पूर्वं चैत्ररथं नामदक्षिणे गंधमादनम् ३७.
पूर्वेला चैत्तरथ नावाचं स्थान आहे आणि दक्षिणेला गंधमादन पर्वत आहे.
सरांसि चापि चत्वारि चतुर्दिक्षु निबोध मे ३७.
चारही दिशांना असलेल्या चार सरोवरांबद्दल आता माझं ऐक.
प्रत्यक्छीतो दकंनाम उत्तरे च महाह्रदः ३७.
पश्चिमेला डक नावाचं सरोवर आहे आणि उत्तरेला एक मोठं सरोवर आहे.
योजनानां सहस्राणि सहस्रं पिंडतः स्मृतम् ३७.
त्याचं क्षेत्रफळ हजारावर हजार योजने एवढं आहे असं सांगितलं जातं.
मेरोर्दक्षिणतश्चैव त्रयो मर्यादपर्वताः ३७.
मेरूच्या दक्षिणेला तीन सीमा दर्शवणारे पर्वत आहेत.
लक्षयोजनदीर्घाश्च विस्तीर्णा द्विसहस्रकम् ३७.
हे पर्वत एक लक्ष योजने लांब आणि दोन हजार योजने रुंद आहेत.
माल्यवान्पूर्वतो मेरोर्गंधाख्यः पश्चिमे तथा ३७.
मेरूच्या पूर्वेला माल्यवान पर्वत आहे आणि पश्चिमेला गंध नावाचा पर्वत आहे.
गंधमादनसंस्थाया महागजप्रमाणतः ३७.
गंधमादन पर्वतावर हे पर्वत मोठ्या हत्तीच्या आकाराचे आहेत.
आसीत्स्वायंभुवोनाम मनुराद्यः प्रजापतिः प्रियव्रतोत्तानपादौ तस्याऽऽस्तां तनयावुभौ॥ ३७.
स्वायंभुव नावाचा पहिला मनू, जो प्रजापती होता, त्याचे प्रियव्रत आणि उत्तानपाद हे दोन पुत्र होते.
ध्रुवश्चोत्तानपादस्य पुत्रः परमधार्मिकः ३७.
उत्तानपादाचा पुत्र ध्रुव हा अत्यंत धर्मशील होता.
प्रियव्रतस्य राजर्षेरुत्पन्ना दश सूनवः ३७.
प्रियव्रत या राजर्षीचे दहा पुत्र झाले.
सप्त सप्तसु द्वीपेषु तेन पुत्राः प्रतिष्ठिताः ३७.
त्यातील सात पुत्र सातही द्वीपांमध्ये स्थापन करण्यात आले.
तस्यासन्नव सुताः पार्थ नववर्षेश्वराः स्मृताः ३७.
त्याला नऊ पुत्र होते, हे पार्था, आणि ते नऊ प्रदेशांचे स्वामी म्हणून ओळखले जातात.
योजनानां सहस्राणि नव प्रत्येकशः स्मृताः ३७.
प्रत्येकाकडे नऊ हजार योजने एवढं क्षेत्र आहे असं सांगितलं जातं.
अंतरे हेमभूमिष्ठमिलावृतमिहोच्यते ३७.
त्यांच्या मध्ये हेमभूमी आहे, जिला येथे इलावृत असं म्हणतात.
गंधवत्सागरांतस्य केतुमालमिति स्मृतम्॥ ३७.
सुगंधी समुद्राच्या पलीकडे केतुमाल नावाचा प्रदेश आहे असं मानलं जातं.
श्रृंगवज्जलधेरंतः कुरुखंडमिति स्मृतम् ३७.
शृंग पर्वताच्या आत कुरूखंड नावाचा प्रदेश आहे असं सांगितलं जातं.
सुनीलश्वेतयोर्मध्ये खंडमाहुश्च रम्यकम् ३७.
सुनिल आणि श्वेत या दोन पर्वतांच्या मध्ये रम्यक नावाचा प्रदेश आहे असं म्हटलं जातं.
हिमवद्धिमकूटांतः खण्डं किंपुरुषं स्मृतम् ३७.
हिमालयाच्या बर्फाच्छादित शिखरांमध्ये किंपुरुष नावाचा प्रदेश ओळखला जातो.
नाभिखण्डं च कुरवो द्वे वर्षे धनुपाकृती ३७.
नाभी नावाचा प्रदेश कुरू लोकांनी व्यापला आहे, आणि तिथे दोन धनुष्याच्या आकाराची भूमी आहे.
नाभेः पुत्रश्च ऋषभ ऋषभाद्बरतोऽभवत् ३७.
नाभीला ऋषभ नावाचा मुलगा झाला, आणि ऋषभापासून भरताचा जन्म झाला.
अत्र धर्मार्थकामानां मोक्षस्य च उपार्जनम् ३७.
या प्रदेशात धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष यांचा लाभ मिळतो.
शाकद्वीपे च शाकोऽस्ति योजनानां सहस्रकः ३७.
शाकद्वीपावर शाक नावाचे झाड आहे, जे हजार योजनांइतके मोठे आहे.
तस्य च प्रियव्रत एवाधिपतिर्नाम्ना मेधातिथिरिति॥ ३७.
त्या द्वीपाचा राजा प्रियव्रत आहे, ज्याचे दुसरे नाव मेधातिथी आहे.
तस्य पुरोजवमनोजववेपमानधूम्रानीकचित्ररेफबहुरूपविश्वचारसंज्ञानि पुत्रनामानि सप्त वर्षाणि॥ ३७.
त्याचे सात पुत्र म्हणजे पुरोजव, मनोजव, वेपमान, धूम्राणी, चित्ररूप, बहुरूप आणि विश्वचार, आणि ह्याच नावांनी त्या सात प्रदेशांना ओळखले जाते.
शाकद्वीपे च वर्ष ऋतव्रतसत्यव्रतानुव्रतनामानो वाय्यवात्कमं भगवंतं जपंति॥ ३७.
शाकद्वीपातील ऋतव्रत, सत्यव्रत आणि अनुव्रत नावाच्या प्रदेशातील लोक वायू या भगवंताची उपासना करतात.
अंतः प्रविश्य भूतानि यो विभज्यात्मकेतुभिः ३७.
जो सर्व प्राण्यांमध्ये प्रवेश करून, स्वतःच्या चिन्हांनी त्यांना वेगळे करतो.
कुशद्वीपे कुशस्तंबो योजनानां सहस्रकः ३७.
कुशद्वीपावर कुशस्तंभ नावाचे झाड आहे, जे हजार योजनांइतके मोठे आहे.
तद्द्वीपपतिश्च प्रैयव्रतो हिरण्यरोमा तत्पुत्रवसुवसुदानदृढकविनाभिगुप्तसत्यव्रतवामदेवनामांकितानि सप्त वर्षाणि ३७.
त्या द्वीपाचा राजा प्रियव्रताचा वंशज हिरण्यरोम आहे; त्याचे सात पुत्र म्हणजे वसु, वसुदान, दृढकवी, नाभिगुप्त, सत्यव्रत आणि वामदेव, आणि ह्याच नावांनी त्या सात प्रदेशांना ओळखले जाते.
परस्य ब्रह्णः साक्षाज्जातवेदासि हव्यवाट् ३७.
तो प्रत्यक्ष ब्रह्माचा अग्नी, जातवेद आणि हव्यासाठी वाहणारा आहे.