पुलस्त्यपुलहाभ्यां च जज्ञिरे यक्षराक्षसाः
पुलस्त्य आणि पुलहापासून यक्ष आणि राक्षस जन्मले.
भृगोरग्निः समुदभूच्च्यवनाद्यास्तथर्षयः यत्पुत्रपौत्रैर्भुवनमिदमापूर्यतेऽखिलम्
भृगुपासून अग्नी आणि च्यवन व इतर ऋषी जन्मले, ज्यांच्या पुत्रांनी आणि नातवंडांनी हे संपूर्ण जग भरून गेलं.
एवं ब्रह्माऽऽत्मजैः स्वीयैरिदमापूरयज्जगत्
अशा प्रकारे ब्रह्मानं आपल्या संततीने हे जग भरून टाकलं.
अच्युतोऽपि भृगोः पुत्रीमुद्वाह्य कमलालयाम् 1.3.2.8.
अच्युतानंही भृगुची कन्या, कमलालयेला वरण केलं.
सृष्टिस्थितिभ्यां द्रुहिणाब्जनाभौ स्वाधीनतां नूनमुपागताभ्याम्
सृष्टी आणि पालन यामुळे कमलासन आणि कमलनाभ यांनी नक्कीच आपली सत्ता मिळवली.
विरंच्यप्युतयोरासीद्विवादो मोहसंभवः
विरंची आणि उतयामध्येही मोहातून वाद निर्माण झाला.
रजोविकाराभ्यधिको बाह्ये नील इवोत्थितः
रजोगुणाची अधिकता बाहेर निळ्या छटेप्रमाणे प्रकट झाली.
पितामहस्य लोकानां किमेवमतिमोहितः
संपूर्ण जगाचा पितामह असा कसा गोंधळून गेला?
त्वत्त एवोदितौ दैत्यौ निहत्य मधुकैटभौ
फक्त तुझ्यापासूनच मधु आणि कैटभ हे दोन दैत्य उत्पन्न झाले आणि तूच त्यांचा नाश केला.
त्वामेव सृजतो नित्यं बहुधा मम वेधसः
सर्वदा वेधस तुला अनेक रूपांनी निर्माण करतो.
मम श्रमांभसोद्भूते महांभोधौ निमज्जतः
माझ्या श्रमातून निर्माण झालेल्या मोठ्या समुद्रात मी बुडालो होतो.
मदुपज्ञे महांभोधौ स्रवते कोऽपि पन्नगः
माझ्यामुळे निर्माण झालेल्या त्या महासागरात एखादा सर्प वाहत जातो.
कुतस्तमोमये ब्रूहि त्वयि सत्त्वगुणोदयः
तू अंधकाराने वेढलेला असताना तुझ्यात सत्त्वगुण कसा उत्पन्न होतो, हे सांग.
जलाशये प्रस्वपता दैत्यभीत्या जनार्दन
जनार्दना, दैत्यांच्या भीतीने पाण्यात झोपलेला आहेस.
चतुर्भ्यो मम वक्त्रेभ्यो वेदाः समुदयं गताः 1.3.2.9.
माझ्या चार तोंडांतून वेद उत्पन्न झाले आहेत.
मया हि सृज्यते विश्वमिदं स्थावरजंगमम्
हे स्थावर आणि जंगम असे संपूर्ण विश्व मीच निर्माण करतो.
ततः कथय वैकुंठ मन्नियोज्येषु कश्चन
म्हणून, वैकुंठा, माझ्याकडून नेमणूक करायची अशी कोणतीही व्यक्ती सांग.
नंदिकेश्वर उवाच इत्थं सरोषसंरंभे विधौ पौरुषभाषिणि
नंदिकेश्वर म्हणाले — अशा राग आणि गर्वाने भरलेल्या अवस्थेत, सृष्टीकर्त्याने अभिमानाने बोलले,
नाभीसरोजसंजातो मम त्वमवधारय
तू माझ्या नाभीतील कमळातून जन्मलेला आहेस, हे लक्षात ठेव.
योगनिद्रां मयोन्मुच्य पुरा ह मधुकैटभौ
मी योगनिद्रा सोडून पूर्वी मधु आणि कैटभ यांचा वध केला.
सोमकप्रमुखान्दैत्यान्हंतुमात्मेच्छया मम
सोमकासह असलेल्या दैत्यांचा नाश करण्यासाठी मी स्वतःच्या इच्छेने कृती करतो.
न किंचिदपि पश्यंति रजसारूढदृष्टयः
ज्यांची दृष्टी रजोगुणाने व्यापलेली आहे, त्यांना काहीच दिसत नाही.
अविनाभाविनी शक्तिर्ननु मे पद्मवासिनी
माझी अविनाभाविनी शक्ती म्हणजेच कमळात वास करणारी नाही का?
भूतान्यमूनि कालोऽयमात्मनोप्यहमेव हि
ही सर्व भुते, हा काळ आणि माझे स्वतःचे अस्तित्व — हे सर्व मीच आहे.
प्र आदित्या वसवो रुद्रा दिक्पाला मनवोऽप्यहम् 1.3.2.9.
आदित्य, वसु, रुद्र, दिशा पालक आणि मनू — हे सर्व मीच आहे.
ममैव विनियोगेन सृष्टिशक्तिः स्वयं स्थिता
माझ्या आज्ञेने सृष्टीची शक्ती स्वतःच स्थिर आहे.
ययावनल्पसमयःसवर्तसदृशस्तयो.
तिच्या कृपेने अगदी थोडा क्षणही युगासारखा भासतो.
उदयास्तमयौ स्यातां न तदा चंद्रसूर्ययोः
सूर्याचा उदय आणि अस्त होतो, पण त्या वेळी चंद्रसूर्यांना तसे होत नाही.
नाववुर्मरुतो वा न जज्वलुर्जातवेदसः
त्या वेळी न वारे वाहिले, ना अग्नी प्रज्वलित झाले.
समुद्राश्चुक्षुभुस्सर्वे पर्वताश्च चकंपिरे
सर्व समुद्र उसळले आणि पर्वत थरथरले.