अयनस्योत्तरस्यादौ मकरं याति भास्करः ३८.
उत्तरायणाच्या सुरुवातीला सूर्य मकर राशीत प्रवेश करतो.
त्रिष्वेतेष्वथ भुक्तेषु ततो वैषुवतीं गतिम् ३८.
या तिघांमध्ये फिरून झाल्यावर तो विषुवत मार्गाला पोहोचतो.
ततो रात्रिः क्षयं याति वर्धते तु दिनं दिनम् ३८.
मग रात्र कमी होत जाते आणि दिवस दिवसागणिक वाढतो.
राशिं कर्कटकं प्राप्य कुरुते दक्षिणायांनम् ३८.
कर्क राशीत पोहोचल्यावर तो दक्षिणायन सुरू करतो.
दक्षिणायक्रमे सूर्यस्तथा शीघ्रं निवर्तते ३८.
दक्षिणायन मार्गात सूर्य लवकर परत फिरतो.
तस्मात्प्रकृष्टां भूमिं स कालेनाल्पेन गच्छति ३८.
म्हणून तो थोड्या वेळात जास्त भूभाग पार करतो.
तथोदगयने सूर्यः सर्पते मंदविक्रमः ३८.
उत्तरायणात सूर्य मंद गतीने पुढे सरकतो.
संध्याकाले च मंदेहाः सूर्यमिच्छंति खादितुम् ३८.
संध्याकाळी मंदेह राक्षस सूर्याला गिळण्याची इच्छा करतात.
अक्षयत्वं शरीराणां मरणं च दिनेदिने ३८.
शरीरे अक्षय असली तरी मृत्यू रोजच येतो.
ततो गायत्रिपूतं यद्द्विजास्तोयं क्षिपंति च ३८.
म्हणून द्विजांनी गायत्रीने शुद्ध केलेले पाणी अर्पण करावे.
ये संध्यां नाप्युपासंते कृतघ्ना यांति रौरवम् ३८.
जे संध्यावंदन करत नाहीत, ते कृतघ्न रौरव नरकात जातात.
अप्सरोग्रामणीसर्पैरथो याति च सप्तभिः ३८.
मग तो अप्सरांचा प्रमुख आणि सर्पांसह त्या सात जणांसोबत जातो.
पूषा च सविता सोऽथ भगस्त्वष्टा च कीर्तितः ३८.
पूषा, सविता, भग आणि त्वष्टा यांचीही नावे घेतली आहेत.
ततो दिवाकरस्थानान्मंडलं शशिनः स्थितम् ३८.
मग सूर्याच्या जागी चंद्राचे मंडळ स्थिर झाले आहे.
कुंदाभा दश चैवाश्वा वामदक्षिणतो युताः ३८.
कुंदासारखी शुभ्र दिसणारी दहा घोडी डावीकडे आणि उजवीकडे जोडलेल्या आहेत.
नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नमुपरिष्टात्प्रकाशते ३८.
वर संपूर्ण नक्षत्रमंडळ तेजाने झळकत आहे.
विंशतिश्च तथा कोट्यो नक्षत्राणां प्रकीर्तिताः ३८.
नक्षत्रांची वीस कोटी संख्या सांगितली आहे.
वाय्वग्निद्रव्यसंभूतो रथश्चंद्रसुतस्य च ३८.
चंद्रपुत्राचा रथ वारा, अग्नी आणि इतर द्रव्यांनी बनलेला आहे.
द्विलक्षश्चोत्तरे तस्माद्बुधाच्चाप्युशना स्मृतः ३८.
त्यापुढे दोन लक्ष अंतरावर बुध आणि उशनास्मरण केले जाते.
लक्षद्वयेन भौमस्य स्मृतो देवपुरोहितः ३८.
भौमापासून दोन लक्ष अंतरावर देवांचा पुरोहित स्मरणात आहे.
सौरिर्बृहस्पतेश्चोर्ध्वं द्विलक्षे समुपस्थितः ३८.
बृहस्पतीच्या वर दोन लक्ष अंतरावर सौरी स्थित आहे.
स्वर्भानोस्तुरगाश्चाष्टौ भृंगाभा धूसरारथम् ३८.
स्वर्भानूच्या आठ घोड्या, मधमाशांसारख्या काळ्या, धूसर रथ ओढतात.
सौरेर्लक्षं स्मृतं चोर्ध्वं ततः सप्तर्षिमण्डलम् ३८.
सौरीच्या वर एक लक्ष अंतरावर सप्तर्षींचे मंडळ आहे.
मेढीभूतः समस्तस्य ज्योतिश्चक्रस्य वै ध्रुवः ३८.
ध्रुव संपूर्ण तेजाचा चक्राचा आधार आहे.
यमाहुर्वासुदेवस्य रूपमात्मानमव्ययम् ३८.
हे वासुदेवाचे रूप आणि अविनाशी आत्मा आहे असे सांगितले जाते.
नवयोजनसाहस्रं मण्डलं सवितुः स्मृतम् ३८.
सविताचे मंडळ नऊ हजार योजनांचे आहे असे मानले जाते.
तुल्यस्तयोस्तु स्वर्भानुर्भूत्वाधस्तात्प्रसर्पति ३८.
स्वर्भानू दोघांसारखा असून खाली हालचाल करतो.
चन्द्रस्य षोडशो भागो भार्गवश्च विधीयते ३८.
चंद्राचा सोळावा भाग भार्गवाला दिला आहे.
बृहस्पतेः पादहीनौ वक्रसौरी बुधस्तथा ३८.
बृहस्पतीला पाऊण भाग कमी आहे; वक्र, सौरी आणि बुध यांनाही तसाच आहे.
योजनार्धप्रमाणानि भानि ह्रस्वं न विद्यते ३८.
तेजांचे माप अर्धे योजन आहे; त्यात काहीही कमीपणा नाही.