दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम्
दररोज त्याचे फळ म्हणजे हजार कपिला गायी मिळतात.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पहिल्या माहेश्वरखंडातील कौमारिकाखंडातील कोटितीर्थ महात्म्याचे वर्णन करणारा बावन्नावा अध्याय संपला.
संस्थापिते पुरा स्थाने प्रोक्तोहं द्विजपुंगवैः
पूर्वी या स्थळाची स्थापना झाल्यावर, मला श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी विचारले.
स्थानस्य रक्षणार्थाय उपायं कुरु सुव्रत
हे सुशील, या स्थळाचे रक्षण व्हावे म्हणून काही उपाय कर.
आराधिता मया पश्चाद्ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
नंतर मी ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश यांची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
समागम्याथ मां प्रोचुर्नारद व्रियतां वरः
तेव्हा ते तिघे एकत्र येऊन मला म्हणाले, 'नारद, तू हवा तो वर माग.'
अयमेव वरो मह्यं देयो देवैः सुतोषितैः
देवतांनी प्रसन्न होऊन मला फक्त हाच वर द्यावा.
एवमस्त्विति देवेशैः प्रतिज्ञातं तदा मुने
मुनिवर, त्यावेळी देवाधिदेवांनी 'तसेच होवो' असे वचन दिले.
एवमुक्त्वा कला मुक्ता देवैस्त्रिपुरुषैः स्वयम्
असे म्हणून त्या तिघांनी स्वतःच आपापली शक्ती मुक्त केली.
ततो मया द्विजैः सार्धं शालाग्रे स्थानरक्षणम्
नंतर मी ब्राह्मणांसोबत सभागृहाच्या पुढे त्या स्थळाचे रक्षण केले.
पीड्यमाना यदा विप्राः केनापि च भवंति हि
जेव्हा ब्राह्मणांना कुणीही त्रास देतो,
यामे तृतीये सामानि तारस्वरमधीत्य च 1.2.53.
तेव्हा तिसऱ्या प्रहरात, तार स्वरात सामगीतेचे पठण करतात.
सप्ताहाद्वर्षमध्याद्वा त्रिवर्षाद्भस्मतां व्रजेत्
सात दिवसांत, किंवा वर्षाच्या मध्यात, किंवा तीन वर्षांनी तो राख होतो.
सत्येन तेन नो वैरी भस्मीभवतु ह क्षणात्
त्या सत्याच्या जोरावर आमचा शत्रू क्षणात राख व्हावा.
शालां त्रिपुरुषां तत्र यः पश्यति दिनेदिने
जो कोणी तिथे दररोज त्या तिघांच्या सभागृहाचे दर्शन घेतो,
इति त्रिपुरुषशालामाहात्म्यम् नारद उवाच अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि मदीयसरसो महत्
अशी आहे त्या तिघांच्या सभागृहाची महती. नारद म्हणतो— आता मी माझ्या सरोवराचे महात्म्य सांगतो.
माहात्म्यमतुलं पार्थ देवानामपि दुर्लभम्
अर्जुना, इथले महात्म्य अतुल आहे, आणि देवांनाही ते सहज मिळत नाही.
मृत्तिका ताम्रपात्रेण त्यक्ता बाह्ये ततः स्वयम्
माती तांब्याच्या भांड्यात ठेवून, ती नंतर बाहेर बाजूला ठेवली.
तत्तत्र सरसि क्षिप्तं तेन संपूरितं सरः
ती माती त्या सरोवरात टाकली, आणि त्यामुळे ते सरोवर भरून गेले.
श्राद्धं यः कुरुते तत्र स्नात्वा दानं विशेषतः
जो कोणी तिथे स्नान करून श्राद्ध करतो आणि विशेषतः दान देतो,
नारदीयं सरो ह्येतद्विख्यात जगतीतले
हे सरोवर नारदाचे म्हणून ओळखले जाते, आणि ते पृथ्वीवर प्रसिद्ध आहे.
यदत्र दीयते दानं हूयते यच्च पावके 1.2.53.
इथे जे काही दान दिलं जातं किंवा अग्नीत जे काही अर्पण केलं जातं,
नारदीये सरःश्रेष्ठे स्नात्वा यो नारदेश्व रम्
जो कोणी या उत्तम नारदीय सरोवरात स्नान करतो आणि नारदाच्या प्रदेशात रमतो,
अत्र तीर्थे पुरा पार्थ सर्वनागैस्तपः कृतम्
अर्जुना, या तीर्थात पूर्वी सर्व नागांनी तपस्या केली होती.
ततः सिद्धिं परां प्राप्ता एतर्त्तार्थप्रभावतः
मग या स्थळाच्या प्रभावामुळे त्यांनी उत्तम सिद्धी मिळवली.
नारदादुत्तरे भागे सर्वे नागाः प्रहर्षिताः
नारदाच्या उत्तरेला सर्व नाग आनंदित झाले.
नागेश्वरं महाभक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम्
त्यांनी मोठ्या भक्तीने अनंत पुण्य असलेल्या नागेश्वराची पूजा केली.
इति नारदीयसरोमाहात्म्यम् नारद उवाच अपरद्वारकानाम देवी चात्रास्ति पांडव
हे नारदीय सरोवराचे महात्म्य आहे. नारद म्हणाले: पांडवा, इथे अपरद्वारका नावाची देवीही आहे.
सा च ब्रह्मांडद्वारे वै सदैव विहितालया
ती नेहमीच ब्रह्मांडाच्या दाराशी वास करते.
ततो दीर्घं तपस्तप्त्वा मयानीतात्र तोषिता
मी दीर्घ तपस्या करून तिला प्रसन्न करून इथे आणले.