तथाप्येष प्रवक्ष्येऽहमंशांशेन यथामति
तरीही, मी माझ्या शक्तीनुसार थोडक्यात त्यांचा उल्लेख करतो.
पुरादिदेवकल्पादौ निर्विकल्पो महेश्वरः
देवतांच्या पहिल्या युगाच्या सुरुवातीला, महेश्वर एकरूप आणि भेदरहित होता.
उद्भावितं च तद्विश्वं स्रष्टुं पातुं च सर्वदा
त्याने हे विश्व निर्माण केलं, ते नेहमीच निर्माण करायला आणि राखायला.
असृजद्दक्षिणांगेन त्र्यंबकः परमेष्ठिनम् 1.3.2.8.
त्र्यंबकाने आपल्या उजव्या भागातून परमेष्ठी म्हणजे ब्रह्मा निर्माण केला.
ब्रह्माणं रजसा विष्णुं सत्त्वेन समयूयुजत्
त्याने ब्रह्माला रजोगुण आणि विष्णूला सत्त्वगुण दिला.
ईशाते सर्वजगतां सृष्टिरक्षाविधानयोः
संपूर्ण जगाच्या सृष्टी आणि रक्षणाच्या व्यवस्थेसाठी त्याला सर्वांचा ईश म्हटलं जातं.
दक्षं च दक्षिणांगुष्ठात्सृष्ट्यै प्रावर्तयद्विधिः
सृष्टीसाठी विधीनं आपल्या उजव्या अंगठ्यातून दक्षाला निर्माण केलं.
शूद्रांश्च पद्भ्यां निरमात्स्वयं च कमलासनः
कमलासनानं स्वतःच्या पायांपासून शूद्रांना उत्पन्न केलं.
मरुतः फणिनो गृध्रा गंधर्वासरसोऽपि च
मरुत, सर्प, गिधाडं, गंधर्व आणि नद्या यांचाही जन्म झाला.
नानाज्ञातित्वमापाद्य नानाकर्मप्रवर्तकाः
त्यांनी वेगवेगळ्या रूपं धारण करून विविध कृत्ये करू लागले.
पुलस्त्यपुलहाभ्यां च जज्ञिरे यक्षराक्षसाः
पुलस्त्य आणि पुलहापासून यक्ष आणि राक्षस जन्मले.
भृगोरग्निः समुदभूच्च्यवनाद्यास्तथर्षयः यत्पुत्रपौत्रैर्भुवनमिदमापूर्यतेऽखिलम्
भृगुपासून अग्नी आणि च्यवन व इतर ऋषी जन्मले, ज्यांच्या पुत्रांनी आणि नातवंडांनी हे संपूर्ण जग भरून गेलं.
एवं ब्रह्माऽऽत्मजैः स्वीयैरिदमापूरयज्जगत्
अशा प्रकारे ब्रह्मानं आपल्या संततीने हे जग भरून टाकलं.
अच्युतोऽपि भृगोः पुत्रीमुद्वाह्य कमलालयाम् 1.3.2.8.
अच्युतानंही भृगुची कन्या, कमलालयेला वरण केलं.
सृष्टिस्थितिभ्यां द्रुहिणाब्जनाभौ स्वाधीनतां नूनमुपागताभ्याम्
सृष्टी आणि पालन यामुळे कमलासन आणि कमलनाभ यांनी नक्कीच आपली सत्ता मिळवली.
विरंच्यप्युतयोरासीद्विवादो मोहसंभवः
विरंची आणि उतयामध्येही मोहातून वाद निर्माण झाला.
रजोविकाराभ्यधिको बाह्ये नील इवोत्थितः
रजोगुणाची अधिकता बाहेर निळ्या छटेप्रमाणे प्रकट झाली.
पितामहस्य लोकानां किमेवमतिमोहितः
संपूर्ण जगाचा पितामह असा कसा गोंधळून गेला?
त्वत्त एवोदितौ दैत्यौ निहत्य मधुकैटभौ
फक्त तुझ्यापासूनच मधु आणि कैटभ हे दोन दैत्य उत्पन्न झाले आणि तूच त्यांचा नाश केला.
त्वामेव सृजतो नित्यं बहुधा मम वेधसः
सर्वदा वेधस तुला अनेक रूपांनी निर्माण करतो.
मम श्रमांभसोद्भूते महांभोधौ निमज्जतः
माझ्या श्रमातून निर्माण झालेल्या मोठ्या समुद्रात मी बुडालो होतो.
मदुपज्ञे महांभोधौ स्रवते कोऽपि पन्नगः
माझ्यामुळे निर्माण झालेल्या त्या महासागरात एखादा सर्प वाहत जातो.
कुतस्तमोमये ब्रूहि त्वयि सत्त्वगुणोदयः
तू अंधकाराने वेढलेला असताना तुझ्यात सत्त्वगुण कसा उत्पन्न होतो, हे सांग.
जलाशये प्रस्वपता दैत्यभीत्या जनार्दन
जनार्दना, दैत्यांच्या भीतीने पाण्यात झोपलेला आहेस.
चतुर्भ्यो मम वक्त्रेभ्यो वेदाः समुदयं गताः 1.3.2.9.
माझ्या चार तोंडांतून वेद उत्पन्न झाले आहेत.
मया हि सृज्यते विश्वमिदं स्थावरजंगमम्
हे स्थावर आणि जंगम असे संपूर्ण विश्व मीच निर्माण करतो.
ततः कथय वैकुंठ मन्नियोज्येषु कश्चन
म्हणून, वैकुंठा, माझ्याकडून नेमणूक करायची अशी कोणतीही व्यक्ती सांग.
नंदिकेश्वर उवाच इत्थं सरोषसंरंभे विधौ पौरुषभाषिणि
नंदिकेश्वर म्हणाले — अशा राग आणि गर्वाने भरलेल्या अवस्थेत, सृष्टीकर्त्याने अभिमानाने बोलले,
नाभीसरोजसंजातो मम त्वमवधारय
तू माझ्या नाभीतील कमळातून जन्मलेला आहेस, हे लक्षात ठेव.
योगनिद्रां मयोन्मुच्य पुरा ह मधुकैटभौ
मी योगनिद्रा सोडून पूर्वी मधु आणि कैटभ यांचा वध केला.