अनादिनिधनं देवमव्यक्तं तेजसां निधिम्
जो आद्य आणि अनंत, अव्यक्त, तेजाचा खजिना असा देव आहे,
सूर्योपरागे संप्राप्ते रविकूपे समाहितः
सूर्यग्रहणाच्या वेळी, सूर्याच्या कुंडाजवळ एकाग्र मनाने,
दानं चैव यथाशक्त्या जयादित्याग्रतः स्थितः
आपल्या शक्तीनुसार दान देत, जयादित्यापुढे उभा राहून,
कुरुक्षेत्रेषु यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करेषु च तत्पुण्यं लभते मर्त्यो जयादित्यप्रसादतः ।। 1.2.51.
कुरुक्षेत्र, प्रभास आणि पुष्कर येथे जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य मनुष्याला जयादित्याच्या कृपेने मिळते.
कस्माद्वा कोटितीर्थानां फलमत्रोच्यते मुने
हे मुनी, कोटितीर्थाचे फळ येथे का सांगितले जाते?
ब्रह्मलोकात्समानीतः साक्षाद्ब्रह्मा पितामहः
ब्रह्मलोकातून प्रत्यक्ष ब्रह्मा, पितामह, येथे आणला गेला.
ततो मध्याह्नसमये स्नानार्थे भगवान्विधिः
मग दुपारी, भगवंत विधी स्नानासाठी गेले.
स्वर्गात्त्रिदशलक्षाणि सप्ततिश्च महीतलात्
स्वर्गातून सत्तर हजार आणि पृथ्वीवरूनही तितकेच—
अनेन प्रविभागेन लिंगान्यपि कुरूद्वह
या विभागाप्रमाणे, हे कुरुवंशश्रेष्ठ, लिंगे देखील—
ततोऽभिषेचनं कृत्वा लिंगान्यभ्यर्च्य पद्मभूः
मग अभिषेक करून, लिंगांची पूजा करून, पद्मजन्मा—
ततो भगवता ह्यत्र मनसा निर्मितं सरः
मग भगवंतांनी येथे मनाने एक सरोवर निर्माण केले.
किं कुर्म भगवन्धातरादेशं देहि नः प्रभो
"आम्ही काय करू, भगवंत? आम्हाला आपला आदेश द्या, प्रभो."
एतस्मिन्सरसि स्थेयं तीर्थैः सर्वैरथात्र च
या सरोवरात सर्व पवित्र स्नानस्थळांसह राहावे, तसेच इथेही थांबावे.
कोटीनामेव तीर्थानां लिंगानां स्नानपूजया 1.2.52.
दहा कोटी पवित्र स्थानांवरील शिवलिंगांची स्नान व पूजा केल्याने,
यः श्राद्धं कुरुते चात्र पिंडदानं यथाविधि
जो कोणी येथे श्राद्ध करतो आणि योग्य पद्धतीने पिंडदान करतो,
स्नात्वा योऽभ्यर्चयेद्देवं कोटीश्वरमनन्यधीः
जो स्नान करून एकचित्ताने कोटीश्वर देवाची पूजा करतो,
त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा
त्रैलोक्यातील सर्व तीर्थक्षेत्रे आणि गंगा व इतर नद्या,
एवं दत्त्वा वरं ब्रह्मा ब्रह्मलोकं ययौ प्रभुः
अशा प्रकारे वर दिल्यावर ब्रह्मदेव ब्रह्मलोकात गेला.
अस्य तीरे पुरा पार्थ ब्रह्माद्यैर्देवसत्तमैः
या तीरावर, पार्था, प्राचीन काळी ब्रह्मा आणि इतर श्रेष्ठ देवांनी
वसिष्ठाद्यैर्मुनिवरैस्तपश्चीर्णं पुरानघ
वसिष्ठ व इतर श्रेष्ठ ऋषींनी येथे प्राचीन काळी तपश्चर्या केली, हे पापरहित.
अत्र तीर्थे पुरा पार्थ अत्रिणा विहितं तपः
या पवित्र स्थळी, पार्था, पूर्वी अत्री ऋषींनी तप केले.
अत्रीश्वराभिसंज्ञं तु महापापहरं परम्
हे अत्रीश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे, हे महान पापांचा नाश करणारे आणि श्रेष्ठ आहे.
तत्र स्नात्वा च यो मर्त्यः श्राद्धं कुर्यात्प्रयत्नतः
जेथे जो मनुष्य स्नान करून मन लावून श्राद्ध करतो,
भरद्वाजेन मुनिना कोटितीर्थे सरोवरे 1.2.52.
भारद्वाज ऋषींनी कोटितीर्थ या सरोवरात
भरद्वाजेश्वरं लिंगं स्थापितं सुमनोहरम्
तेथे भारद्वाजेश्वर नावाचे सुंदर शिवलिंग स्थापले.
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या श्राद्धं कुर्याद्विधानतः
तेथे स्नान करून भक्तीने व नियमाने मनुष्याने श्राद्ध करावे.
ततश्च कोटितीर्थेऽस्मिन्गौतमो भगवानृषिः
यानंतर या कोटितीर्थात भगवंत गौतम ऋषी
तं कामं प्राप्तवान्धीमान्परां मुदमुपागतः
त्या ज्ञानी ऋषींनी आपली इच्छा पूर्ण करून परम आनंद मिळवला.
अस्मिन्क्षेत्रे महालिंगं गौतमेश्वरसंज्ञितम्
या क्षेत्रात गौतमेश्वर नावाचे मोठे शिवलिंग आहे.
तन्मम ब्रूहि सकलमहल्यासरःकारणम्
येथील अहल्यासरोवराची संपूर्ण कारणे मला सांग.