नास्तिकानां च सर्पाणां विषस्य च गुणस्त्वयम् ४५.
हेच तर नास्तिक, साप आणि विष यांचं खरं स्वरूप आहे.
आपो वस्त्रं तिलास्तैलं गंधो वा स यथा तथा ४५.
पाणी कापडाला, तेल तीळाला आणि सुगंध सुवासिक वस्तूला जसा असतो, तसंच हेही आहे.
मोहजालस्य यो योनिर्मूढैरिह समागमः ४५.
मूर्खांची एकत्र येणं हेच मोहाच्या जाळ्याचं मूळ आहे.
तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च शुद्धभावैस्तपस्विभिः ४५.
म्हणूनच शहाणे, वयोवृद्ध आणि शुद्ध मनाचे तपस्वी—
न नीचैर्नाप्यविद्वद्भिर्नानात्मज्ञैर्विशेषतः ४५.
नालायक, अज्ञानी किंवा फक्त स्वतःपुरते जाणणारे—त्यांच्याशी नाही.
तांश्च सेवेद्विशेषेण शास्त्रं येषां हि विद्यते ४५.
ज्यांच्याकडे शास्त्रज्ञान आहे, अशा लोकांच्या संगतीतच विशेषतः राहावं.
धर्माचारात्प्रहीयंते न च सिध्यंति मानवाः ४५.
धर्माचरणामुळे दोष नाहीसे होतात; अन्यथा माणसांना यश मिळत नाही.
मध्यैश्च मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति चोत्तमैः यन्निन्दसि द्विजानेव यैरपेयोऽर्णवः कृतः॥ ४५.
मध्यम लोकांच्या संगतीत आपण मध्यमच राहतो; श्रेष्ठांच्या संगतीत श्रेष्ठता मिळते. तू फक्त द्विजांची निंदा करतोस, ज्यांनी समुद्र ओलांडला.
वेदाः प्रमाणं स्मृतयः प्रमाणं धर्मार्थयुक्तं वचनं प्रमाणम् ४५.
वेद हे प्रमाण आहेत, स्मृती प्रमाण आहेत, आणि धर्मयुक्त व अर्थपूर्ण वचन हेही प्रमाण आहे.
इतीरयित्वा वचनं महात्मा स नंदभद्रः सहसा तदैव ४५.
अशी वचने बोलून, मोठ्या मनाचा नंदभद्र ताबडतोब—
बहूदकस्य कुंडस्य तीरस्थं लिंगमुत्तमम् ४६.
खूप पाण्याच्या तळ्याच्या काठी एक उत्तम लिंग होतं.
प्रणम्य चाग्रतस्तस्थौ प्रबद्धकरसंपुटः ४६.
त्याने वाकून नमस्कार केला आणि हात जोडून समोर उभा राहिला.
स्रष्टारमस्य जगतश्चेत्पश्यामि सदाशिवम् ४६.
मी या जगाचा सर्जनारा सदाशिव नेहमीच पाहतो.
अपूर्यमाणं तव किं जगत्संसृजनं विना ४६.
जगाची निर्मिती वगळता तुझं अपूर्ण असणं कुठे उपयोगाचं आहे?
सचेतनेन शुद्धेन रागादिरहितेन च ४६.
ज्याचं मन जागृत आहे, शुद्ध आहे आणि ज्याच्यात आसक्ती नाही,
निर्वैरेण समेनाथ सुखदुःखभवाभवैः ४६.
द्वेष न ठेवता, सुखदुःख, जन्म-मरण यांच्याबद्दल समत्वाने वागतो, हे प्रभो,
कांश्चित्स्वर्गेथ नरके पातयंस्त्वं सदाशिव ४६.
काहींना तू स्वर्गात पाठवतोस, काहींना नरकात टाकतोस, हे सदाशिवा,
इष्टैः पुत्रादिभिर्नाथ वियुक्ता मानवा ह्यमी ४६.
हे मानव आपल्या आवडत्या मुलांपासून आणि इतर प्रियजनांपासून वेगळे होतात, हे नाथा,
अतीव नोचितं सर्वमेतदीश्वर सर्वथा ४६.
हे सर्व, हे ईश्वर, अत्यंत अयोग्य आहे, कोणत्याही प्रकारे योग्य नाही,
एवंविधेन संसारचारित्रेण विमोहिताः ४६.
अशा या संसारातील वागणुकीने लोक भ्रमित होतात,
मरणांतमेव यास्यामि स्थास्ये संचिंतयन्नदः ४६.
म्हणून मी मृत्यूच्या शेवटापर्यंत जाईन, तेच मनात ठेवून राहीन,
ततश्चतुर्थे दिवसे बहूकतटे शुभे ४६.
मग चौथ्या दिवशी, शुभ अशा नदीच्या काठी,
कृशोतीव गलत्कुष्ठी प्रमुह्यंश्च पदेपेद ४६.
अतिशय कृश, अंगावरील कुष्ठ झडलेला, आणि चालताना पडणारा,
अहो सुरूपसर्वांग कस्माद्दुःखी भवानपि ४६.
अरे! तुझं सर्वांग सुंदर असूनही, तुला दुःख का आहे?
श्रुत्वा तत्कारणं सर्वं बालो दीनमना ब्रवीत् ४६.
ते सर्व कारण ऐकून, तो मुलगा दुःखी मनाने बोलला,
संपूर्णेंद्रियगात्रा यन्मर्तुमिच्छंति वै वृथा ४६.
ज्यांचे शरीर आणि इंद्रिये पूर्ण आहेत, आणि जे मरणाची इच्छा करतात, त्यांची ती इच्छा व्यर्थ ठरते,
तदहो भारतं खंडं सत्यायुषि त्यजेद्धि कः ४६.
खरं आयुष्य असताना, भारतभूमी कोण सोडेल?
अशक्तश्चलितुं वापि मर्तुमिच्छामि नापि च ४६.
हलूही शकत नाही, तरी मला मरायचंही वाटत नाही आणि मी मरूही शकत नाही,
संतोषोऽप्युचितस्तुभ्यं देहं यस्य दृढं त्विदम् ४६.
ज्याचं शरीर मजबूत आहे, त्याला समाधान योग्य आहे,
क्षणेक्षणे च तत्कुर्यां भुज्यते यद्युगेयुगे ४६.
क्षणोक्षणाला तेच करावं, जर प्रत्येक युगात त्याचा उपभोग घ्यायचा असेल,