इति भूतानि शोचंति नानायोनिगतान्यपि अनादृत्य कथं ब्रूहि स्थितश्चोदर एव च॥ ४०.
अशी सर्व जीव, वेगवेगळ्या जन्मांत असले तरी, दुःखी होतात; हे सगळं सोडून तू पोटातच कसा राहतोस, सांग.
तात जानाम्यहं सर्वमेतत्परम दुर्लभम् ४०.
बाळा, मला हे सगळं माहीत आहे; हे फारच दुर्मिळ आहे.
द्वौ मार्गौ किल वेदेषु प्रोक्तौ कालोऽर्चिरेव च ४०.
वेदांमध्ये दोन मार्ग सांगितले आहेत—काळाचा मार्ग आणि प्रकाशाचा मार्ग.
स्वर्गे वा नरके वापि कालमार्गगतो ह्ययम् ४०.
स्वर्गात असो वा नरकात, हा जीव नेहमी काळाच्या मार्गानेच जातो.
तस्यैव हेतोः प्रयतेत्कोविदो यन्न दुःखवित् ४०.
म्हणूनच, जो दुःख देत नाही त्यासाठी ज्ञानी माणूस प्रयत्न करतो.
तच्चेन्मम मनस्तात नानादोषैर्न मोह्यते ४०.
बाळा, जर माझं मन वेगवेगळ्या दोषांनी भरकटत नसेल,
ततस्तस्य पिता पार्थ कांदिशीको महेश्वरम् ४०.
मग त्याचे वडील, पार्थ, कांदीशिक, महेश्वराची प्रार्थना करू लागले.
त्वां विना कोऽपरो देव पुत्रस्याभीष्टदोऽस्ति मे ४०.
देवा, तुझ्याशिवाय माझ्या मुलाच्या इच्छा पूर्ण करणारा दुसरा कोण आहे?
ततस्तस्यातिभक्त्यासौ प्राह तुष्टो महेश्वरः ४०.
मग त्याच्या मोठ्या भक्तीने प्रसन्न होऊन महेश्वराने त्याला उत्तर दिलं.
विपरीतश्च शीघ्रं भो मांटिपुत्रः प्रबोध्यताम् ४०.
मांटीचा मुलगा उलट्या प्रकारे का होईना, पण लवकर जागा होऊ दे.
महामते मांटिपुत्र न धार्यं ते भयं हृदि ४०.
महामती मांटीपुत्रा, तुझ्या मनात भीती ठेवू नकोस.
ततोऽपरास्त्वधर्माद्याः प्रोचुर्नैव तथा वयम् ४०.
मग अधर्म वगैरे इतरांनी सांगितलं, 'आम्ही तसे नाही.'
इत्युक्ते स विभूतीभिः शीघ्रमेव कुमारकः ४०.
असं म्हटल्यावर, त्या मुलाला लगेचच विभूती प्राप्त झाल्या.
ततो विभूतयः प्राहुर्मांटे तव सुतस्त्वसौ ४०.
मग त्या विभूतींनी सांगितलं, 'मांटी, हा तुझा मुलगाच आहे.'
कालभीतिरिति ख्यातस्तस्मादेष भविष्यति ४०.
त्यामुळे त्याला काळाचा भयं म्हणून 'काळभीती' हे नाव मिळेल.
सोऽपि बालः प्रववृधे शुक्लपक्ष इवोडुपः ४०.
तो मुलगाही वाढू लागला, जसा शुक्ल पक्षातील चंद्र वाढतो.
पंचमंत्राञ्जपञ्छुद्धस्तीर्थयात्रापरोऽभवत् ४०.
पाच मंत्रांचा जप करून स्वतःला शुद्ध करून तो तीर्थयात्रेला मन लावू लागला.
कालभीतिगुप्तक्षेत्रगुणाञ्छ्रुत्वाभ्युपाययौ ४०.
काळभीतीने राखलेल्या त्या क्षेत्राचे गुण ऐकून तो तिकडे गेला.
निवृत्तो नातिदूरेथ बिल्ववृक्षं ददर्श सः ४०.
थोड्या अंतरावर थांबून त्याने एक बेलाचे झाड पाहिले.
जपतस्तस्य विप्रस्य इंद्रियाणि लयं ययुः ४०.
त्या ब्राह्मणाने जप करत असताना त्याची इंद्रिये आत ओढली गेली.
तस्यानंदस्य नौपम्यं स्वर्गादीनां भवेत्क्वचित् ४०.
त्याच्या आनंदाची सर स्वर्गालाही कुठेच नाही.
तत्र लीनो मुहुर्तेन पुनश्चाभूद्यथा पुरा ४०.
तो तिथे काही क्षण लीन झाला आणि पुन्हा पूर्वीसारखा झाला.
नायं मम महानन्दो वाराणस्यां न नमिषे ४०.
वाऱाणसीत किंवा नमिषात मला असा मोठा आनंद कधीच मिळाला नाही.
श्रीपर्वते न चान्यत्र यादृशोद्यप्रवर्त्तते ४०.
श्रीपर्वतावर किंवा दुसऱ्या कुठेही असा आनंद होत नाही.
भूतेषु परमा प्रीतिस्त्रिजगद्द्योतते स्फुटम् ४०.
सर्व जीवांमध्ये अत्यंत प्रीती निर्माण झाली आणि ती तीनही लोकांत स्पष्टपणे पसरली.
अहो स्थानप्रभावोऽयं स्फुटं चाप्यत्र प्रोच्यते ४०.
वा! या स्थळाची महती प्रत्यक्ष दिसते आणि येथे सांगितलीही जाते.
तत्र स्थितस्य धर्मार्थस्तद्वद्भूयात्सहस्रधा ४०.
जो येथे राहतो, त्याच्या पुण्य आणि संपत्ती हजारपट वाढतात.
विशिष्टं काशिमुख्येभ्यस्तीर्थेभ्यः स्थानकं त्विदम् ४०.
हे स्थान काशी आणि इतर प्रमुख तीर्थांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
इदं चेदं तीर्थमिति सदा यस्तृषितश्चरेत् ४०.
जो नेहमी तहानलेला 'हेच ते तीर्थ' असे म्हणत फिरतो,
इति संचिंत्य बिल्वस्य वृक्षस्याधो व्यवस्थितः ४०.
अशी कल्पना करून तो बेलाच्या झाडाखाली बसला.