पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता
पूर्वी इंद्रासोबतच्या संगमात तिला फार मोठा दुःख सहन करावं लागलं.
ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः
मग त्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या त्या ऋषीने कोटितीर्थावर तप केला.
ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम्
यानंतर ती सती या पवित्र स्थळी, या सरोवरात, अत्यंत आनंदित झाली.
अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् 1.2.52.
इथे अहल्यासरसमध्ये स्नान करून पिंडदान करावं.
कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः
कोटितीर्थावर, हे श्रेष्ठ पुरुषा, अनेक पवित्र ऋषी एकत्र आले आहेत.
राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः
पूर्वी अनेक राजांनी इथे तप, दान आणि यज्ञ केले आहेत.
अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत्
या तीरावर एखाद्या ब्राह्मणाला उत्तम अन्न देऊन तृप्त करावं.
अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च
या तीरावर, पार्था, मनुष्याने विविध रत्ने द्यावीत.
श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति
परम श्रद्धेने, पार्था, तो ब्राह्मणांना देतो; पण कोटितीर्थावर वचन दिल्यावर ब्राह्मणांना न दिल्यास—
नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम्
त्यामुळे त्याचं घराणं शंभर पिढ्यांसाठी नरकात जातं.
माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले
माघ महिन्यात शुद्ध सकाळ आली की—
सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम्
सर्व तीर्थांमध्ये जे पुण्य मिळतं, सर्व यज्ञांमध्ये जे फळ मिळतं,
तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा
ते पुण्य इथे माणसाला मिळतं—यात शंका ठेवू नये.
पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु 1.2.52.
त्याचे पितर इथे इतके तृप्त होतात की, गायेला शेकडो श्राद्ध केल्यावरही तेवढं समाधान मिळत नाही.
तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा
ही सर्व अक्षय फळं ब्रह्मदेवाच्या वचनाप्रमाणेच आहेत.
कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम्
ब्राह्म विवाहाच्या विधीने कन्यादान केल्यास कोटीपट अधिक फळ मिळतं.
कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम्
कोटितीर्थावर, मनात माधवाला ठेवून, जो प्राण सोडतो—
कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः
कोटितीर्थ या श्रेष्ठ तीर्थावर जो देहत्याग करतो—
अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते
या तीरावर कुणाच्याही मृतदेहाची अंत्यसंस्काराची क्रिया होते.
तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः
पार्था, या कर्माचे फळ सांगायला वाणीचा स्वामीसुद्धा समर्थ नाही.
दिनेदिने फलं तस्य कापिलं गोसहस्रकम्
दररोज त्याचे फळ म्हणजे हजार कपिला गायी मिळतात.
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रथमे माहेश्वरखण्डे कौमारिकाखण्डे कोटितीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कांद महापुराणाच्या एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील पहिल्या माहेश्वरखंडातील कौमारिकाखंडातील कोटितीर्थ महात्म्याचे वर्णन करणारा बावन्नावा अध्याय संपला.
संस्थापिते पुरा स्थाने प्रोक्तोहं द्विजपुंगवैः
पूर्वी या स्थळाची स्थापना झाल्यावर, मला श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी विचारले.
स्थानस्य रक्षणार्थाय उपायं कुरु सुव्रत
हे सुशील, या स्थळाचे रक्षण व्हावे म्हणून काही उपाय कर.
आराधिता मया पश्चाद्ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः
नंतर मी ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश यांची भक्तीपूर्वक पूजा केली.
समागम्याथ मां प्रोचुर्नारद व्रियतां वरः
तेव्हा ते तिघे एकत्र येऊन मला म्हणाले, 'नारद, तू हवा तो वर माग.'
अयमेव वरो मह्यं देयो देवैः सुतोषितैः
देवतांनी प्रसन्न होऊन मला फक्त हाच वर द्यावा.
एवमस्त्विति देवेशैः प्रतिज्ञातं तदा मुने
मुनिवर, त्यावेळी देवाधिदेवांनी 'तसेच होवो' असे वचन दिले.
एवमुक्त्वा कला मुक्ता देवैस्त्रिपुरुषैः स्वयम्
असे म्हणून त्या तिघांनी स्वतःच आपापली शक्ती मुक्त केली.
ततो मया द्विजैः सार्धं शालाग्रे स्थानरक्षणम्
नंतर मी ब्राह्मणांसोबत सभागृहाच्या पुढे त्या स्थळाचे रक्षण केले.