परोपकरणं नाम साधूनां व्रतमाहितम् १२.
इतरांचे भले करणे हेच सज्जनांचे खरे व्रत असते.
अप्रणोद्येषु पापेषु साधु प्रोक्तमसंशयम् १२.
जे पाप टाळता येत नाही, त्यात सज्जन नक्कीच असतात असे सांगितले आहे.
अप्रमत्तः प्रणोद्येषु मुनिरेष प्रयच्छति १२.
जे टाळता येत नाही त्यात हा ऋषी दक्षपणे कृपा करतो.
कूर्म युक्तमिदं सर्वं त्वयाभिहितमद्य नः १२.
कूर्मा, आज तू आम्हाला जे काही सांगितलेस ते सर्व योग्य आणि योग्यच आहे.
ब्रूहि राजन्सुविश्रब्धं सन्देहं हृदयस्थितम् १२.
राजा, तुझ्या मनात जी शंका आहे ती निर्धास्तपणे सांग.
भगवन्प्रथमः प्रश्रस्तावदेव ममोच्यताम् १२.
भगवन्, माझा पहिला प्रश्न मी आता विचारू दे.
कुटीमात्रोऽपि यच्छाया तृणैः शिरसि पाणिगैः॥ १२.
फक्त झोपडीची सावली जरी मिळाली, आणि हाताने गवत डोक्यावर ठेवले तरीही—
मर्तव्यमस्त्यवश्यं च काय एष पतिष्यति १२.
मृत्यू निश्चित आहे; हे शरीर नक्कीच पडणार आहे.
यस्य मृत्युर्भवेन्मित्रं पीतं वाऽमृतमुत्तमम् १२.
ज्याचा मित्र मृत्यू आहे किंवा ज्याने श्रेष्ठ अमृत प्यायले आहे—
इदं युगसहस्रेषु भविष्यमभविद्दिनम् १२.
हजारो युगांनंतर आजचा दिवस आला आहे.
कारणानुगतं कार्यमिदं शुक्रादभूद्वपुः १२.
कारणानुसार हे कार्य घडले; हे शरीर शुक्रापासून निर्माण झाले.
तदस्यापि कृते पापं शत्रुषड्वर्गनिर्जिताः १२.
त्याच्यासाठीही, जे शत्रूंच्या सहा प्रकारांनी जिंकले गेले आहेत, ते पाप करतात.
तद्ब्रह्मण इहोत्पन्नः सिकताद्वयसम्भवः १२.
अशा प्रकारे, ब्रह्मापासून येथे जन्म घेऊन, वाळू आणि वाऱ्याच्या संयोगातून उत्पन्न झाला आहे.
तथापि वैष्णवी माया मोहयत्यविवेकिनम् १२.
तरीही, वैष्णवी माया विवेक नसलेल्या माणसाला मोहात पाडते.
दन्ताश्चलाश्चला लक्ष्मीर्यौवनं जीवितं नृप १२.
राजा, दातं हलते, लक्ष्मी हलते, तारुण्य हलते आणि आयुष्यही हलते.
इति विज्ञाय संसारसारं च चलाचलम् १२.
असं समजून, या संसाराचं खरं स्वरूप कधी स्थिर, कधी अस्थिर आहे हे जाणावं.
चिरायुर्भगवानेव श्रूयते भुवनत्रये १२.
या तिन्ही लोकांत फक्त भगवंताचं आयुष्य दीर्घ आहे असं म्हटलं जातं.
प्रतिकल्पं मच्छरीरादेकरोमपरिक्षयः १२.
प्रत्येक कल्पानंतर माझ्या शरीरातून एकेक केस कमी होत जातो.
पश्य जानुप्रदेशं मे द्व्यंगुलं रोमवर्जितम् १२.
माझ्या गुडघ्याजवळ बघ, दोन बोटं एवढं जागा केसांशिवाय आहे.
इत्थं निशम्य तद्वाक्यं स प्रहस्यातिविस्मितः १२.
ती वाक्यं ऐकून तो खूपच आश्चर्यचकित होऊन हसला.
पृच्छामि त्वामहं ब्रह्मन्यदायुरिदमीदृशम् १२.
ब्राह्मण, मी तुला विचारतो, तुला असं दीर्घायुष्य कसं मिळालं?
श्रृणु भूप प्रवक्ष्यामि पूर्वजन्मसमुद्भवाम् १२.
राजा, ऐक, मी तुला माझ्या पूर्वजन्माची गोष्ट सांगतो.
अहमासं पुरा शूद्रो दरिद्रोऽतीवभूतले १२.
पूर्वी मी पृथ्वीवर एक गरीब शूद्र होतो.
ततो मया महल्लिंगं जालिमध्यगतं तदा १२.
तेव्हा मी जाळ्यात असलेल्या त्या महालिंगाजवळ गेलो.
ततः प्रविश्य तद्वारि पीत्वा स्नात्वा च शांभवम् १२.
मग मी आत जाऊन त्या शंभूच्या पाण्यात स्नान केलं आणि ते पाणी प्यायलो.
अथ क्षुत्क्षामकंठोऽहं श्रीकंठं तं नमस्य च १२.
मग उपासमारीने घसा कोरडा पडलेला असताना मी श्रीकंठाला नमस्कार केला.
ततोऽहं ब्राह्मणगृहे जातो जातिस्मरः सुतः १२.
त्यामुळे मी ब्राह्मणाच्या घरी जन्म घेतला आणि जन्माची आठवण ठेवणारा मुलगा झालो.
स्मरन्विलसितं मिथ्या सत्याभासमिदं जगत् १२.
माझ्या आठवणींमुळे मला हे जग खोटं वाटू लागलं, जणू खरं असल्यासारखं भासतं.
तेन विप्रेण वार्धक्ये समाराध्य महेश्वरम् १२.
त्या ब्राह्मणाने वयाच्या शेवटी महेश्वराची भक्ती केली.
ततः स विप्रो वात्सल्यादगदान्सुबहून्मम १२.
मग त्या ब्राह्मणाने मला आपुलकीने अनेक औषधं दिली.