मंतव्यमथ बोद्धव्यं सप्तैताः समिधो मम ४२.
माझ्यासाठी विचारायचे आणि समजून घ्यायच्या या सात गोष्टी म्हणजेच माझ्या यज्ञातील समिधा आहेत.
एवंविधेन यज्ञेन यजाम्यस्मि तमीश्वरम् ४२.
अशा प्रकारच्या यज्ञाने मी त्या परमेश्वराची पूजा करतो.
न मे स्वभावेषु भवंति लेपास्तोयस्य बिंदोरिव पुष्करेषु ४२.
माझ्या स्वभावावर काहीही डाग लागत नाहीत, जसे कमळाच्या पानावर पाण्याचे थेंब टिकत नाहीत.
न सज्जते कर्मसु भोगजालं दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम्॥ ४२.
कर्मातून मिळणारे सुख मला चिकटत नाही, जसे सूर्यकिरण आकाशाला चिकटत नाहीत.
एवंविधेन पुत्रेण मा मातर्दुःखिनी भव ४२.
अशा मुलामुळे, आई, तू दुःखी होऊ नकोस.
इति पुत्रवचः श्रुत्वा विस्मिता इतराभवत् ४२.
मुलाचे हे शब्द ऐकून ती आश्चर्यचकित झाली.
लोकेषु ख्यातिमायाति ततो मे स्याद्यशः परम् ४२.
तो लोकांमध्ये कीर्ती मिळवतो आणि त्यामुळे माझे सर्वोच्च यश प्रस्थापित होते.
प्रहृष्टस्तस्य तैर्वाक्यैर्विस्मितः प्रादुरास च ४२.
त्या शब्दांनी आनंदित होऊन, तो आश्चर्यचकितपणे प्रकट झाला.
जगदुद्भासयन्भासा सूर्यकोटिसमप्रभः ४२.
तो दहा कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी होता आणि त्याच्या प्रकाशाने जग उजळून निघाले.
मूर्ध्नि बद्धांजलिं धीमानैतरेयोऽथ तुष्टुवे॥ ४२.
मूर्ध्नी हात जोडून, बुद्धिमान ऐतरेयाने त्याची स्तुती केली.
नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि ४२.
भगवंत वासुदेव, तुला नमस्कार; आम्ही तुझा ध्यान करतो.
नमो विज्ञानमात्राय परमानंदमूर्तये ४२.
शुद्ध ज्ञानस्वरूप, परमानंदमूर्ती तुला नमस्कार.
आत्मानंदानुरुद्धाय सम्यक्तयक्तोर्मये नमः ४२.
स्वानंदावर आधारलेला, योग्य मार्गाने स्थित असलेल्या तुला नमस्कार.
वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ४२.
ज्याला बोलणे थांबल्यावर, मनाशी एकरूप होऊन प्राप्त करता येते, त्याला मी वंदन करतो.
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यपैति जायते ४२.
ज्याच्यात हे विश्व आहे, ज्याच्यापासून हे निर्माण होतं, ज्याच्यात ते टिकून राहतं, ज्याच्यात ते विलीन होतं आणि ज्याच्यापासून पुन्हा जन्म घेतं, त्या परमेश्वराला मी वंदन करतो.
यं न स्पृशंति न विदुर्मनोबुद्धींद्रियासवः ४२.
ज्याला मन, बुद्धी, इंद्रिये आणि प्राण स्पर्श करू शकत नाहीत, जाणू शकत नाहीत, त्या परमात्म्याला मी वंदन करतो.
देहेंद्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशब्द्धाः प्रचरंति कर्मसु ४२.
ज्याच्यात हे शरीर, इंद्रिये, प्राण, मन आणि बुद्धी फक्त अंशरूपाने कर्मात गुंतलेली असतात, त्या परमेश्वराला मी वंदन करतो.
चतुर्भिश्च त्रिभिर्द्वाभ्यामेकधा प्रणमामि तम् ४२.
