रंकवत्किं स्म ते देवा याचंतां त्वां कुलत्थवत् ४५.
देव काय भिकारी आहेत का, की तुझ्याकडून कुळीथ मागतात—
स्वबावान्नैव सर्वार्थाः संसिद्धा यदि ते मते ४५.
तुझ्या मते जर सर्व काही आपोआपच घडत असेल—
बदरीमंतरेणापि दृश्यंते कण्टका न हि ४५.
बदरीच्या झाडाशिवायही काटे दिसतातच—
यच्च ब्रवीषि पश्वाद्याः सुखिनो धन्यकास्त्वमी ४५.
आणि तू म्हणतोस की पशू वगैरे सुखी आणि संपन्न आहेत—
तामसा विकला ये च कष्टं तेषां च श्लाघ्यताम् ४५.
जे मूढ आणि अपंग आहेत, त्यांच्या दुःखाचेच कौतुक केले जाते—
सत्यं तव व्रतं मन्ये नरकाय त्वयाऽऽदृतम् ४५.
तुझे व्रत खरे आहे असे मी मानतो, पण ते तू नरकासाठी स्वीकारले आहेस—
आदावाडंबरेणैव ध्रुवतोऽज्ञानमेव मे ४५.
सुरुवातीला मी फक्त मोठ्या आवाजात बोलत होतो, पण खरं तर मला काहीच कळत नव्हतं.
मायाविनां हि ब्रुवतां वाक्यं चांडबरावृतम् ४५.
फसवणूक करणाऱ्यांची वाणी नेहमी मोठ्या बढाईने भरलेली असते.
आदौ मध्ये तथा चांते येषां वाक्यमदोषवत् ४५.
ज्यांची वाणी सुरुवात, मधला भाग आणि शेवट या तिन्ही ठिकाणी निर्दोष असते—
त्वयान्यथा प्रतिज्ञातमुक्तं चैवान्यथा पुनः ४५.
तू एक वचन दिलंस, पण पुन्हा काहीतरी वेगळंच बोललास.
नास्तिकानां च सर्पाणां विषस्य च गुणस्त्वयम् ४५.
हेच तर नास्तिक, साप आणि विष यांचं खरं स्वरूप आहे.
आपो वस्त्रं तिलास्तैलं गंधो वा स यथा तथा ४५.
पाणी कापडाला, तेल तीळाला आणि सुगंध सुवासिक वस्तूला जसा असतो, तसंच हेही आहे.
मोहजालस्य यो योनिर्मूढैरिह समागमः ४५.
मूर्खांची एकत्र येणं हेच मोहाच्या जाळ्याचं मूळ आहे.
तस्मात्प्राज्ञैश्च वृद्धैश्च शुद्धभावैस्तपस्विभिः ४५.
म्हणूनच शहाणे, वयोवृद्ध आणि शुद्ध मनाचे तपस्वी—
न नीचैर्नाप्यविद्वद्भिर्नानात्मज्ञैर्विशेषतः ४५.
नालायक, अज्ञानी किंवा फक्त स्वतःपुरते जाणणारे—त्यांच्याशी नाही.
तांश्च सेवेद्विशेषेण शास्त्रं येषां हि विद्यते ४५.
ज्यांच्याकडे शास्त्रज्ञान आहे, अशा लोकांच्या संगतीतच विशेषतः राहावं.
धर्माचारात्प्रहीयंते न च सिध्यंति मानवाः ४५.
धर्माचरणामुळे दोष नाहीसे होतात; अन्यथा माणसांना यश मिळत नाही.
मध्यैश्च मध्यतां याति श्रेष्ठतां याति चोत्तमैः यन्निन्दसि द्विजानेव यैरपेयोऽर्णवः कृतः॥ ४५.
मध्यम लोकांच्या संगतीत आपण मध्यमच राहतो; श्रेष्ठांच्या संगतीत श्रेष्ठता मिळते. तू फक्त द्विजांची निंदा करतोस, ज्यांनी समुद्र ओलांडला.
वेदाः प्रमाणं स्मृतयः प्रमाणं धर्मार्थयुक्तं वचनं प्रमाणम् ४५.
वेद हे प्रमाण आहेत, स्मृती प्रमाण आहेत, आणि धर्मयुक्त व अर्थपूर्ण वचन हेही प्रमाण आहे.
इतीरयित्वा वचनं महात्मा स नंदभद्रः सहसा तदैव ४५.
अशी वचने बोलून, मोठ्या मनाचा नंदभद्र ताबडतोब—
बहूदकस्य कुंडस्य तीरस्थं लिंगमुत्तमम् ४६.
खूप पाण्याच्या तळ्याच्या काठी एक उत्तम लिंग होतं.
प्रणम्य चाग्रतस्तस्थौ प्रबद्धकरसंपुटः ४६.
त्याने वाकून नमस्कार केला आणि हात जोडून समोर उभा राहिला.
स्रष्टारमस्य जगतश्चेत्पश्यामि सदाशिवम् ४६.
मी या जगाचा सर्जनारा सदाशिव नेहमीच पाहतो.
अपूर्यमाणं तव किं जगत्संसृजनं विना ४६.
जगाची निर्मिती वगळता तुझं अपूर्ण असणं कुठे उपयोगाचं आहे?
सचेतनेन शुद्धेन रागादिरहितेन च ४६.
ज्याचं मन जागृत आहे, शुद्ध आहे आणि ज्याच्यात आसक्ती नाही,
निर्वैरेण समेनाथ सुखदुःखभवाभवैः ४६.
द्वेष न ठेवता, सुखदुःख, जन्म-मरण यांच्याबद्दल समत्वाने वागतो, हे प्रभो,
कांश्चित्स्वर्गेथ नरके पातयंस्त्वं सदाशिव ४६.
काहींना तू स्वर्गात पाठवतोस, काहींना नरकात टाकतोस, हे सदाशिवा,
इष्टैः पुत्रादिभिर्नाथ वियुक्ता मानवा ह्यमी ४६.
हे मानव आपल्या आवडत्या मुलांपासून आणि इतर प्रियजनांपासून वेगळे होतात, हे नाथा,
अतीव नोचितं सर्वमेतदीश्वर सर्वथा ४६.
हे सर्व, हे ईश्वर, अत्यंत अयोग्य आहे, कोणत्याही प्रकारे योग्य नाही,
एवंविधेन संसारचारित्रेण विमोहिताः ४६.
अशा या संसारातील वागणुकीने लोक भ्रमित होतात,