,
कूपे स्नात्वा नरस्तस्यां तिलपिण्डं समाचरेत्
या विहिरीत स्नान करून, तेथे तिळांचे पिंड अर्पण करावेत.
कुले न जायते तस्य प्रेतः पार्थ न संशयः
पार्था, त्याच्या कुळात पुन्हा कोणताही प्रेत जन्माला येत नाही, यात शंका नाही.
जयादित्यकूपवरे नरः स्नात्वा प्रयत्नतः
जयादित्याच्या उत्तम विहिरीत श्रद्धेने स्नान केल्याने,
इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात्
पार्था, या गुप्त क्षेत्राचे माहात्म्य मी तुला थोडक्यात सांगितले आहे.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखंडे कौमारिकाखंडे ब्रह्मेश्वरमोक्षेश्वर गर्भश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पंचाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील, पहिल्या माहेश्वरखंडातील कौमारीकाखंडातील ब्रह्मेश्वर, मोक्षेश्वर व गर्भेश्वर यांच्या माहात्म्याचे वर्णन करणारा छप्पन्नावा अध्याय समाप्त झाला.
महीनगरके पुण्ये स्थापयामास शंकरम्
पवित्र महिनगरात त्याने शंकराची स्थापना केली.
लोकानां च हितार्थाय केदारं लिंगमुत्तमम्
सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी त्याने केदार नावाचे श्रेष्ठ लिंग तेथे स्थापले.
अत्रिकुण्डे नरः स्नात्वा श्राद्धं कृत्वा यथाविधि
तीन कुंडांमध्ये स्नान करून, नियमाने श्राद्ध करणारा मनुष्य,
मातुः स्तन्यं पुनर्नैव स पिबेन्मुक्तिभाग्भवेत्
तो पुन्हा आईचे दूध पित नाही आणि त्याला मुक्ती प्राप्त होते.
स्वयं दत्त्वा स्वयं तस्थौ महीनगरके शुभे
स्वतः दान दिल्यावर, तो स्वतः त्या पवित्र महिनगरात राहिला.
जयादित्यं नमस्कृत्य रुद्रलोकमवाप्नुयात्
जयादित्याला वंदन केल्याने रुद्रलोकाची प्राप्ती होते.
न तेषां वंशनाशोऽस्ति जयादित्यप्रसादतः
जयादित्याच्या कृपेने त्यांच्या वंशाचा कधीही नाश होत नाही.
आख्यानं सकलं श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते
ही सगळी कथा ऐकल्यावर सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखंडे नीलकंठमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पहिल्या माहेश्वर खंडातील कौमारिकाखंडातील नीलकंठ महात्म्याचे वर्णन करणारा सत्तावन्नावा अध्याय येथे संपला.
यस्य प्रभावः सुमहान्नैव कस्यापि संस्तुतः
ज्याची शक्ती अत्यंत मोठी आहे आणि ज्याचे खरे गुण कुणीही पूर्णपणे गौरवलेले नाहीत.
शृणु पांडव शापेन गुप्तमासीदिदं यथा
हे पांडवा, ऐक, हे सर्व एका शापामुळे कसे लपले गेले होते.
पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्सर्वतीर्थाधिदैवताः
पूर्वी एका वेळी, सर्व तीर्थांचे अधिदैवत—
पुष्करस्य प्रभासस्य निमिषस्यार्बुदस्य च
पुष्कर, प्रभास, निमिष आणि अर्बुद—
वस्त्रापथस्य श्वेतस्य फल्गुतीर्थं स्य चापि याः
वस्त्रापथ, श्वेत आणि फळ्गु या तीर्थांचे देखील—
सिंधुसागरयोगस्य महीसागरकस्य च
सिंधू आणि समुद्राच्या संगमाचे, तसेच महीसागराचे—
गंगारेवामुखीनां तु नदीनामधिदेवताः
गंगा, रेवा आणि इतर नद्यांच्या अधिदैवत—
ते सर्वे संघशो भूत्वा श्रैष्ठ्य ज्ञानाय चात्मनः
हे सर्वजण आपापसात समूह करून, आपली श्रेष्ठता जाणून घेण्यासाठी एकत्र आले.