प्रियव्रतस्य राजर्षेरुत्पन्ना दश सूनवः ३७.
प्रियव्रत या राजर्षीचे दहा पुत्र झाले.
सप्त सप्तसु द्वीपेषु तेन पुत्राः प्रतिष्ठिताः ३७.
त्यातील सात पुत्र सातही द्वीपांमध्ये स्थापन करण्यात आले.
तस्यासन्नव सुताः पार्थ नववर्षेश्वराः स्मृताः ३७.
त्याला नऊ पुत्र होते, हे पार्था, आणि ते नऊ प्रदेशांचे स्वामी म्हणून ओळखले जातात.
योजनानां सहस्राणि नव प्रत्येकशः स्मृताः ३७.
प्रत्येकाकडे नऊ हजार योजने एवढं क्षेत्र आहे असं सांगितलं जातं.
अंतरे हेमभूमिष्ठमिलावृतमिहोच्यते ३७.
त्यांच्या मध्ये हेमभूमी आहे, जिला येथे इलावृत असं म्हणतात.
गंधवत्सागरांतस्य केतुमालमिति स्मृतम्॥ ३७.
सुगंधी समुद्राच्या पलीकडे केतुमाल नावाचा प्रदेश आहे असं मानलं जातं.
श्रृंगवज्जलधेरंतः कुरुखंडमिति स्मृतम् ३७.
शृंग पर्वताच्या आत कुरूखंड नावाचा प्रदेश आहे असं सांगितलं जातं.
सुनीलश्वेतयोर्मध्ये खंडमाहुश्च रम्यकम् ३७.
सुनिल आणि श्वेत या दोन पर्वतांच्या मध्ये रम्यक नावाचा प्रदेश आहे असं म्हटलं जातं.
हिमवद्धिमकूटांतः खण्डं किंपुरुषं स्मृतम् ३७.
हिमालयाच्या बर्फाच्छादित शिखरांमध्ये किंपुरुष नावाचा प्रदेश ओळखला जातो.
नाभिखण्डं च कुरवो द्वे वर्षे धनुपाकृती ३७.
नाभी नावाचा प्रदेश कुरू लोकांनी व्यापला आहे, आणि तिथे दोन धनुष्याच्या आकाराची भूमी आहे.
नाभेः पुत्रश्च ऋषभ ऋषभाद्बरतोऽभवत् ३७.
नाभीला ऋषभ नावाचा मुलगा झाला, आणि ऋषभापासून भरताचा जन्म झाला.
अत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च उपार्जनम् ३७.
या प्रदेशात धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांचा लाभ मिळतो.
शाकद्वीपे च शाकोऽस्ति योजनानां सहस्रकः ३७.
शाकद्वीपावर शाक नावाचे झाड आहे, जे हजार योजनांइतके मोठे आहे.
तस्य च प्रियव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथिरिति॥ ३७.
त्या द्वीपाचा राजा प्रियव्रत आहे, ज्याचे दुसरे नाव मेधातिथी आहे.
तस्य पुरोजवमनोजववेपमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वचारसंज्ञानि पुत्रनामानि सप्त वर्षाणि॥ ३७.
त्याचे सात पुत्र म्हणजे पुरोजव, मनोजव, वेपमान, धूम्राणी, चित्ररूप, बहुरूप आणि विश्वचार, आणि ह्याच नावांनी त्या सात प्रदेशांना ओळखले जाते.
शाकद्वीपे च वर्ष ऋतव्रतसत्यव्रतानुव्रतनामानो वाय्यवात्कमं भगवंतं जपंति॥ ३७.
शाकद्वीपातील ऋतव्रत, सत्यव्रत आणि अनुव्रत नावाच्या प्रदेशातील लोक वायू या भगवंताची उपासना करतात.
अंतः प्रविश्य भूतानि यो विभज्यात्मकेतुभिः ३७.
जो सर्व प्राण्यांमध्ये प्रवेश करून, स्वतःच्या चिन्हांनी त्यांना वेगळे करतो.
कुशद्वीपे कुशस्तंबो योजनानां सहस्रकः ३७.
कुशद्वीपावर कुशस्तंभ नावाचे झाड आहे, जे हजार योजनांइतके मोठे आहे.
