असादृश्यमिदं व्यक्तं निर्वाणं च पृथक्पृथक्
ही वेगळी वैशिष्ट्ये प्रकट होतात आणि स्वतंत्रपणे मुक्ती मिळते.
षट्पंचाशत्तथा पूर्वाश्चतुःषष्टिरिमे गुणाः
छप्पन्न पूर्वीच्या आणि चौरसष्ट या गुण आहेत.
जीवतो देहभेदे वा सिद्ध्यश्चैतास्तु योगिनाम्
जिवंत असताना किंवा शरीर वेगळे होताना, या सिद्धी योग्यांना मिळतात.
एतान्गुणान्निराकृत्य युञ्जतो योगिनस्तदा
योगी हे गुण टाकून दिल्यावरच खरे योग साधतात.
अणिमा लघिमा चैव महिमा प्राप्तिरेव च
अणुत्व, हलकेपणा, मोठेपणा आणि साध्यतेची शक्ती — या सर्व सिद्धी मिळतात.
यत्र कामावसायित्वं माहेश्वरपदस्थिताः
जिथे इच्छा पूर्णपणे नियंत्रणात असतात, आणि जे महादेवाच्या अवस्थेत स्थिर झाले आहेत —
महिमा शेषपूज्यत्वात्प्राप्तिर्नाप्राप्यमस्य यत्
मोठेपणा म्हणजे सर्वांनी पूजनीय होणे; आणि साध्यता म्हणजे अशा व्यक्तीसाठी काहीच अशक्य राहत नाही.
वशित्वाद्वशिता नाम सप्तमी सिद्धिरुत्तमा 1.2.55.
संपूर्ण नियंत्रणामुळे, सातवी आणि सर्वात श्रेष्ठ सिद्धी 'सर्वांवर राज्य' अशी ओळखली जाते.
ऐश्वरं पदमाप्तस्य भवंत्येताश्च सिद्धयः
जेव्हा एखाद्याने दैवी अवस्था प्राप्त केली, तेव्हा या सर्व सिद्धी त्याच्यात प्रकट होतात.
एष मुक्त इति प्रोक्तो य एवं मुक्तिमाप्नुयात्
जो अशा प्रकारे मुक्ती प्राप्त करतो, त्याला 'मुक्त' असे म्हणतात.
तथैवं सात्म्यमभ्येति योगिनामात्मा परात्मना
अशा प्रकारे, योग्यांचा आत्मा परमात्म्यात एकरूप होतो.
अत्रोपमां व्याहरंति योगार्थं योगिनोऽ मलाः
इथे, शुद्ध योगी योगाच्या अर्थासाठी एक उपमा सांगतात.
समुत्सृजति नैकः सन्नुपमा सास्ति योगिनः
जसा एक असूनही अनेक रूपे घेतलेला सर्व काही सोडून देतो, तशीच ही योग्याची उपमा आहे.
ध्वस्ते यांत्यन्यतो दुःखं न तेषां सोपमा यतेः
दुःख नष्ट झाल्यावर आणि ते दुसरीकडे गेले की, प्रयत्नशील योग्यासाठी कोणतीच उपमा उरत नाही.
करोति मृद्भागचयमुपदेशः स योगिनः
जसा एखादा मातीचा ढिगारा करतो, तशीच योग्यासाठी शिकवण आहे.
वृक्षं विलुप्यमानं च लब्ध्वा सिध्यंति योगिनः
उखडला जाणारा झाड मिळाल्यावर योगी यश मिळवतात.
सह तेन विवर्धेत योगी सिद्धिमुपाश्नुते
त्याच्यासोबत योगी वाढतो आणि सिद्धी प्राप्त करतो.
तुंगमार्गं विलोक्यैवं विज्ञातं कि न योगिनाम् 1.2.55.
असा उंच मार्ग पाहिल्यावर, योग्यांना काय माहिती नाही असे उरत नाही.
येन निष्पाद्यते चार्थः स्वयं स्याद्योगसिद्धये
ज्यामुळे उद्दिष्ट साध्य होते, तेच योगसिद्धीसाठी योग्य आहे.
ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्नकरी हि सा
खूप जास्त ज्ञान हे योगात अडथळा ठरते.
अपि कल्पसहस्रायुर्नैव ज्ञेयमवाप्नुयात्
जरी हजारो कल्पे गेल्या, तरीही जे जाणायचे आहे ते मिळत नाही.
पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत्
बुद्धीने सर्व द्वारे बंद करून, मन ध्यानात स्थिर करावे.
स्यादयं तं च भुंजानो रौरवस्य प्रियातिथिः
जो हा पदार्थ ग्रहण करतो, तो रौरवाचा आदरणीय पाहुणा होतो.
यस्यैते नियता दंडाः स त्रिदंडी यतिः स्मृतः
ज्याच्यात हे नियम दृढपणे आहेत, त्याला त्रिदंडी यती म्हणतात.
न बिभ्यति च सत्त्वानि सिद्धेर्लक्षणमुच्यते
त्याच्यामुळे कोणत्याही जीवाला भीती वाटत नाही—हेच सिद्धीचे लक्षण समजले जाते.
अलौल्यमारोग्यमनिष्ठुरत्वं गंधः शुभो मूत्रपुरीषयोश्च
लोभ नसणे, उत्तम आरोग्य, कोमल स्वभाव आणि मूत्र व विष्ठेत सुगंध असणे—
समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकांतरतिर्जितेन्द्रियः
एकाग्र, ब्रह्मपरायण, सावध, शुद्ध, अंतःकरणात आनंदी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेला—
कुलं पवित्रं जननी कृतार्था वसुन्धरा भाग्यवती च तेन 1.2.55.
त्याच्यामुळे कुटुंब पवित्र होते, आईचे जीवन सफल होते आणि पृथ्वीही भाग्यवान होते.
विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकांचनः समस्तभूतेषु वसन्समो हि यः
ज्याची बुद्धी निर्मळ आहे, जो माती आणि सोन्याला सारखेच मानतो, आणि जो सर्व प्राण्यांत समभावाने वागतो—
इदं मया योगरहस्यमुक्तमेवंविधं गौतमः प्राप योगम्
हे योगाचे रहस्य मी सांगितले आहे; अशा प्रकारे गौतमाने योग प्राप्त केला.