अमीषां चाप्य भावे वै न किंचिदुपपद्यते ४६.
या गुणांशिवाय काहीही निर्माण होत नाही.
तथा रजस्तमश्चैव संशोध्ये सात्त्विकैर्गुणैः ४६.
म्हणून रज आणि तम हे सत्त्वगुणांनीच शुद्ध करावेत.
सुखिनो दुःखिनश्चैव प्राणिनः शास्त्रदर्शिनः ४६.
सुखी आणि दुःखी असे दोन्ही प्राणी शास्त्र जाणणारेच असतात.
व्यभजच्चतुरा शीतिलक्षास्ता जीवयोनयः ४६.
त्याने चार लक्ष जीवांच्या योनी वेगळ्या केल्या.
ईश्वरांशाश्च ते सर्वे मोहिताः प्राकृतैर्गुणैः ४६.
हे सर्व परमेश्वराचे अंश असून, निसर्गगुणांनी मोहात पडले आहेत.
अन्नानां पयसां चापि जीवानां चाथ श्रेयसे ४६.
अन्न, दूध आणि जीव यांच्या कल्याणासाठीही.
एवमेतत्किं तु भूयः प्रक्ष्याम्येतन्महामते ४६.
होय, हे खरंच आहे; पण, हे महात्म्या, मी अजून काही विचारू शकतो का?
स्वभक्तांस्तान्न दुःखेभ्यः कस्माद्रक्षंति मानवान् ४६.
आपले भक्त असलेले ते देव लोकांना दुःखांपासून का वाचवत नाहीत?
इति मे मुह्यते बुद्धिस्त्वं वा किं बाल मन्यसे॥ ४६.
माझं मन त्यामुळे गोंधळून गेलं आहे; तू स्वतःला अजून लहान समजतोस का?
अशुचिश्च शुचिश्चापि देवभक्तो द्विधा स्मृतः ४६.
अशुद्ध आणि शुद्ध, दोन्ही प्रकारचे भक्त देवांना समर्पित मानले जातात.
अशुचिर्देवताश्चैव यदा पूजयते नरः ४६.
जेव्हा एखादा अशुद्ध मनुष्य देवांची पूजा करतो,
विमूढश्चाप्टयकार्याणि तानि तानि निषेवते शुचिर्वाभ्यर्चयेद्यश्च तस्य चेदशुभं भवेत्॥ ४६.
तो भ्रमित होऊन पुन्हा पुन्हा चुकीची कृत्ये करतो; आणि शुद्ध मनुष्य जरी भक्तीने पूजा करत असेल, तरी त्याला काही अशुभ घडले,
तस्य पूर्वकृतं व्यक्तं कर्मणां कोटि मुच्यते ४६.
तर त्याचे पूर्वीचे कर्म उघड होते आणि त्याची अनेक कर्मे भोगली जातात.
सस्नौ तीर्थेषु कस्माच्च इतरो मुच्यते कथम् ४६.
कोणी तीर्थात स्नान करतो, तरी दुसरा मुक्त होतो, असं का घडतं?
सीतापहारमापेदे रामोऽन्यो मुच्यते कथम् ४६.
रामाने सीतेचं अपहरण केलं; मग दुसरा कसा मुक्त होतो?
इंद्रचंद्ररविविष्णुप्रमुखाः प्राप्नुयुः कृतम् ४६.
इंद्र, चंद्र, सूर्य, विष्णू आणि इतर श्रेष्ठ देवही आपापल्या कर्माचे फळ भोगतात.
मुच्यते कोऽपि स्वकृतान्नैवेति श्रुतिनिर्णयः ४६.
कोणालाही स्वतःच्या कर्मापासून सुटका होत नाही; हेच वेदांचे अंतिम मत आहे.
बहुभिर्जन्मभिर्भोज्यं भुज्येतैकेन जन्मना ४६.
अनेक जन्मांत जे भोगावं लागतं, ते एकाच जन्मातही भोगता येतं.
ये तप्यंते गतैः पापैः शुचयो देवताव्रताः ४६.
जे शुद्ध आहेत, देवांची व्रतं पाळतात, ते गेलेल्या पापांमुळे कधी कधी दुःख सहन करतात.
तस्माद्देवाः सदा पूज्याः शुचिभिः श्रद्धयान्वितैः ४६.
म्हणून शुद्ध आणि श्रद्धावान लोकांनी देवांची नेहमी भक्ती करावी.
स्वनुष्ठितोऽपि धर्मः स्यात्क्लेशायैव विनाशिवम् ४६.
स्वतःच्या कर्तव्याचं योग्य पालन केलं, तरी कधी कधी केवळ त्रासच मिळतो, विनाश होत नाही.
भोक्तव्यं स्वकृतं तस्मात्पूजनीयः सदाशिवः ४६.
आपल्या कर्माचं फळ भोगावंच लागतं; म्हणून सदा शिवाची नेहमी पूजा करावी.
शुद्धप्रज्ञ किमेतच्च पापिनोऽपि नरा यदा ४६.
हे शुद्ध बुद्धी असलेल्या, असं कसं की पापी माणसांनाही—
व्यक्तं तैस्तमसा दत्तं दानं पूर्वेषु जन्मसु ४६.
त्यांनी पूर्वजन्मांत अज्ञानात दिलेलं दान स्पष्टपणे दिसून येतं.
किं तु यत्तमसा कर्म कृतं तस्य प्रभावतः ४६.
पण अज्ञानाच्या प्रभावाखाली केलेल्या कर्माचे फळ आपोआप मिळते.
भुक्त्वा पुण्यफलं याति नरकं संशयः ४६.
पुण्याचे फळ उपभोगून माणूस नरकात जातो—हे नक्की आहे.
इहैवैकस्य नामुत्र अमुत्रैकस्य नो इह ४६.
इथे फक्त आपलेच पुण्य उपयोगी पडते; तिथेही फक्त आपलेच पुण्य लागते, दुसऱ्याचे नाही.
पूर्वोपात्तं भवेत्पुण्यं भुक्तिर्नैवार्जयन्त्यपि ४६.
पूर्वी मिळवलेले पुण्य टिकून राहते; उपभोगाने नवीन पुण्य मिळत नाही.
पूर्वोपात्तं यस्य नास्ति तपोभिश्चार्जयत्यपि ४६.
ज्याच्याकडे आधीचे पुण्य नाही, त्याला तप करूनही पुण्य मिळत नाही.
पूर्वोपात्तं यस्य नास्ति पुण्यं चेहापि नार्जयेत् ४६.
ज्याच्याकडे पूर्वीचे पुण्य नाही, त्याला इथेही पुण्य मिळत नाही.