नास्ति मृत्युसमस्रासः सर्वेषामपि देहिनाम् ४२.
सर्व देहधारकांसाठी मृत्यूइतका मोठा भयंकर दुसरा नाही.
आबद्धानि स्नेहपाशैर्मृत्युः सर्वाणि कृंतति ४२.
मृत्यू स्नेहाच्या दोऱ्यांनी बांधलेली सर्व नाती तोडून टाकतो.
जनाः शतायुषः पंचभवंति न भवन्ति वा ४२.
लोक शंभर वर्षे जगतात, त्यातले पाचजण त्या वयाला पोहोचतात किंवा नाहीच.
परमायुः स्थिता षष्टिस्तदप्यस्ति न निष्ठितम् ४२.
सर्वात जास्त आयुष्य साठ वर्षे ठरवले आहे, पण तेही नक्की नाही.
तस्यार्धमायुषो रात्रिर्हरते मृत्युरूपिणी ४२.
त्याच्या आयुष्याचा अर्धा भाग रात्र म्हणजे मृत्यू घेऊन जाते.
वर्षाणां विंशतिर्याति धर्मकामार्थवर्जितः ४२.
वीस वर्षे धर्म, काम किंवा अर्थ यांच्या मागे न लागता निघून जातात.
ह्रियतेर्द्धं हि तत्रापि यच्छेषं तद्धि जीवितम् ४२.
त्यातले अर्धे लाजेत घालवले जाते; जे उरते, तेच खरे आयुष्य असते.
जायते योनिकोटीषु मृतः कर्मवशात्पुनः ४२.
मरणानंतर कर्मानुसार जीव असंख्य गर्भात पुन्हा जन्म घेतो.
मरणं तद्विनिर्द्दिष्टं न नाशः परमार्थतः ४२.
मृत्यू ठरवलेला असला तरी प्रत्यक्षात नाश होत नाही.
यद्दुःखं मरणं जंतोर्न तस्येहोपमा क्वचित् ४२.
जिवाला मृत्यूच्या दुःखासारखे दुसरे कोणतेही दुःख नाही.
मण्डूक इव सर्पेण गीर्यते मृत्युना जनः ४२.
माणूस जसा बेडूक सापाच्या तोंडात जातो, तसा मृत्यू त्याला गिळतो.
निःश्वसन्दीर्घमुष्णं च मुकेन परिशुष्यता ४२.
श्वास लांब आणि गरम होतो, आणि तोंड कोरडे पडते.
संमूढः क्षिपतेत्यर्थं हस्तपादावितस्ततः ४२.
गोंधळलेल्या अवस्थेत तो हातपायांनी मोजत स्वतःला फेकतो.
विवस्त्रो मुक्तलज्जश्च विष्ठानुलेपितः ४२.
तो नग्न असतो, लाजशरम हरवलेला, अंगावर विष्ठा लागलेली असते.
चिंतयानः स्ववित्तानि कस्यैतानि मृते मयि ४२.
तो आपल्या संपत्तीबद्दल विचार करतो – 'मी मेल्यावर ही सर्व मालमत्ता कोणाची होईल?'
म्रियते पश्यतामेव गले घुर्घुररावकृत् ४२.
इतर लोक पाहत असताना, त्याच्या घशातून घरघर आवाज येत तो मरतो.
संप्राप्योत्तरमंशेन देहं त्यजति पूर्वकम् ४२.
शरीराचा वरचा भाग गाठून, तो मागील अवस्थेतून देह सोडतो.
क्षणिकं मरणे दुःखमनंतं प्रार्थनाकृतम् ४२.
मरण्याचे दुःख क्षणभराचे असते, पण इच्छा मात्र संपत नाहीत.
न परः प्रार्थयेद्भूयस्तृष्णा लाघवकारणम् ४२.
कोणालाही अधिकाची इच्छा करू नये; कारण तृष्णा अगदी क्षुल्लक कारणानेही निर्माण होते.
निसर्गात्सर्वभूतानामिति दुःखपरंपरा ४२.
सर्व जीवांना स्वभावतः दुःखांची मालिका असते.
स चान्नौषधिलेपेन क्षणमात्रं प्रशाम्यति ४२.
अन्न किंवा औषध घेतल्यावर ते दुःख फक्त क्षणभर कमी होते.
तयाभिभूतो म्रियते यथान्यैर्व्याधिभिर्न्नरः ४२.
त्या दुःखाने पछाडल्यावर, माणूस इतर आजारांप्रमाणेच मरतो.
सर्वमाभरणं भारं सर्वमालेपनं मम ४२.
सर्व दागिने ओझेच आहेत, सर्व लेप माझेच आहेत.
इत्येवं राज्यसंभोगैः कुतः सौख्यं विचारतः ४२.
राजसुखांचा विचार केला, तरी खरे सुख कुठे आहे?
प्रायेण श्रीमदालेपान्नहुषाद्या महानृपाः ४२.
बहुतेक श्रीमंतीचा गर्व झाल्यामुळे नहुषासारखे मोठे राजे नष्ट झाले.
उपर्युपरि देवानामन्योन्यातिशये स्थितम् ४२.
देवतांमध्ये एकमेकांपेक्षा वरचढ होण्याची स्पर्धा असते.
न चान्यत्क्रियते कर्म सोऽत्र दोषः सुदारुणः ४२.
इथे दुसरे काहीही कर्म केले जात नाही; हाच दोष फार भयंकर आहे.
पुण्यमूलक्षये तद्वत्पातयंति दिवौकसः ४२.
पुण्याची मुळं संपली की, देवताही त्याच प्रकारे खाली पडतात.
तथा नारकिणां दुःखं प्रसिद्धं किं च वर्ण्यते ४२.
नरकवासीयांचे दुःख सर्वज्ञात आहे; त्याचे वर्णन करायला काय उरले?
कुठारैश्ठेदनं तीव्रं वल्कलानां च तक्षणम् ४२.
तेथे कुऱ्हाडीने जबरदस्त छेद केला जातो आणि झाडाच्या साली फाडल्या जातात.