मायामरालो ददृशे तेजःस्तंभस्यपार्श्वतः
त्या तेजाच्या खांबाजवळ एक मायावी राजहंस दिसला.
प्रागत्यगादुत्पततां ततोऽध्वानं पयोमुचाम्
वर उडताना, त्याने प्रथम मेघांच्या मार्गावरून वाट काढली.
तेजसां यानि धामानि ह्यत्युच्चान्यूर्ध्वचारिणाम्
जो वर राहतात, त्यांच्या तेजाच्या प्रदेशांतून तो गेला.
मरुतो मनसो वापि जवः सूक्ष्मतराकृतेः
वाऱ्याचा किंवा मनाचा वेग अत्यंत सूक्ष्म असतो, पण त्याचा आकार त्याहूनही सूक्ष्म होता.
यथायथा चोत्पपात सुदूरं श्रमितच्छदः
जसा जसा तो वर जात होता, त्याचं झाडाच्या पानांचं वस्त्र थकून मागे दूर पडलं.
अतीत्य मरुतां स्कंधान्सप्त संप्राप्तविस्मयः
तो सात वाऱ्यांच्या समूहांना ओलांडून गेला आणि त्याला मोठं आश्चर्य वाटलं.
कथं वाऽदृष्टमूलस्य स्थातव्यं पुरतो हरेः 1.3.2.12.
ज्याचं मूळ कुणालाही दिसत नाही, अशा हरिपुढे उभं राहता तरी कसं येईल?
अनिर्व्यूढप्रतिज्ञस्य दीर्घैः किं वा ममासुभिः
माझं वचन पूर्ण झालं नाही, तर माझ्या या दीर्घ आयुष्याचं काय उपयोग?
अतिसंधित्सतो विष्णुं कस्सहायो भविष्यति
जो विष्णूला मागे टाकायचं ठरवतो, त्याला कोण साथ देईल?
छद्मना वा तिरस्कुर्यान्माना हि महतां धनम्
किंवा कुठल्या तरी युक्तीने तो हे लपवू शकेल का? कारण मोठ्यांचा अभिमान हेच त्यांचं खरं धन असतं.
आकाशे ददृशे नातिदूरे किमपि निर्मलम्
आकाशात, फार दूर नव्हतं, त्याला काहीतरी निर्मळ आणि स्वच्छ दिसलं.
यद्वा मृणालं तत्सिंधौ वियत्यस्यां कुतस्तु सः
ते समुद्रातलं कमळाचं देठ आहे का, की आकाशात आहे? तिथे ते कसं असू शकेल?
अबोधि केतकीबर्हमिति राजीवजन्मना
कमळातून जन्मलेल्या त्याला समजलं की ते केतकीचं पान आहे.
हिरण्यगर्भो विमलमगृह्णात्केतकच्छदम्
हिरण्यगर्भाने ते स्वच्छ केतकीचं पान उचललं.
वर्षाणां शतसाहस्रमुत्पत्यैवं विहायसा
अशीच तो आकाशातून एक लाख वर्षं उडत राहिला.
अचिंतयत्पद्मसूतिरत्यंतं विहताशयः
कमळातून जन्मलेल्याच्या आशा संपल्या आणि तो खोल विचार करू लागला.
अनिर्व्यूढप्रतिज्ञावान्नीचतामपि संश्रितः 1.3.2.12.
वचन पूर्ण न झाल्यामुळे त्याने अगदी नीचपणातही आश्रय घेतला.
अहमेतत्परीक्षायां क्व परिच्छिन्न पौरुषः प्रध्वंसंत इवांगानि पतामीवाहमप्यधः
या परीक्षेत माझं सामर्थ्य कुठे आहे? माझी अंगं जणू तुटून पडत आहेत, मीही खाली कोसळतोय असं वाटतं.
किं वान्यद्बहुनोक्तेन सह निश्वासवायुभिः
या दीर्घ श्वासांसह, आणखी किती बोलायचं उरलंय?
अहंकारमदग्रंथिरयं त्रुटतु चित्ततः
माझ्या मनातून हा अहंकाराचा आणि गर्वाचा गाठ तुटून जावो.
यदेष रोदःकुहरपरिणाहाधिकोद्यमः
कारण हा प्रयत्न या सृष्टीच्या गुहेच्या मर्यादेपेक्षा जास्त आहे—
तदस्य तेजसां राशेर्नाहं नारायणोऽथवा
या तेजाच्या राशीत, मी ना नारायण आहे, ना दुसरा कोणी.
इतो नोत्पतितुं शक्तिरस्ति मे तन्निवर्त्तये
इथून उठून त्या गोष्टीला परतवण्याची माझ्यात शक्ती नाही.
प्रत्यभाषत तं कस्त्वं कुतो वा प्राप्तवानिति
त्याने विचारले, "तू कोण आहेस? आणि कुठून आला आहेस?"
केतकच्छद एवासं सचैतन्यः शिवाज्ञया
शिवाच्या आज्ञेने, मी चेतना असलेले केतकीचे पान होतो.
भूलोक इच्छया वस्तुं ततः संप्राप्तवानहम्
पृथ्वीवर राहण्याची इच्छा होती म्हणून मी इथे आलो आहे.
इत्थं श्रुत्वा केतकीबर्हवाचं लब्ध्वाश्वासं तं किलांभोजभूतिः 1.3.2.12.
केतकीच्या पानाने असे बोलल्यावर, कमळातून जन्मलेल्याला दिलासा मिळाला.
ईदृश्यः परितो लग्ना यस्मिन्ब्रह्मांडकोटयः
याच्या सभोवताली असंख्य ब्रह्मांडं जोडलेली आहेत.
चतुर्युगायुतैर्यातं ततो निपततो मम
चाळीस हजार युगं गेल्यावर मी खाली पडलो.
इति ब्रुवाणमेनं च नमस्कृत्य सरोजभूः
तो असे बोलत असताना, कमळातून जन्मलेल्याने त्याला वंदन केले.