श्रुत्वा तव मुखांभोजाद्भृशं मे हृष्यते मनः
तुमच्या कमलासारख्या मुखातून ऐकून माझे मन अत्यंत आनंदित झाले आहे.
महीनगरकस्यापि स्थापितस्य त्वया मुने
मुनिवर, तुम्ही स्थापन केलेल्या महीनगराचेही—
तानि वक्ष्यामि यत्रास्ते जया दित्यो रविः प्रभुः
मी तुला त्या ठिकाणांची माहिती सांगतो जिथे तेजस्वी जयादित्य देव वास करतो.
जयादित्यस्य यो नाम कीर्तयेदिह मानवः
जो कोणी येथे जयादित्याचे नाव उच्चारतो—
यस्य संदर्शनादेव कल्याणैरपि पूर्यते
फक्त त्याचे दर्शन घेतल्यानेही माणूस कल्याणाने भरून जातो.
तस्य देवस्य चोत्पत्तिं शृणु पार्थ वदामि ते
पार्था, त्या देवाची उत्पत्ती मी तुला सांगतो, नीट ऐक.
अहं संस्थाप्य संस्थानमेतत्कालेन केनचित्
मी एका विशिष्ट काळात हे स्थान स्थापन केले.
स मां प्रणतमासीनमभ्यर्च्यार्घेण भास्करः
मी भक्तीभावाने बसलो असताना सूर्यदेवाने मला अर्घ्य अर्पण करून पूजा केली.
कुत आगम्यते विप्र क्व च वा प्रतिगम्यते
ब्राह्मण, तू कुठून आला आहेस आणि कुठे जाणार आहेस?
भारते विहृतः खण्डे महीनगरकादपि 1.2.49.
मी भारतभूमीच्या विविध भागांत, अगदी महीनगरातूनही, फिरलो आहे.
तेषां गुणान्मम ब्रूहि किंगुणा ननु ते द्विजाः
त्यांचे गुण मला सांग. त्यांच्यात कोणते गुण आहेत? ते ब्राह्मणच नाहीत का?
यदि तान्भोः प्रशंसामि स्वीयान्स्तौतीति वाच्यता
जर मी त्यांची स्तुती केली, तर लोक म्हणतील की मी माझ्याच जातीचे कौतुक करतो.
अथवा पारमाहात्म्ये सति तेषां महात्मनाम्
किंवा, जर त्या थोर लोकांमध्ये खरंच मोठेपण असेल—
मदर्चितद्विजेंद्राणां यदि स्याच्छ्रवणेप्सुता
माझी पूजा केलेल्या ब्राह्मणश्रेष्ठांविषयी ऐकायची इच्छा असेल तर—
इति श्रुत्वा मम वचो रविरासीत्सुविस्मितः
माझे बोलणे ऐकून रवि अत्यंत आश्चर्यचकित झाला.
सोऽथ विप्रतनुं कृत्वा मां विसर्ज्यैव भास्करः
मग भास्कराने ब्राह्मणाचे रूप धारण केले आणि मला सोडून निघून गेला.
जटां त्रिषवणस्नानपिंगलां धारयन्नथ
त्याने त्रिकाळ स्नानामुळे पिंगट झालेल्या जटा घातल्या होत्या.
ततो हारीतप्रमुखाः प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः
तेव्हा हारीत आणि इतर, आनंदाने डोळे फुललेले, पुढे आले—
नमस्कृत्य द्विजाग्र्यं ते प्रहर्षादिदमब्रुवन् ।।1.2.49.
त्यांनी त्या श्रेष्ठ ब्राह्मणाला वंदन केले आणि आनंदाने असे म्हणाले.
अद्य नो दिवसः पुण्यः स्थानमद्योत्तमं त्विदम्
आजचा दिवस आमच्यासाठी पवित्र आहे; हे स्थान आता खरोखरच उत्तम झाले आहे.
धन्यस्य हि गृहस्थस्य कृपयैव द्विजोत्तमाः
कारण, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, एका पुण्यवान गृहस्थाच्या कृपेनेच हे शक्य होते—
तत्त्वं गेहानि चास्माकं पादचंक्रमणेन च
त्या सत्यामुळे आणि तुमच्या पायांच्या स्पर्शाने आमच्या घरात पावित्र्य येते.
तदहं सम्यगिच्छामि दत्तं परमभोजनम्
म्हणून मी मनापासून तुम्हाला उत्तम भोजन द्यायची इच्छा बाळगतो.
इत्येतदतिथेः श्रुत्वा हारीतः पुत्रमब्रवीत्
अतिथीचे हे बोलणे ऐकून हारीताने आपल्या मुलाला सांगितले.
द्विजं च तर्पयिष्यामि दत्त्वा परमभोजनम्
मी या ब्राह्मणाला उत्तम भोजन देऊन तृप्त करीन.
सुतेन किल जातेन जायते चानृणः पिता
म्हणतात, पुत्र जन्मला की वडील ऋणमुक्त होतो.
भोजनं द्विप्रकारं च प्रविभागस्तयोरयम्
भोजन दोन प्रकारचे असते, आणि त्यांची ही विभागणी आहे.
तत्र यत्प्राकृतं नाम प्रकृतिप्रमुखस्य तत्
त्यात जे सामान्य म्हणतात, ते मुख्यतः नैसर्गिक प्रवृत्ती असणाऱ्याचे असते.
षड्रसं भोजनं तच्च पंचभेदं वदंति च 1.2.49.
षड्रस असलेले अन्न हे पाच प्रकारचे असते, असे सांगितले जाते.
यथापरं परंनाम प्रोक्तं परमभोजनम्
क्रमाने सांगितल्याप्रमाणे, सर्वश्रेष्ठ अन्नाला 'परम' असे नाव दिले आहे.