आत्मतृप्ता यतो यांति शांता दांताः परात्परम् ४२.
जे स्वतःमध्ये समाधानी, शांत आणि संयमी आहेत, ते परात्पराला गाठतात.
सरितः केचिदाहुः स्म सप्तैव ज्ञानवित्तमाः ४२.
काही ज्ञानी लोक म्हणतात की इथेही सात नद्या आहेत.
ब्रह्मैव समिधस्तत्र ब्रह्माग्निर्ब्रह्म संस्तरः ४२.
इथे ब्रह्मच समिधा आहे, ब्रह्मच अग्नी आहे, आणि ब्रह्मच वेदी आहे.
एतदेवेदृशं सूक्ष्मं ब्रह्मचर्यं विदुर्बुधाः ४२.
हेच सूक्ष्म ब्रह्मचर्य असे ज्ञानी लोक ओळखतात.
एकः शास्ता न द्वितीयोऽस्ति शास्ता हृद्येव तिष्ठन्पुरुषं प्रशास्ति ४२.
एकच शिक्षक आहे, दुसरा नाही; तो शिक्षक हृदयात राहून माणसाला शिकवतो.
एको गुरुर्नास्ति तथा द्वितीयो हृदि स्थितस्तमहं नृ ब्रवीमि ४२.
एकच गुरु आहे, दुसरा नाही; तो हृदयात राहतो आणि मी त्याला अंध:कार दूर करणारा म्हणतो.
एको बंधुर्नास्ति ततो द्वितीयो हृदी स्थितं तमहमनुब्रवीमि ४२.
खऱ्या अर्थाने हृदयात वसणारा सोडून दुसरा कुणीही आपला खरा मित्र नाही; तोच मी तुला सांगतो.
ब्रह्मचर्यं च संसेव्यं गार्हस्थ्य श्रृणु यादृशम् ४२.
ब्रह्मचर्याचे पालन करावे; आता ऐक, गृहस्थाश्रम कसा असावा.
मच्चित्ता सा सदा मातर्मम सर्वार्थसाधनी ४२.
आई, जी स्त्री नेहमी माझ्यात मन लावते, ती माझी सर्व कामे साध्य करते.
मनो बुद्धिश्च सप्तैते दीप्यंते पावका मम ४२.
माझे मन आणि बुद्धी, या सातही गोष्टी माझ्या जणू अग्निसारख्या तेजस्वी आहेत.
मंतव्यमथ बोद्धव्यं सप्तैताः समिधो मम ४२.
माझ्यासाठी विचारायचे आणि समजून घ्यायच्या या सात गोष्टी म्हणजेच माझ्या यज्ञातील समिधा आहेत.
एवंविधेन यज्ञेन यजाम्यस्मि तमीश्वरम् ४२.
अशा प्रकारच्या यज्ञाने मी त्या परमेश्वराची पूजा करतो.
न मे स्वभावेषु भवंति लेपास्तोयस्य बिंदोरिव पुष्करेषु ४२.
माझ्या स्वभावावर काहीही डाग लागत नाहीत, जसे कमळाच्या पानावर पाण्याचे थेंब टिकत नाहीत.
न सज्जते कर्मसु भोगजालं दिवीव सूर्यस्य मयूखजालम्॥ ४२.
कर्मातून मिळणारे सुख मला चिकटत नाही, जसे सूर्यकिरण आकाशाला चिकटत नाहीत.
एवंविधेन पुत्रेण मा मातर्दुःखिनी भव ४२.
अशा मुलामुळे, आई, तू दुःखी होऊ नकोस.
इति पुत्रवचः श्रुत्वा विस्मिता इतराभवत् ४२.
मुलाचे हे शब्द ऐकून ती आश्चर्यचकित झाली.
लोकेषु ख्यातिमायाति ततो मे स्याद्यशः परम् ४२.
तो लोकांमध्ये कीर्ती मिळवतो आणि त्यामुळे माझे सर्वोच्च यश प्रस्थापित होते.
प्रहृष्टस्तस्य तैर्वाक्यैर्विस्मितः प्रादुरास च ४२.
त्या शब्दांनी आनंदित होऊन, तो आश्चर्यचकितपणे प्रकट झाला.
जगदुद्भासयन्भासा सूर्यकोटिसमप्रभः ४२.
तो दहा कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी होता आणि त्याच्या प्रकाशाने जग उजळून निघाले.
मूर्ध्नि बद्धांजलिं धीमानैतरेयोऽथ तुष्टुवे॥ ४२.
मूर्ध्नी हात जोडून, बुद्धिमान ऐतरेयाने त्याची स्तुती केली.
नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय धीमहि ४२.
भगवंत वासुदेव, तुला नमस्कार; आम्ही तुझा ध्यान करतो.
नमो विज्ञानमात्राय परमानंदमूर्तये ४२.
शुद्ध ज्ञानस्वरूप, परमानंदमूर्ती तुला नमस्कार.
आत्मानंदानुरुद्धाय सम्यक्तयक्तोर्मये नमः ४२.
स्वानंदावर आधारलेला, योग्य मार्गाने स्थित असलेल्या तुला नमस्कार.
वचस्युपरते प्राप्यो य एको मनसा सह ४२.
ज्याला बोलणे थांबल्यावर, मनाशी एकरूप होऊन प्राप्त करता येते, त्याला मी वंदन करतो.
यस्मिन्निदं यतश्चेदं तिष्ठत्यपैति जायते ४२.
ज्याच्यात हे विश्व आहे, ज्याच्यापासून हे निर्माण होतं, ज्याच्यात ते टिकून राहतं, ज्याच्यात ते विलीन होतं आणि ज्याच्यापासून पुन्हा जन्म घेतं, त्या परमेश्वराला मी वंदन करतो.
यं न स्पृशंति न विदुर्मनोबुद्धींद्रियासवः ४२.
ज्याला मन, बुद्धी, इंद्रिये आणि प्राण स्पर्श करू शकत नाहीत, जाणू शकत नाहीत, त्या परमात्म्याला मी वंदन करतो.
देहेंद्रियप्राणमनोधियोऽमी यदंशब्द्धाः प्रचरंति कर्मसु ४२.
ज्याच्यात हे शरीर, इंद्रिये, प्राण, मन आणि बुद्धी फक्त अंशरूपाने कर्मात गुंतलेली असतात, त्या परमेश्वराला मी वंदन करतो.
चतुर्भिश्च त्रिभिर्द्वाभ्यामेकधा प्रणमामि तम् ४२.
जो एक असूनही चार, तीन आणि दोन अशा अनेक रूपांनी प्रकट होतो, त्या एकमेव परमेश्वराला मी वंदन करतो.
हित्वा गतीर्मोक्षकामा यं भजंति दशात्मकम् ४२.
सर्व मार्ग सोडून, मुक्तीची इच्छा असणारे जे दहा प्रकारच्या स्वरूप असलेल्या त्या परमेश्वराची भक्ती करतात, त्याला मी वंदन करतो.
ॐनमो भगवते महापुरुषाय महानुभावाय विभूतिपतये सकलसात्वतपरिवृढनिकरकरकमलोत्पलकुड्मलोपलालितचरणारविंदयुगल परमपरमेष्ठिन्नमस्ते॥ ४२.
ॐ, भगवंत, महापुरुष, महान सामर्थ्यवान, सर्व वैभवाचे अधिपती, सर्व श्रेष्ठ सात्वतांच्या हातातील उमलत्या कमळांनी ज्या तुझ्या कमलासारख्या पायांना स्पर्श केला जातो, परम श्रेष्ठ परमेश्वर, तुला माझा नमस्कार.