मर्का दैत्यकरोत्तालैर्हर्षनादविनोदितैः २१.
माकडे, दैत्यांचा नाश करणाऱ्या त्यांच्या सामर्थ्याने, आनंदाने आणि हर्षाने तिथे आहेत.
अभयं वो मर्कदेवास्तुष्टो यच्छाम्यहं त्विदम् २१.
माकडदेव तुमच्यावर कृपा करून तुम्हाला अभय देवो; मी समाधानी होऊन हे तुम्हाला देतो.
इति श्रुत्वा विष्णुमर्कः प्रनृत्यन्नि दमब्रवीत् २१.
हे ऐकून माकडांमध्ये असलेल्या विष्णूने नाचत असे शब्द सांगितले.
एवमुक्ते प्रहस्याह तारको दैत्यसत्तमः २१.
असे म्हटल्यावर, ताऱक नावाचा श्रेष्ठ दैत्य हसून म्हणाला.
हरिमर्कस्ततः प्राह यद्येवं स्वं वचः स्मर २१.
तेव्हा माकडसूर्याने त्याला सांगितले: 'जर असेच असेल, तर तुझे स्वतःचे शब्द लक्षात ठेव.'
अश्वमेधशतस्यापि सत्यं राजन्विशिष्यते २१.
राजा, सत्य हे शंभर अश्वमेध यज्ञांपेक्षा श्रेष्ठ आहे.
ततः सुविस्मितो दैत्यः प्राहेदं वचनं तदा २१.
तेव्हा तो दैत्य फारच आश्चर्यचकित होऊन असे म्हणाला.
अहं नारायणोनाम यदि श्रोत्रमुपागतः २१.
जर नारायण हे नाव तुझ्या कानावर आले असेल,
तच्चेन्मान्यतमो धर्मस्तव तद्वचनं स्वकम् २१.
आणि जर तोच तुझ्यासाठी सर्वात मान्य धर्म असेल, तर मग तुझे स्वतःचे वचन पाळ.
अवलोपश्च राजेंद्र न कर्तव्यस्त्वया हृदी २१.
राजेंद्र, तुझ्या मनात दुर्लक्ष येऊ देऊ नकोस.
पर्यायैर्हन्यमानानामभिहंता न विद्यते २१.
जे एकामागून एक मारले जातात, त्यांना मारणारा कोणीच नसतो.
ऋषींश्च देवांश्च महासुरांश्च त्रैविद्यवृद्धांश्च वने मुनींश्च २१.
ऋषी, देव, महादैत्य, तीन वेदांचे जाणकार वृद्ध आणि वनातील मुनी,
न मंत्रबलवीर्येण प्रज्ञया पौरुषेण वा २१.
मंत्रशक्तीने, सामर्थ्याने, बुद्धीने किंवा पराक्रमानेही नाही,
न मातृपितृशुश्रूषा न च दैवतपूजनम् २१.
आई-वडिलांची सेवा करून किंवा देवांची पूजा करूनही नाही,
न विद्या न तपो दानं न मित्राणि न वांधवाः २१.
ना विद्या, ना तप, ना दान, ना मित्र, ना नातेवाईक—
नागामिगमनार्थं हि प्रतिघातशतैरपि २१.
पुढच्या जन्मासाठीसुद्धा, शंभर अडथळे आले तरी—
देहवत्पुण्यकर्माणि जीववत्काल उच्यते २१.
शरीरासोबत पुण्यकर्मे असतात; जीवंतपणासोबत काळ जोडलेला असतो.
अहो दैत्य त्वद्विशिष्टा दैत्यानां कोटयः पुरा २१.
अरे दैत्य, तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असलेले लाखो दैत्य पूर्वी होऊन गेले.
इदं तु लब्ध्वा त्वं स्थानमात्मानं बहु मन्यसे २१.
हे स्थान मिळवून तू स्वतःला फार मोठा समजतोस.
न चेदमचलं स्थानमनंतं चापि कस्यचित् २१.
हे स्थान कुणासाठीही कायमचे किंवा अखंड नाही.
अविश्वास्ये विश्वसिषि मन्यसे चाऽध्रुवं ध्रुवम् २१.
जे अविश्वसनीय आहे त्यावर विश्वास ठेवतोस, आणि जे क्षणभंगुर आहे तेच कायमचे समजतोस.
नेयं तव न चास्माकं न चान्येषां स्थिरा मता २१.
हे ना तुझे, ना आमचे, ना इतरांचे; हे कुणाच्याही दृष्टीने स्थिर मानले जात नाही.
कंचित्कालमियं स्थित्वा त्वयि तारक चंचला २१.
काही काळासाठी हे स्थान तुझ्याकडे राहते, तारक, पण ते चंचल आहे.
सरत्नौषदिसंपन्नं ससरित्पर्वताकरम् २१.
रत्ने, औषधे, नद्या आणि पर्वतांनी समृद्ध असलेली—
हिरण्यकशिपुर्वीरो हिरण्याक्षश्च दुर्जयः २१.
हिरण्यकशिपू हा पराक्रमी वीर आणि हिरण्याक्ष, जो जिंकता येणे कठीण—
कीर्तिः शूरश्च वीरश्च वातापिरिल्वलस्तथा २१.
कीर्ती, शौर्य, वीरता, तसेच वातापी आणि इल्वल—
विश्वजित्प्रमुखाश्चान्ये दानवेंद्रा महाबलाः २१.
विश्वजित यांच्या पुढाकाराने, इतरही बलाढ्य दानवांचे प्रमुख—
सर्वैर्वर्षायुतं तप्तं न त्वमेको महातपाः २१.
सर्वांनी दहा हजार वर्षे तप केले; एकट्या तुझ्यानेच नाही, हे महातपस्वी.
सर्वे यथार्हदातारः सर्वे दाक्षायणीसुताः २१.
सर्वजण योग्य त्या प्रमाणात दानशूर होते; सर्वजण दक्षायणीचे पुत्र होते.
मुंचेच्छां कामभोगेषु मुंचेमं श्रीभवं मदम् २१.
आपण कामभोगांची इच्छा सोडूया; श्रीमंतीचा गर्वही टाकूया.