मण्डूक इव सर्पेण गीर्यते मृत्युना जनः ४२.
माणूस जसा बेडूक सापाच्या तोंडात जातो, तसा मृत्यू त्याला गिळतो.
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च मुकेन परिशुष्यता ४२.
श्वास लांब आणि गरम होतो, आणि तोंड कोरडे पडते.
संमूढः क्षिपतेत्यर्थं हस्तपादावितस्ततः ४२.
गोंधळलेल्या अवस्थेत तो हातपायांनी मोजत स्वतःला फेकतो.
विवस्त्रो मुक्तलज्जश्च विष्ठानुलेपितः ४२.
तो नग्न असतो, लाजशरम हरवलेला, अंगावर विष्ठा लागलेली असते.
चिंतयानः स्ववित्तानि कस्यैतानि मृते मयि ४२.
तो आपल्या संपत्तीबद्दल विचार करतो – 'मी मेल्यावर ही सर्व मालमत्ता कोणाची होईल?'
म्रियते पश्यतामेव गले घुर्घुररावकृत् ४२.
इतर लोक पाहत असताना, त्याच्या घशातून घरघर आवाज येत तो मरतो.
संप्राप्योत्तरमंशेन देहं त्यजति पूर्वकम् ४२.
शरीराचा वरचा भाग गाठून, तो मागील अवस्थेतून देह सोडतो.
क्षणिकं मरणे दुःखमनंतं प्रार्थनाकृतम् ४२.
मरण्याचे दुःख क्षणभराचे असते, पण इच्छा मात्र संपत नाहीत.
न परः प्रार्थयेद्भूयस्तृष्णा लाघवकारणम् ४२.
कोणालाही अधिकाची इच्छा करू नये; कारण तृष्णा अगदी क्षुल्लक कारणानेही निर्माण होते.
निसर्गात्सर्वभूतानामिति दुःखपरंपरा ४२.
सर्व जीवांना स्वभावतः दुःखांची मालिका असते.
स चान्नौषधिलेपेन क्षणमात्रं प्रशाम्यति ४२.
अन्न किंवा औषध घेतल्यावर ते दुःख फक्त क्षणभर कमी होते.
तयाभिभूतो म्रियते यथान्यैर्व्याधिभिर्न्नरः ४२.
त्या दुःखाने पछाडल्यावर, माणूस इतर आजारांप्रमाणेच मरतो.
सर्वमाभरणं भारं सर्वमालेपनं मम ४२.
सर्व दागिने ओझेच आहेत, सर्व लेप माझेच आहेत.
इत्येवं राज्यसंभोगैः कुतः सौख्यं विचारतः ४२.
राजसुखांचा विचार केला, तरी खरे सुख कुठे आहे?
प्रायेण श्रीमदालेपान्नहुषाद्या महानृपाः ४२.
बहुतेक श्रीमंतीचा गर्व झाल्यामुळे नहुषासारखे मोठे राजे नष्ट झाले.
उपर्युपरि देवानामन्योन्यातिशये स्थितम् ४२.
देवतांमध्ये एकमेकांपेक्षा वरचढ होण्याची स्पर्धा असते.
न चान्यत्क्रियते कर्म सोऽत्र दोषः सुदारुणः ४२.
इथे दुसरे काहीही कर्म केले जात नाही; हाच दोष फार भयंकर आहे.
पुण्यमूलक्षये तद्वत्पातयंति दिवौकसः ४२.
पुण्याची मुळं संपली की, देवताही त्याच प्रकारे खाली पडतात.
तथा नारकिणां दुःखं प्रसिद्धं किं च वर्ण्यते ४२.
नरकवासीयांचे दुःख सर्वज्ञात आहे; त्याचे वर्णन करायला काय उरले?
कुठारैश्ठेदनं तीव्रं वल्कलानां च तक्षणम् ४२.
तेथे कुऱ्हाडीने जबरदस्त छेद केला जातो आणि झाडाच्या साली फाडल्या जातात.
अपमर्दश्च सततं गजैर्वन्यैश्च देहिभिः ४२.
हत्ती आणि जंगलातील इतर प्राणी नेहमीच इतर जीवांना तुडवतात.
दुष्टानां घातनं लोके पाशेन च निबन्धनम् ४२.
दुष्ट लोकांचा वध केला जातो आणि दोरीने बांधले जाते.
अकस्माज्जन्ममरणं कीटादीनां तथाविधम् ४२.
किडे आणि अशा इतर जीवांचा अचानक जन्म आणि मृत्यू घडतो.
क्षुत्तृट्क्लेशेन महता संत्रस्ताश्च सदा मृगाः ४२.
भूक आणि तहानेमुळे मोठा त्रास होतो, आणि प्राणी नेहमीच भीतीत असतात.
क्षुत्तृट्छीतादिदमनं वधबन्धनताडनम् ४२.
भूक, तहान, थंडी यांचा छळ होतो, तसेच मारणे, बांधणे आणि मारहाण करणेही होते.
वेणुकुन्तादिनिगडमुद्गरांऽकुशताडनम् ४२.
दोऱ्या, भाले यांसारख्या वस्तूंनी बांधले जाते आणि गदा, अंकुश याने मारले जाते.
आत्मयूथवियोगश्च वने च नयनादिकम् ४२.
स्वतःच्या कळपापासून वेगळे केले जाते आणि जंगलात किंवा इतरत्र नेले जाते.
अधरोत्तरभावश्च मरणं राष्ट्रविभ्रमः ४२.
पदाचा चढ-उतार, मृत्यू आणि राज्यात गोंधळ असेही घडते.
अनित्यता प्रभावाणामुच्छ्रयाणां च पातनम् ४२.
सत्तेचा आणि मोठेपणाचा काहीही ठावठिकाणा नसतो, आणि मोठ्या लोकांचा पडसादही होतो.
निरयादिमनुष्यांतं तस्मात्सर्वं त्यजेद्बुधः ४२.
नरकापासून माणसाच्या जन्मापर्यंत हे सर्व आहे, म्हणून ज्ञानी माणसाने हे सर्व सोडावे.