तथैवं सात्म्यमभ्येति योगिनामात्मा परात्मना
अशा प्रकारे, योग्यांचा आत्मा परमात्म्यात एकरूप होतो.
अत्रोपमां व्याहरंति योगार्थं योगिनोऽ मलाः
इथे, शुद्ध योगी योगाच्या अर्थासाठी एक उपमा सांगतात.
समुत्सृजति नैकः सन्नुपमा सास्ति योगिनः
जसा एक असूनही अनेक रूपे घेतलेला सर्व काही सोडून देतो, तशीच ही योग्याची उपमा आहे.
ध्वस्ते यांत्यन्यतो दुःखं न तेषां सोपमा यतेः
दुःख नष्ट झाल्यावर आणि ते दुसरीकडे गेले की, प्रयत्नशील योग्यासाठी कोणतीच उपमा उरत नाही.
करोति मृद्भागचयमुपदेशः स योगिनः
जसा एखादा मातीचा ढिगारा करतो, तशीच योग्यासाठी शिकवण आहे.
वृक्षं विलुप्यमानं च लब्ध्वा सिध्यंति योगिनः
उखडला जाणारा झाड मिळाल्यावर योगी यश मिळवतात.
सह तेन विवर्धेत योगी सिद्धिमुपाश्नुते
त्याच्यासोबत योगी वाढतो आणि सिद्धी प्राप्त करतो.
तुंगमार्गं विलोक्यैवं विज्ञातं कि न योगिनाम् 1.2.55.
असा उंच मार्ग पाहिल्यावर, योग्यांना काय माहिती नाही असे उरत नाही.
येन निष्पाद्यते चार्थः स्वयं स्याद्योगसिद्धये
ज्यामुळे उद्दिष्ट साध्य होते, तेच योगसिद्धीसाठी योग्य आहे.
ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्नकरी हि सा
खूप जास्त ज्ञान हे योगात अडथळा ठरते.
अपि कल्पसहस्रायुर्नैव ज्ञेयमवाप्नुयात्
जरी हजारो कल्पे गेल्या, तरीही जे जाणायचे आहे ते मिळत नाही.
पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत्
बुद्धीने सर्व द्वारे बंद करून, मन ध्यानात स्थिर करावे.
स्यादयं तं च भुंजानो रौरवस्य प्रियातिथिः
जो हा पदार्थ ग्रहण करतो, तो रौरवाचा आदरणीय पाहुणा होतो.
यस्यैते नियता दंडाः स त्रिदंडी यतिः स्मृतः
ज्याच्यात हे नियम दृढपणे आहेत, त्याला त्रिदंडी यती म्हणतात.
न बिभ्यति च सत्त्वानि सिद्धेर्लक्षणमुच्यते
त्याच्यामुळे कोणत्याही जीवाला भीती वाटत नाही—हेच सिद्धीचे लक्षण समजले जाते.
अलौल्यमारोग्यमनिष्ठुरत्वं गंधः शुभो मूत्रपुरीषयोश्च
लोभ नसणे, उत्तम आरोग्य, कोमल स्वभाव आणि मूत्र व विष्ठेत सुगंध असणे—
समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकांतरतिर्जितेन्द्रियः
एकाग्र, ब्रह्मपरायण, सावध, शुद्ध, अंतःकरणात आनंदी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला—
कुलं पवित्रं जननी कृतार्था वसुन्धरा भाग्यवती च तेन 1.2.55.
त्याच्यामुळे कुटुंब पवित्र होते, आईचे जीवन सफल होते आणि पृथ्वीही भाग्यवान होते.
विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकांचनः समस्तभूतेषु वसन्समो हि यः
ज्याची बुद्धी निर्मळ आहे, जो माती आणि सोन्याला सारखेच मानतो, आणि जो सर्व प्राण्यांत समभावाने वागतो—
इदं मया योगरहस्यमुक्तमेवंविधं गौतमः प्राप योगम्
हे योगाचे रहस्य मी सांगितले आहे; अशा प्रकारे गौतमाने योग प्राप्त केला.
यश्चाश्विने कृष्णचतुर्दशीदिने रात्रौ समभ्यर्चति लिंगमेतन्
जो अश्विन महिन्यात कृष्ण चतुर्दशीच्या रात्री या लिंगाची पूजा करतो—
महोपकारेण विमुक्तपापः स याति यत्रास्ति स गौतमो मुनिः
या मोठ्या पुण्यकर्मामुळे तो मोठ्या पापांपासून मुक्त होतो आणि जिथे गौतम ऋषी आहेत तिथे जातो.
इदं मया पार्थ तव प्रणीतं गुप्तस्य क्षेत्रस्य समासयोगात्
हे गुप्त क्षेत्राविषयी मी तुला, पार्था, संक्षिप्तपणे सांगितले आहे.
य इदं शृणुयाद्भक्त्या गौतमाख्यानमुत्तमम्
जो भक्तीने गौतमाची ही उत्तम कथा ऐकतो—
यस्य स्मरणमात्रेण वाजपेयफलं भवेत्
फक्त त्याचे स्मरण केल्याने वाजपेय यज्ञाचे फळ मिळते.
एकदा तु पुरा पार्थ सृष्टि कामेन ब्रह्मणा
एकदा पूर्वी, पार्था, ब्रह्मदेवाने सृष्टीची इच्छा केली—
तपसा तेन सन्तुष्टः पार्वतीपतिशंकरः
त्याच्या तपामुळे पार्वतीचे पती शंकर प्रसन्न झाले.
ततो हृष्टः प्रमुदितः कृतकृत्यः पितामहः
मग पितामह अत्यंत आनंदी, समाधानाने आणि कृतार्थ झाला.
चखान च सरः पुण्यं नाम्ना ब्रह्मसरः शुभम
त्याने एक पुण्य सरोवर खोदले, ज्याचे नाव ब्रह्मसरोवर ठेवले.
अस्य तीरे महालिंगं स्थापयामास वै विभुः
त्याच्या काठावर प्रभूंनी एक महान लिंग स्थापले.