निमेषोऽपि न शक्येत जीविते यस्य निश्चितम् १३.
कुठल्याही माणसाचं आयुष्य एक क्षणही निश्चित नाही.
त्वं मुने मन्यसे चेदं कुलीनोऽस्मीति बुद्धिमान् १३.
मुनिवर, जर तुम्ही असं समजत असाल की 'मी कुलीन आहे', आणि तुम्ही बुद्धिमान असाल,
किमधीतं याज्ञवल्क्य का योगेश्वरता तव १३.
याज्ञवल्क्य, तू काय शिकलास आणि तुला योगातली ही मोठी सिद्धी कुठून मिळाली?
कस्मिन्वेदं स्मृतौ कस्यां प्रोक्तमेतद्ब्रवीहि मे १३.
हे कुठल्या वेदात किंवा स्मृतीत सांगितलं आहे? मला सांग, हे नेमकं कुठे सांगितलं आहे?
किमिदं नैव जानासि यावत्यः परुषा गिरः १३.
तुला हे माहीत नाही का? इतक्या कठोर शब्दांनी बोलूनसुद्धा?
कंठे यमानुगाः पादं कृत्वा तस्य सुदुर्मतेः १३.
यमाचे अनुयायी त्या वाईट मनाच्या माणसाच्या मानेवर पाय ठेवतात.
वावदूकाश्च ध्वजिनो मुष्णंति कृपणाञ्जनान् १३.
अहंकारी आणि बडबड करणारे, झेंडे दाखवत, गरीब लोकांना लुटतात.
वज्रस्य दिग्धशस्त्रस्य कालकूटस्य चाप्युत १३.
वज्राने किंवा काळकूट विष लावलेल्या शस्त्रांनी,
कर्णनासिकनाराचान्निर्हरंति शरीरतः १३.
ते बाणांनी कान आणि नाक छेदतात, आणि ते शरीरातून बाहेर काढतात.
यंत्रपीडैः समाक्रम्य वरमेष हतो नरः १३.
यंत्रांनी छळ करून, असा माणूस मारला गेला तरी तेच बरं.
त्वया त्वहं याज्ञवल्क्य नित्यं पंडितमानिना १३.
पण याज्ञवल्क्य, तू नेहमी स्वतःला शहाणा समजतोस,
इति श्रुत्वा वचस्तस्य भृशं विस्मितमानसः १३.
त्याचे शब्द ऐकून, त्याच्या मनात फारच आश्चर्य वाटले.
नमोऽधर्माय महते न विद्मो यस्य वै भवम् १३.
महान अधर्माला नमस्कार, ज्याचा उगम आपल्याला खरोखरच माहीत नाही.
विरंचिविष्णुप्रसमुखाः सोमेंद्रप्रमुखास्तथा १३.
ब्रह्मा, विष्णु, आणि इतर, सोम आणि इंद्र यांच्या पुढे,
धर्मज्ञोऽस्मीति यो मोहादात्मानं प्रतिपद्यते १३.
जो मोहाने म्हणतो, 'मी धर्म जाणणारा आहे',
केचिदज्ञानतो नष्टाः केचिज्ज्ञानमदादपि १३.
काही अज्ञानामुळे भरकटतात, आणि काही ज्ञानामुळेही.
वेदस्मृतीतिहासेषु पुराणेषु प्रकल्पितम् १३.
हे वेद, स्मृती, इतिहास आणि पुराणांमध्ये सांगितलं आहे.
स पुरा शोचते व्यक्तं प्राप्य तच्चांतकं गृहम् १३.
तो शेवटी मृत्यूच्या घरात पोहोचल्यावर नक्कीच शोक करतो.
नकुलं सकुलं ब्रूयान्न कंचिन्मर्मणि स्पृशेत् १३.
सर्वांशी, त्यांच्या कुटुंबासह, प्रेमाने बोलावं आणि कुणाच्याही दुखऱ्या जागेला हात लावू नये.
आलस्येनाप्यनाचाराद्वृथाकार्येकमंग तत्॥ १३.
आळस किंवा वाईट वागणूक यामुळेसुद्धा, एक जरी निरुपयोगी कृती केली तरी ती चुकीचीच आहे, प्रिय.
केवलं पाठ मात्रेण यश्च संतुष्यते नरः १३.
जो मनुष्य फक्त वाचनावरच समाधानी असतो,
न च्छंदांसि वृजिनात्तारयंति मायाविनं माययाऽऽवर्तमानम् १३.
मायेत गुंतलेल्या फसवणूक करणाऱ्याला वेदांचे मंत्र पापातून वाचवू शकत नाहीत.
स्वार्गाय बद्धकक्षो यः पाठमात्रेण ब्राह्मणः १३.
जो ब्राह्मण फक्त वाचनावरच स्वर्गप्राप्तीची आशा धरतो,
तद्भवान्सर्वथा मह्यमनयं सोढुमर्हसि १३.
म्हणून, हे सर्व काही माझ्याकडून तुला सहन करावं लागेल.
वृथेदं भाषितं तुभ्यं सर्वलोकेन यत्समम् १३.
हे बोल तुला सर्व लोकांनी योग्य तेवढ्याच प्रमाणात सांगितले आहेत.
वाजिवारणलोहानां काष्ठपाषाणवाससाम् १३.
घोडे, हत्ती, लोखंड, लाकूड, दगड आणि वस्त्रे,
अन्ये चेत्प्राकृता लोका बहुपापानि कुर्वते १३.
जर इतर सामान्य लोक अनेक पापं करतात,
सर्वार्थं निर्मितं शास्त्रं मनोबुद्धी तथैव च १३.
शास्त्र, मन आणि बुद्धी हे सर्व काही सर्वांच्या उपयोगासाठी निर्माण झाले आहेत.
ततो विधातुः को दोषस्त एव खलु दुर्भगाः १३.
मग निर्माणकर्त्याचा काय दोष? खरे तर तेच दुर्दैवी आहेत.
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जनः १३.
श्रेष्ठ व्यक्ती जे करतो, तेच इतर लोकही अनुसरतात.