अपमर्दश्च सततं गजैर्वन्यैश्च देहिभिः ४२.
हत्ती आणि जंगलातील इतर प्राणी नेहमीच इतर जीवांना तुडवतात.
दुष्टानां घातनं लोके पाशेन च निबन्धनम् ४२.
दुष्ट लोकांचा वध केला जातो आणि दोरीने बांधले जाते.
अकस्माज्जन्ममरणं कीटादीनां तथाविधम् ४२.
किडे आणि अशा इतर जीवांचा अचानक जन्म आणि मृत्यू घडतो.
क्षुत्तृट्क्लेशेन महता संत्रस्ताश्च सदा मृगाः ४२.
भूक आणि तहानेमुळे मोठा त्रास होतो, आणि प्राणी नेहमीच भीतीत असतात.
क्षुत्तृट्छीतादिदमनं वधबन्धनताडनम् ४२.
भूक, तहान, थंडी यांचा छळ होतो, तसेच मारणे, बांधणे आणि मारहाण करणेही होते.
वेणुकुन्तादिनिगडमुद्गरांऽकुशताडनम् ४२.
दोऱ्या, भाले यांसारख्या वस्तूंनी बांधले जाते आणि गदा, अंकुश याने मारले जाते.
आत्मयूथवियोगश्च वने च नयनादिकम् ४२.
स्वतःच्या कळपापासून वेगळे केले जाते आणि जंगलात किंवा इतरत्र नेले जाते.
अधरोत्तरभावश्च मरणं राष्ट्रविभ्रमः ४२.
पदाचा चढ-उतार, मृत्यू आणि राज्यात गोंधळ असेही घडते.
अनित्यता प्रभावाणामुच्छ्रयाणां च पातनम् ४२.
सत्तेचा आणि मोठेपणाचा काहीही ठावठिकाणा नसतो, आणि मोठ्या लोकांचा पडसादही होतो.
निरयादिमनुष्यांतं तस्मात्सर्वं त्यजेद्बुधः ४२.
नरकापासून माणसाच्या जन्मापर्यंत हे सर्व आहे, म्हणून ज्ञानी माणसाने हे सर्व सोडावे.
तद्वत्सर्वमिदं लोके दुःखं दुःखेन शाम्यति ४२.
जगातील हे सर्व दुःख दुसऱ्या दुःखानेच संपते.
दुःखैराकुलितं ज्ञात्वा निर्वेदं परमाप्नुयात् ४२.
सर्वत्र दुःखाने भरलेले आहे हे जाणून, माणसाने अत्युच्च वैराग्य प्राप्त करावे.
ज्ञानेन तं परं ज्ञात्वा विष्णुं मुक्तिमवाप्नुयात् ४२.
त्या परमात्म्याला ज्ञानाने ओळखून, विष्णूच्या चरणी मुक्ती मिळते.
राजहंसो यथा शुद्धः काकामेध्यप्रदर्शकः ४२.
जसा राजहंस शुद्ध असतो आणि कावळ्यांनी दाखवलेली घाण ओळखतो,
अविद्यायनमत्युग्रं नानाकर्मातिशाखिनम् ४२.
तशी अज्ञानाची ताकद फार भयंकर असते, आणि अनेक कर्मांची फांदी असते.
मोहांधकारतिमिरं लोभव्यालसरीसृपम् ४२.
ती मोहाचा अंधार आहे, आणि लोभाच्या सर्पांनी भरलेले जाळे आहे.
तदतीत्य महादुर्गं प्रविष्टोऽस्मि महद्वनम् ४२.
त्या मोठ्या किल्ल्यापलीकडे जाऊन मी मोठ्या जंगलात प्रवेश केला आहे.
न च बिभ्यति केषांचिन्नास्य बिभ्यति केचन॥ ४२.
आणि काही लोक त्याला घाबरत नाहीत, तसेच कुणीही त्याला भीती बाळगत नाही.
तस्मिन्वने सप्तमहाद्रुमास्तु सप्तैव नद्यश्च फलानि सप्त ४२.
त्या वनात सात मोठे वृक्ष आहेत, सात नद्या आहेत आणि सात प्रकारची फळे आहेत.
पंचवर्णानि दिव्यानि चतुर्वर्णानि कानिचित् ४२.
तेथे पाच दिव्य रंग आहेत, आणि काही गोष्टी चार रंगांच्या आहेत.
सृजंतः पादपास्तत्र व्याप्य तिष्ठन्ति तद्वनम्॥ ४२.
त्या वनात झाडे फळे देत पसरलेली आहेत आणि सर्वत्र उभी आहेत.
सप्त स्त्रियस्तत्र वसंति सत्यस्त्ववाङ्मुख्यो भानुमतो भवंति ४२.
तेथे सात स्त्रिया राहतात, त्या सत्य बोलणाऱ्या आणि वाणीमध्ये श्रेष्ठ आहेत, आणि त्या भानुमताच्या आहेत.
सप्तैव गिरयश्चात्र धृतं यैर्भुवनत्रयम् ४२.
इथे सात पर्वत आहेत, ज्यांनी तीनही लोकांना आधार दिला आहे.
तेजश्चाभयदानत्वमद्रोहः कौशलं तथा ४२.
तेथे तेज, निर्भयता देणे, अहिंसा आणि कौशल्य हेही आहेत.
इत्येते गिरयो ज्ञेयास्तस्मिन्विद्यावने स्थिताः ४२.
हे पर्वत त्या विद्येच्या वनात आहेत, असे समजावे.
निर्ममत्वं तपश्चात्र सन्तोषः सप्तमो ह्रदः ४२.
इथे निरपेक्षता, तप, समाधान आणि सातवा म्हणजे सरोवर आहे.
पुष्पादिपूजा द्वितीया तृतीया च प्रदक्षिणा ४२.
फुलांनी वगैरे पूजा करणे हे दुसरे, आणि प्रदक्षिणा करणे हे तिसरे आहे.
षष्ठी ब्रह्मैकता प्रोक्ता सप्तमी सिद्धिरेव च ४२.
सहावे म्हणजे ब्रह्माशी एकरूपता, आणि सातवे म्हणजे सिद्धी.
ब्रह्मा धर्मो यमश्चाग्निरिंद्रो वरुण एव च॥ ४२.
ब्रह्मा, धर्म, यम, अग्नी, इंद्र आणि वरुण हे आहेत.
धनदश्च ध्रुवादीनां सप्तकानर्चयंत्यमी ४२.
आणि धनदाही; हे सातजण ध्रुव वगैरे लोकांनी पूजले जातात.