पुण्यं तेन भवेत्स्वर्गो नरकस्तद्विपर्ययात्
पुण्यामुळे स्वर्ग मिळतो; त्याच्या विरुद्ध वागल्यावर नरक मिळतो.
अर्वाक्सपिंडीकरणं यस्य वर्षाच्च वा कृतम्
ज्याच्यासाठी एका वर्षाच्या आत पिंडदान केले जाते,
यैरिष्टं च त्रिभिर्मेधैरर्चितं वा सुरत्रयम्
ज्यांनी तीन यज्ञ केले किंवा तीन देवांची पूजा केली,
शुद्धेन पुण्येन दिवं च शुद्धां पापेन शुद्धेन तथा तमोंधम्
शुद्ध पुण्यामुळे शुद्ध स्वर्ग मिळतो; तसेच शुद्ध पापामुळे घोर अंधकारमय लोक मिळतो.
प्रश्नत्रयं चेति तव प्रणीतमुत्पत्तिमृत्यू परलोकवासः
तुझ्या या तीन प्रश्नांचा विषय जन्म, मृत्यू आणि परलोकातील वास हाच आहे.
आगमं समुपाश्रित्य तत्तथैव न संशयः
शास्त्रावर आधार ठेवला तर हे अगदी तसेच आहे; यात शंका नाही.
किंत्वत्र नास्तिकाः पापाः सन्दिह्यन्तेऽल्पचेतनाः
पण येथे पापी आणि अल्पबुद्धी नास्तिक लोक शंका घेतात.
इहैव कस्य कस्यैव कर्मणः पापकस्य च
इथेच प्रत्येकाच्या आणि प्रत्येक पापाच्या कर्माचे फळ मिळते.
यथा मम गुरुः प्राह यन्मे चेतसि संस्थितम्
माझ्या गुरूंनी जसे सांगितले, ते माझ्या मनात ठाम आहे.
ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात्सुरापः श्यावदंतकः
जो ब्राह्मणहत्यारा आहे, त्याला क्षयरोग होतो; दारू पिणाऱ्याचे दात काळे पडतात.
संसर्गी सर्वरोगी स्यात्पंचपातकिनस्त्वमी
जो त्यांच्याशी संग करतो, त्याला सर्व रोग जडतात; हेच पाच महापापी आहेत.
स्वयं प्रकीर्तयेच्चापि मूकः पापोऽभिजायते
जो स्वतःची स्तुती करतो, त्याचा पुढचा जन्म मूक आणि पापी असा होतो.
अवज्ञाकारकस्तेषां कृमिरेवाभिजायते
जे लोक दुसऱ्यांचा तिरस्कार करतात, त्यांना पुढच्या जन्मी किडा व्हावं लागतं.
चौर्याय साधुद्रव्याणां दद्याद्यावत्पदानि च
जो कोणी चांगल्या माणसांची वस्तू चोरायला दुसऱ्याला देतो, तो जिथपर्यंत पाय ठेवतो तिथपर्यंत दोषी ठरतो.
दत्त्वा हरति तद्भूयो जायते कृकलासकः 1.2.51.
जो दिलेली वस्तू परत घेतो, तो पुन्हा किड्यासारखा जन्म घेतो.
रजस्वलामभिगच्छंश्च चंडालः संप्रजायते
जो स्त्रीला तिच्या मासिक पाळीच्या वेळी जवळ जातो, तो पुढच्या जन्मी चांडाळ होतो.
दर्दुरो रूप्यहारी स्यात्कूटसाक्षी मुखारुजः
जो चांदी चोरतो तो बेडूक होतो; खोटं साक्ष देणाऱ्याला तोंडाचा आजार होतो.
प्रतिज्ञायाप्रयच्छन्यो ह्यल्पायुर्जायते नरः
जो माणूस वचन देतो पण देत नाही, त्याचं आयुष्य कमी होतं.
नैष्ठिकान्नाशनाद्भूयो निवृत्तो रोगवान्सदा
जो आयुष्यभर उपवास सोडतो, त्याला कायम आजार जडतो.
स्वामिना धर्मयुक्तो यस्त्वन्यायेन समाचरेत्
जो आपल्या मालकावर निष्ठा ठेवूनही अन्यायाने वागतो,
दुर्बलं पीड्यमानं यो बलवान्समुपेक्षते
जो बलवान असूनही, त्रास सहन करणाऱ्या दुर्बलाची दखल घेत नाही,
व्यवहारे पक्षपाती जिह्वारोगी भवेन्नरः
जो न्याय करताना पक्षपातीपणा करतो, त्याला जीभेचा आजार होतो.
स्वयं पाकाग्रभोजी यो गलरोगमवाप्नुयात्
जो स्वतःच उत्तम अन्न खातो, त्याला घशाचा आजार होतो.
पर्वमैथुन कृन्मेही परित्यज्य स्वगेहिनीम्
जो सणाच्या दिवशी आपल्या पत्नीला सोडून इतरत्र संग करतो आणि लघवी करतो,
परिक्षीणान्मित्रबन्धून्स्वामिनं दयितानुगान् 1.2.51.
जे मित्र, नातेवाईक, मालक किंवा आपल्यावर प्रेम करणारे कमी झाले म्हणून त्यांना सोडतात,
छद्मनोपचरेद्यस्तु पितरौ स्वामिनं गुरून्
जो फसवणूक करून आई-वडील, मालक किंवा गुरू यांच्याशी वागतो,
विश्रब्धस्यापहारी तु दुःखानां भाजनं भवेत्
जो विश्वास ठेवणाऱ्याची वस्तू चोरतो, तो दुःखाचा भागीदार होतो.
दुर्बलवृषवाही यः कटिलूती भवेत्स च
जो अशक्त बैलावर ओझं टाकतो, तो पुढच्या जन्मी उवा होतो.
जात्यंधश्चापि यो गोघ्नो निःपशुर्दुःखकृद्गवाम्
जो गायीचा वध करतो, तो जन्मतः आंधळा होतो आणि गायींना दुःख देतो.
निस्तेजकः सभायां यो गलगण्डी स जायते
जो सभेत दुसऱ्याचा मान कमी करतो, त्याला घशाला गाठ येते.