जो एक असूनही चार, तीन आणि दोन अशा अनेक रूपांनी प्रकट होतो, त्या एकमेव परमेश्वराला मी वंदन करतो.
हित्वा गतीर्मोक्षकामा यं भजंति दशात्मकम् ४२.
सर्व मार्ग सोडून, मुक्तीची इच्छा असणारे जे दहा प्रकारच्या स्वरूप असलेल्या त्या परमेश्वराची भक्ती करतात, त्याला मी वंदन करतो.
ॐनमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय विभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढनिकरकरकमलोत्पलकुड्मलोपलालितचरणारविंदयुगल परमपरमेष्ठिन्नमस्ते॥ ४२.
ॐ, भगवंत, महापुरुष, महान सामर्थ्यवान, सर्व वैभवाचे अधिपती, सर्व श्रेष्ठ सात्वतांच्या हातातील उमलत्या कमळांनी ज्या तुझ्या कमलासारख्या पायांना स्पर्श केला जातो, परम श्रेष्ठ परमेश्वर, तुला माझा नमस्कार.
तवाग्निरास्यं वसुधांघ्रियुग्मं नभः शिरश्चंद्ररवी च नेत्रे ४२.
तुझे तोंड अग्नी आहे, तुझे दोन पाय पृथ्वी आहेत, तुझे डोके आकाश आहे, आणि चंद्रसूर्य तुझे डोळे आहेत.
जन्मानि तावंति न संति देव निष्पीड्य सर्वाणि च सर्वकालम् ४२.
देवा, कितीही जन्म एकत्र केले तरी, सर्व काळात मिळूनही, इतके जन्म नाहीत.
संपच्छिलानां हिमवन्महेंद्रकैलासमेर्वादिषु नैव तादृक् ४२.
हिमालय, महेंद्र, कैलास, मेरू आणि इतर अनेक पर्वतांमध्ये, तसले दुसरे कुठलेच नाही.
न संतिते देव भुवि प्रदेशा न येषु जातोऽस्मि तथा विनष्टः ४२.
देवा, पृथ्वीवर असा एकही प्रदेश नाही जिथे मी जन्मलो नाही किंवा तसाच नष्ट झालो नाही.
शोकाभिभूतस्य ममाश्रु देव यावत्प्रमाणं पतितं भवेषु ४२.
देवा, या जगात मी दुःखाने भरून किती अश्रू ढाळले आहेत, तेवढेच त्यांचे प्रमाण आहे.
मन्ये धरित्रीपरमाणुसंख्यामुपैति पित्रोर्गणना न मह्यम् ४२.
माझ्या मते, पृथ्वीवरील कणांची संख्या मोजता येईल, पण माझ्या जन्मदात्यांची संख्या मी मोजू शकत नाही.
त्वय्यर्पितं नाथ पुनः पुनर्मे मनः समाक्षिप्य सुदुर्द्धरारि ४२.
नाथा, माझं मन मी पुन्हा पुन्हा तुला अर्पण करतो, पण ते सतत त्या जिंकता न येणाऱ्या शत्रूने खेचून नेलं जातं.
सोऽहं भृशार्तः करुणाकरस्त्वं संसारगर्ते पतितस्य विष्णो ४२.
मी फारच दुःखी आहे, आणि तू करुणेचा सागर आहेस, हे विष्णू, संसाराच्या खोल गर्तेत पडलेल्या माझ्यावर कृपा कर.
परायणं रोगवतो हि वैद्यो महाब्धिमग्नस्य च नौर्नरस्य ४२.
तूच रोग्याचा वैद्य आहेस, मोठ्या समुद्रात बुडालेल्याला तारणारी नौका आहेस, तूच माझं अंतिम आश्रय आहेस.
प्रसीद सर्वेश्वर सर्वभूत सर्वस्य हेतो परमार्थसार ४२.
सर्वांच्या प्रभु, सर्व जीवांचा आत्मा, सर्वांचा कारण, आणि सर्वोच्च सत्याचा सार, कृपाळू हो.