मम श्रमांभसोद्भूते महांभोधौ निमज्जतः
माझ्या श्रमातून निर्माण झालेल्या मोठ्या समुद्रात मी बुडालो होतो.
मदुपज्ञे महांभोधौ स्रवते कोऽपि पन्नगः
माझ्यामुळे निर्माण झालेल्या त्या महासागरात एखादा सर्प वाहत जातो.
कुतस्तमोमये ब्रूहि त्वयि सत्त्वगुणोदयः
तू अंधकाराने वेढलेला असताना तुझ्यात सत्त्वगुण कसा उत्पन्न होतो, हे सांग.
जलाशये प्रस्वपता दैत्यभीत्या जनार्दन
जनार्दना, दैत्यांच्या भीतीने पाण्यात झोपलेला आहेस.
चतुर्भ्यो मम वक्त्रेभ्यो वेदाः समुदयं गताः 1.3.2.9.
माझ्या चार तोंडांतून वेद उत्पन्न झाले आहेत.
मया हि सृज्यते विश्वमिदं स्थावरजंगमम्
हे स्थावर आणि जंगम असे संपूर्ण विश्व मीच निर्माण करतो.
ततः कथय वैकुंठ मन्नियोज्येषु कश्चन
म्हणून, वैकुंठा, माझ्याकडून नेमणूक करायची अशी कोणतीही व्यक्ती सांग.
नंदिकेश्वर उवाच इत्थं सरोषसंरंभे विधौ पौरुषभाषिणि
नंदिकेश्वर म्हणाले — अशा राग आणि गर्वाने भरलेल्या अवस्थेत, सृष्टीकर्त्याने अभिमानाने बोलले,
नाभीसरोजसंजातो मम त्वमवधारय
तू माझ्या नाभीतील कमळातून जन्मलेला आहेस, हे लक्षात ठेव.
योगनिद्रां मयोन्मुच्य पुरा ह मधुकैटभौ
मी योगनिद्रा सोडून पूर्वी मधु आणि कैटभ यांचा वध केला.
सोमकप्रमुखान्दैत्यान्हंतुमात्मेच्छया मम
सोमकासह असलेल्या दैत्यांचा नाश करण्यासाठी मी स्वतःच्या इच्छेने कृती करतो.
न किंचिदपि पश्यंति रजसारूढदृष्टयः
ज्यांची दृष्टी रजोगुणाने व्यापलेली आहे, त्यांना काहीच दिसत नाही.
अविनाभाविनी शक्तिर्ननु मे पद्मवासिनी
माझी अविनाभाविनी शक्ती म्हणजेच कमळात वास करणारी नाही का?
भूतान्यमूनि कालोऽयमात्मनोप्यहमेव हि
ही सर्व भुते, हा काळ आणि माझे स्वतःचे अस्तित्व — हे सर्व मीच आहे.
प्र आदित्या वसवो रुद्रा दिक्पाला मनवोऽप्यहम् 1.3.2.9.
आदित्य, वसु, रुद्र, दिशा पालक आणि मनू — हे सर्व मीच आहे.
ममैव विनियोगेन सृष्टिशक्तिः स्वयं स्थिता
माझ्या आज्ञेने सृष्टीची शक्ती स्वतःच स्थिर आहे.
ययावनल्पसमयःसवर्तसदृशस्तयो.
तिच्या कृपेने अगदी थोडा क्षणही युगासारखा भासतो.
उदयास्तमयौ स्यातां न तदा चंद्रसूर्ययोः
सूर्याचा उदय आणि अस्त होतो, पण त्या वेळी चंद्रसूर्यांना तसे होत नाही.
नाववुर्मरुतो वा न जज्वलुर्जातवेदसः
त्या वेळी न वारे वाहिले, ना अग्नी प्रज्वलित झाले.
समुद्राश्चुक्षुभुस्सर्वे पर्वताश्च चकंपिरे
सर्व समुद्र उसळले आणि पर्वत थरथरले.
पक्षमासर्तुवर्षादिकालस्य नियमो गतः
पक्ष, महिना, ऋतु, वर्ष यांचा काळाचा क्रम थांबला.
इन्द्रादयो लोकपाला मरीच्याद्या महर्षयः
इंद्र आणि इतर लोकपाल, तसेच मरीचि यांसारखे महर्षी,
एवं जाते महाक्षोभे भूताक्रन्दप्रचोदितः
अशा प्रकारे मोठा गोंधळ निर्माण झाला आणि सर्व जीवांच्या आक्रोशामुळे तो अधिकच वाढला.
व्यचिंतयच्च विश्वात्मा विश्वसंरक्षणोद्यतः
विश्वाचा आत्मा, जगाचे रक्षण करण्याच्या हेतूने, खोल विचार करू लागला.
स्वामिनं सकलैश्वर्यदातारं मां मदोद्धतौ 1.3.2.9.
तो माझ्याच—सर्व ऐश्वर्य देणाऱ्या आणि अभिमानाने भरलेल्या—स्वरूपाचा विचार करू लागला.
अहो मोहस्य माहात्म्यं वदिमौ द्रुहिणाच्युतौ
अहो, मोहाची ही किती मोठी लीला! ब्रह्मा आणि अच्युत, चला आपण याबद्दल बोलूया.
अज्ञानतिमिरोद्भूति दूषिताशयलोचनः
अज्ञानाच्या अंधारातून जन्मलेली, त्यांची मने आणि दृष्टी दूषित झाली होती.
कृतापराधावप्येतौ निमग्नौ मोहसागरे
काहीही अपराध न करता, ते दोघेही मोहाच्या समुद्रात बुडाले होते.
इति निश्चित्य मनसा माया वैवश्यमेतयोः
मग त्याने मनाशी ठरवले की, या दोघांमध्ये मायेमुळे निर्माण झालेला गोंधळ आहे.
अहोऽनुकम्पा तरुणेंदुमौलेः स्वभावसिद्धा भुवनत्रयेऽस्मिन्
अहो, या तरुण चंद्रकोरीधारी परमेश्वराची दया किती अपार आहे! ती या तिन्ही लोकांत स्वाभाविक आहे.