तद्द्वीपपतिश्च प्रैयव्रतो हिरण्यरोमा तत्पुत्रवसुवसुदानदृढकविनाभिगुप्तसत्यव्रतवामदेवनामांकितानि सप्त वर्षाणि ३७.
त्या द्वीपाचा राजा प्रियव्रताचा वंशज हिरण्यरोम आहे; त्याचे सात पुत्र म्हणजे वसु, वसुदान, दृढकवी, नाभिगुप्त, सत्यव्रत आणि वामदेव, आणि ह्याच नावांनी त्या सात प्रदेशांना ओळखले जाते.
परस्य ब्रह्णः साक्षाज्जातवेदासि हव्यवाट् ३७.
तो प्रत्यक्ष ब्रह्माचा अग्नी, जातवेद आणि हव्यासाठी वाहणारा आहे.
क्रौंचद्वीपे क्रौंचनामा पर्वतो योजनायतः ३७.
क्रौंचद्वीपावर क्रौंच नावाचा पर्वत आहे, जो हजार योजनांइतका आहे.
तत्र च प्रैयव्रतो घृतपृष्टिनामा तत्पुत्राममधुरुहमेघपृष्ठस्वदामऋताश्वलोहितार्णववनस्पतिइतिसप्तपुत्रनामांकितानि सप्त वर्षाणि॥ ३७.
तिथे प्रियव्रताचा वंशज घृतपृष्ठ नावाचा राजा आहे; त्याचे सात पुत्र म्हणजे अमधुर, हेमेघ, पृष्ठ, स्वादाम, ऋताश्व, लोहितार्ण आणि वनस्पती, आणि ह्याच नावांनी त्या सात प्रदेशांना ओळखले जाते.
वर्णाश्च गुरुऋषभद्रविणदेवकसंज्ञाः॥ ३७.
तिथे गुरु, ऋषभ, द्रविण आणि देवक अशी चार वर्ण आहेत.
आपोमयं भगवंतं स्तुवंति॥ ३७.
ते पाण्याच्या स्वरूप असलेल्या भगवंताची स्तुती करतात.
आपः पुरुषवीर्याश्च पुनंतीर्भूर्भूवःस्वश्च ३७.
पाणी, पुरुषाची शक्ती असलेले, तसेच भू, भुवः आणि स्वः हे लोक, सर्व शुद्ध करतात.
शाल्मलेर्नाम वृक्षस्य तत्रवासः सहस्रं योजनानां तच्चिह्नं शाल्मलिद्विपमुच्यते॥ ३७.
तिथे शाल्मली नावाच्या झाडाजवळ वस्ती आहे, जे हजार योजनांइतके मोठे आहे; म्हणून त्या द्वीपाला शाल्मलीद्वीप असे म्हणतात.
तस्याधिपतिः प्रैयव्रतो यज्ञबाहुस्तत्पुत्रसुरोचनसौमनस्यरमणकदेवबर्हिपारिभद्राप्यायनाभिज्ञाननामानि सप्तवर्षाणि॥ ३७.
त्या प्रदेशाचा राजा प्रैयव्रत होता. त्याचा मुलगा यज्ञबाहू याच्या सात विभागांची नावे सुरोचन, सौमनस्य, रमणक, देवबर्हि, पारिभद्र, प्यायन आणि अभिज्ञान अशी आहेत.
वर्णाश्च श्रुतधरवीर्यवसुंधरइषंधरसंज्ञा भगवंतं सोमं यजंति॥ ३७.
शृतधर, वीर्यवसु, मृधरा, ऐष आणि धर या नावांच्या जाती तेथे आहेत आणि त्या सर्व भगवंत सोमाची पूजा करतात.
स्वयोनिः पितृदेवेभ्यो विभजञ्छुक्लकृष्णयोः ३७.
स्वतः उत्पन्न झालेला तो, पितरांना आणि देवांना, शुभ आणि अशुभ अशा दोन भागांत विभागतो.
इति जपः गोमेदनामा प्लक्षोस्ति सुरम्यो यस्य च्छायया ३७.
जप असा आहे—गोमेद नावाचा प्लक्षवृक्ष आहे, तो अतिशय रम्य असून त्याची सावली—