तन्नाशकृपया देवो नानास्थानेषु सोऽगमत् २४.
तिच्यावर दया येऊन, देवाने वेगवेगळ्या ठिकाणी भ्रमण केले.
स नदीः पर्वताश्चैव आश्रमान्सरसीस्तथा २४.
तो नद्या, पर्वत, आश्रम आणि सरोवरे यांना गेला.
जगत्त्रयं परिभ्रम्य पुनरागात्स्वमाश्रमम् २४.
तीनही लोकांत फिरून, तो पुन्हा आपल्या आश्रमात परतला.
ततस्तृतीयनेत्रोत्थवह्निना नाकवासिनाम् २४.
मग त्याच्या तिसऱ्या डोळ्यातून निघालेल्या अग्निने स्वर्गवासीयांसाठी—
सस तु तं भस्मसात्कृत्वा हरनेत्रोद्भवोऽनलः २४.
हराच्या डोळ्यातून निघालेल्या त्या अग्निने त्याला राख करून टाकले.
ततो भवो जगद्धेतोर्व्यभजज्जातवेदसम् २४.
मग भवाने, जगाच्या कल्याणासाठी, त्या अग्नीचे विभाजन केले.
भृंगेषु कोकिलास्येषु विहारेषु स्मरानलम् २४.
त्याने कामाचा अग्नी भुंगे, कोकिळेच्या गाण्यात आणि रम्य ठिकाणी ठेवला.
ज्वालयत्यनिशं सोऽग्निर्दुश्चिकित्स्योऽसुखावहः २४.
तो अग्नी सतत जळतो, त्यावर औषध नाही आणि तो दुःख देणारा आहे.
विललाप रतिर्द्दीना मधुना बंधुना सह २४.
रती दुःखी होऊन आपल्या मैत्रिणी मधुच्या सोबत रडू लागली.
रत्याः प्रलापमाकर्ण्य देवदेवो वृषध्वजः २४.
रतीचे दुःख ऐकून वृषध्वज देवाधिदेवांनी ते लक्षपूर्वक ऐकले.
अमूर्तोऽपि ह्ययं भद्रे कार्यं सर्वं पतिस्तव २४.
हे सोज्वळे, तुझा पती जरी निराकार असला तरी तो सर्व कामे पूर्ण करतो.
यदा विष्णुश्च भविता वसुदेवात्मजो विभुः २४.
जेव्हा वसुदेवांचा पुत्र, पराक्रमी विष्णू जन्म घेईल,
सा प्रणम्य ततो रुद्रमिति प्रोक्ता रतिस्ततः २४.
मग रतीने रुद्रांना वंदन करून असे म्हणाली.
देवर्षे वर्ण्यते चेयं कथा पीयूषसोदरा २५.
देवर्षी, ही कथा अमृतासारखी मधुर आहे, म्हणून सांगितली जाते.
भगवान्स्वां सतीं भार्यां वधार्थं चापि तारकम् २५.
भगवानांनी आपल्या पत्नी सतीसह आणि तारकाचा नाश करण्यासाठी हे केले.
त्वयैवोक्तं स विरहात्सत्यास्तप्यति वै तपः २५.
तुम्हीच सांगितले होते की, सतीपासून दूर राहिल्यामुळे तो तप करतो.
सत्यमेतत्पुरा पार्थ भवस्येदं मनीषितम् २५.
हे पार्था, हे खरे आहे, पूर्वीच भवाने असे ठरवले होते.
तपो विना शुद्धदेहो न कथंचन जायते २५.
तपश्चर्या केल्याशिवाय शुद्ध शरीर कधीच मिळत नाही.
महत्कर्माणि यानीह तेषां मूलं सदा तपः २५.
इथे जी मोठी कामे घडतात, त्यांचे मूळ नेहमीच तपश्चर्येत असते.
एतस्मात्कारणाद्देवो दर्पितं तं ददाह तु २५.
म्हणूनच देवाने त्या गर्विष्ठाला जाळून टाकले.
विहाय सगणो देवः कैलासं समपद्यत २५.
त्याला सोडून, देव आपल्या गणांसह कैलासाकडे निघून गेला.
जीवितं स्वं विनिंदंती बभ्रामेतस्ततश्चसा २५.
ती स्वतःच्या आयुष्याला तुच्छ मानून तिथून भटकत निघून गेली.
कासि कस्यासि कल्याणि किमर्थं चापि रोदिषि २५.
तू कोण आहेस, कुणाची मुलगी आहेस, हे शुभे, आणि का रडत आहेस?
निवेदिते तथा रत्या शैलः संभ्रांतमानसः २५.
रतीने असे सांगितल्यावर, तो पर्वत चिंता आणि गोंधळाने भरून गेला.
सा तत्र पितरौ प्राह सखीनां वदनेन च २५.
तेथे तिने आपल्या आईवडिलांना आणि मैत्रिणींच्या तोंडूनही आपली व्यथा सांगितली.
देहवासं परित्यक्ष्ये प्राप्स्ये वाभिमतं पतिम् २५.
मी हे शरीर सोडीन किंवा मला हवासा पती मिळवीन.
नियमैर्विविधैस्तस्माच्छोषयिष्ये कलेवरम् २५.
म्हणून मी वेगवेगळ्या नियमांनी हे शरीर कोरडं करीन.
श्रुत्वेति वचनं माता पिता च प्राह तां शुभाम् २५.
हे ऐकून तिच्या आईवडिलांनी त्या शुभ स्त्रीला सांगितलं.
सोढुं क्लेशात्मरूपस्य तपसः सौम्यदर्शने २५.
हे सौम्य स्वभावाच्या, तपस्येमुळे होणाऱ्या यातना सहन करणं फार कठीण असतं.
भाविनोर्था भवंत्येव नरस्यानिच्छतोपि हि २५.
माणसाला नको असलं तरी, ज्याचं भवितव्य ठरलेलं आहे ते घडतंच.