अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः
या पवित्र स्थळी, पार्था, पूर्वी अत्री ऋषींनी तप केले.
अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम्
हे अत्रीश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे, हे महान पापांचा नाश करणारे आणि श्रेष्ठ आहे.
तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः
जेथे जो मनुष्य स्नान करून मन लावून श्राद्ध करतो,
भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे 1.2.52.
भारद्वाज ऋषींनी कोटितीर्थ या सरोवरात
भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम्
तेथे भारद्वाजेश्वर नावाचे सुंदर शिवलिंग स्थापले.
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः
तेथे स्नान करून भक्तीने व नियमाने मनुष्याने श्राद्ध करावे.
ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः
यानंतर या कोटितीर्थात भगवंत गौतम ऋषी
तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः
त्या ज्ञानी ऋषींनी आपली इच्छा पूर्ण करून परम आनंद मिळवला.
अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम्
या क्षेत्रात गौतमेश्वर नावाचे मोठे शिवलिंग आहे.
तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्
येथील अहल्यासरोवराची संपूर्ण कारणे मला सांग.
पुरा चेंद्रसमायोगे परं दुःखमुपागता
पूर्वी इंद्रासोबतच्या संगमात तिला फार मोठा दुःख सहन करावं लागलं.
ततो दुःखार्तः स मुनिः कोटितीर्थेऽकरोत्तपः
मग त्या दुःखाने व्याकुळ झालेल्या त्या ऋषीने कोटितीर्थावर तप केला.
ततः साध्वी परं हृष्टा अत्र क्षेत्रे सरोवरम्
यानंतर ती सती या पवित्र स्थळी, या सरोवरात, अत्यंत आनंदित झाली.
अहल्यासरसि स्नानं पिंडदानं समाचरेत् 1.2.52.
इथे अहल्यासरसमध्ये स्नान करून पिंडदान करावं.
कोटितीर्थे नरश्रेष्ठ अनेके मुनयोऽमलाः
कोटितीर्थावर, हे श्रेष्ठ पुरुषा, अनेक पवित्र ऋषी एकत्र आले आहेत.
राजभिर्बहुभिः पूर्वं तपो दानं तथाध्वराः
पूर्वी अनेक राजांनी इथे तप, दान आणि यज्ञ केले आहेत.
अस्य तीरे द्विजं चैकं मृष्टान्नैर्यश्च तर्पयेत्
या तीरावर एखाद्या ब्राह्मणाला उत्तम अन्न देऊन तृप्त करावं.
अस्य तीरे नरः पार्थ रत्नानि विविधानि च
या तीरावर, पार्था, मनुष्याने विविध रत्ने द्यावीत.
श्रद्धया परया पार्थ द्विजेभ्यः संप्रयच्छति कोटितीर्थे प्रतिश्रुत्य द्विजेभ्यो न प्रयच्छति
परम श्रद्धेने, पार्था, तो ब्राह्मणांना देतो; पण कोटितीर्थावर वचन दिल्यावर ब्राह्मणांना न दिल्यास—
नरके पातयित्वा च कुलमेकोत्तरं शतम्
त्यामुळे त्याचं घराणं शंभर पिढ्यांसाठी नरकात जातं.
माघमासे तु संप्राप्ते प्रातःकाले तथाऽमले
माघ महिन्यात शुद्ध सकाळ आली की—
सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वयज्ञेषु यत्फलम्
सर्व तीर्थांमध्ये जे पुण्य मिळतं, सर्व यज्ञांमध्ये जे फळ मिळतं,
तत्पुण्यं लभते मर्त्यो नात्र कार्या विचारणा
ते पुण्य इथे माणसाला मिळतं—यात शंका ठेवू नये.
पितरस्तस्य तुष्यंति गयाश्राद्धशतैर्न तु 1.2.52.
त्याचे पितर इथे इतके तृप्त होतात की, गायेला शेकडो श्राद्ध केल्यावरही तेवढं समाधान मिळत नाही.
तदक्षयफलं सर्वं ब्रह्मणो वचनं यथा
ही सर्व अक्षय फळं ब्रह्मदेवाच्या वचनाप्रमाणेच आहेत.
कन्यां ब्राह्मेण विधिना दत्त्वा कोटिगुणं फलम्
ब्राह्म विवाहाच्या विधीने कन्यादान केल्यास कोटीपट अधिक फळ मिळतं.
कोटि तीर्थे त्यजेत्प्राणान्हृदि कृत्वा तु माधवम्
कोटितीर्थावर, मनात माधवाला ठेवून, जो प्राण सोडतो—
कोटितीर्थे तीर्थवरे देहत्यागं करोति यः
कोटितीर्थ या श्रेष्ठ तीर्थावर जो देहत्याग करतो—
अस्य तीरे देहदाहो यस्य कस्य प्रजायते
या तीरावर कुणाच्याही मृतदेहाची अंत्यसंस्काराची क्रिया होते.
तत्फलं गदितुं पार्थ वागीशोऽपि न वै क्षमः
पार्था, या कर्माचे फळ सांगायला वाणीचा स्वामीसुद्धा समर्थ नाही.